YAŞAR KARADUMAN / TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR: *29 İspanyadan Kovulan Yahudiler
5 Mart 2018 Pazartesi 08:59
2ci Beyazıt 150 bin Yahudi’yi ölümden kurtardı Gemileri Yaktılar

Tarık bin Ziyad, Emeviler tarafından, İspanya’yı fethetmekle görevlendirilmişti. 70000 kişilik kuvvetiyle MS 711 tarihinde Cebelitarık Boğazı’nı geçti. Askerlerine geri dönme umudu bırakmamak için, bütün gemileri yaktırdı. “Gemileri yakmak” deyimi bu olaydan sonra kalmıştır.
Başarılı bir askerî harekâtla Kuzey İspanya’ya kadar ilerleyen Tarık bin Ziyad, önemli şehirleri aldı, Endülüs Medeniyeti’nin yolunu açan komutan olarak tarihe geçti.
İspanya’nın güneyinde bu tarihte Endülüs Emevi devletini kuran Müslümanlar, 711 den1492’ye kadar burada kalmışlardır. Müslümanlar ilim ve medeniyette o kadar ileri gitmişlerdir ki, Hıristiyanlar, Müslümanların yaptıkları eşsiz eserlerin tamamını tahrip etmelerine rağmen, şimdi bile bunların izleri vardır.
İspanya’da, Kurtuba (Cordoba) ve Gırnata (Granada) şehirlerinde üniversiteler kurulmuştur.

İspanya ve Yahudiler
Sekizinci yüzyılda Müslümanlar, İber Yarımadasını yani İspanya’yı, fethettiklerinde bölgede yaşayan Hristiyanlar ve Yahudilere vergilerini verdikleri sürece, dinlerini korumalarına izin verilmişti böylece Yahudiler İspanyada yaşamaya devam ettiler.
Bu dönemde ticaret, eğitim, bilim ve ticarette rahat ve huzurlu bir yaşama kavuşmuşlardı. Bu yüzden İspanya, dünyanın en önemli Yahudi merkezi olmuştu.
Ancak zamanla İspanya yarımadasındaki İslami yönetim zayıflamış ve 14cü yüzyılda, İspanya yarımadası Hristiyanların hakimiyetine geçmiştir.

Engiziyon
Hristiyanların ilk icraatlarından biri Yahudilerin, Hristiyanlaştırılması olur.
Yahudiler için, bir zamanlar cazibe merkezi olan İspanya, artık cehenneme dönmüştür. Buna rağmen, 15ci yüzyıla kadar, Yahudiler burada varlığını sürdürmeyi başarmıştır.
Kastilya Kraliçesi Isabel ile Aragon Kralı İkinci Ferdinand evlenerek, iki büyük gücün birleşmesi sağlanınca, 1478’de kurulan İspanyol Engizisyon Mahkemesi binlerce Yahudi’nin ve ve Hristiyan olan Yahudilerin ölüm emrini vermişti. Binlerce Yahudi, Engizisyon mahkemesi tarafından Hıristiyanlığı kabul etmeye zorlandı kabul etmeyenler işkence ile öldürüldü, yakıldı, malları yağma edildi.
Kısa zamanda İspanya'da tek bir Musevi ve Müslüman bırakılmadı. Tarihçilerin belirttiğine göre Engizisyon Mahkemesi, 18 sene içinde 24.000' den fazla Müslüman'ın da idamına karar verdi. Endülüs sadece insanı ile değil; tarihi, sanat ve ilmi eserleriyle, zengin kütüphaneleriyle, cami ve medreseleriyle beraber tarihten siliniyordu.
İspanyol Engizisyonu, Müslümanlarla Yahudilerin Hristiyan olmalarını hedeflemişti. 200.000'e yakın Yahudi ve çok sayıda Müslüman'ın İspanya'yı terk ettiler.
Müslümanların son kalesi olan Beni Ahmer devleti de yıkılınca (2 Ocak 1492), hem başkent Gırnata’daki büyük Yahudi cemaati, hem de İspanya’da yaşayan diğer Yahudiler için, daha zor günler başlamıştı.
31 Mart 1492’de Birinci Isabel ve İkinci Ferdinand, Yahudilerin “Hristiyanları kendi kutsal inancından döndürmeye çalıştıkları” gerekçesi ile İspanya’yı dört ay içinde terk etmelerini emreden, Elhamra Kararnamesini imzaladılar. Üstelik giderken, sahip oldukları altın, gümüş vb. yanlarına almaları yasaklandı. Kararnameye göre bu kurallara uymayanlar, bu süre zarfında ülkeyi terk
Kemal Reis komutasında
Osmanlı kadırgaları
İspanya’ya doğru yola çıkar!
Kararnamenin ardından, 300 bin Yahudi’nin, 150 bini, İkinci Beyazıt’ın donanma gemilerini, İspanya’ya göndermesi ile güvenli bir şekilde Osmanlı topraklarına vardılar.
Üstelik onlar en şanslılar arasında yer aldı. Çünkü Portekiz’e kaçanlar, beş yıl sonra Portekiz’in de aynı kararı alması ile yeninden yollara düşerken, Kuzey Afrika’ya geçenler, çöllerde vahşi hayvanlar ve zorlu doğa koşulları ile karşılaşırlar.

Piri Reis´in amcası Kemal Reis´in kumandasındaki Osmanlı kadırgalarıyla gelen göçmenler başta İstanbul, Edirne ve Selanik olmak üzere, İzmir, Manisa, Bursa, Gelibolu, Amasya, Patros, Korfu, Larissa ve Manastır´a yerleştiler. İstanbul o dönemde 30.000 nüfus ve 44 sinagoguyla Avrupa’nın en büyük Yahudi yerleşim yeri olmuştur.
Mal varlıklarının çoğunu İspanya’da bırakan, yanlarına almış oldukları malları da İtalya’da uğradıkları limanlarda soyulan İspanyol Yahudileri Osmanlı topraklarına elleri boş gelmelerine rağmen Osmanlı devletinin kendilerine sağlamış olduğu imkânlarla kısa zamanda durumlarını düzelttiler.
Bunların bazıları ticari alanda ilerlerken bazıları da devlet kademelerinde önemli mevkilere geldiler. İspanya´da devlet görevinde bulunanlar, Osmanlı imparatorluğunda saraya çıkarıldı. Başta dış ilişkiler ve maliye olmak üzere çeşitli konularda görev edindiler. 1493´te Osmanlı´ya ilk matbaayı getiren Yahudiler ayrıca barut imali ve top dökümü konularında uzmanlaşmış olduklarından Osmanlı ordularını bu silahlarla donattılar.
Osmanlı imparatorluğu sadece engizisyondan kaçan Yahudilere değil Orta ve Doğu Avrupa Yahudilerine de kucak açmıştır. 1497-1498´de Portekiz´den göç edenlerin çoğu, İspanyol asıllı dindaşları gibi huzuru Osmanlı topraklarına sığınmakta bulmuşlardır.

Sultan İkinci Beyazıt
1448'de Dimetoka'da doğdu. Babası Fatih Sultan Mehmet, annesi Mükrime Hatun’dur. Dinine çok bağlı olduğu için kendisine Beyazıt-ı Veli denildi. ve 26 Mayıs 1512'de vefat etti.
Yavuz Sultan Selim’in babası olan İkinci Beyazıt 1481 yılında tahta geçmiş ve 31 yıl boyunca ülkeyi yönetmiştir.
Birçok başarıya imza atan İkinci Beyazıt, Elhamra Kararnamesi ile İspanya’yı terk etmek zorunda bırakılan Yahudilere kucak açmış, Osmanlı donanmasını İspanya’ya göndererek, 150 bin Yahudi’yi Osmanlı topraklarına kabul etmiştir..

Yahudiler İspanya’dan kovuluyor
İkinci Beyazıt, yayınladığı bildiri ile Yahudi göçmenlere, Osmanlı topraklarına yerleşme hakkı tanıdığını ve topraklarına yerleşen Yahudilerin Osmanlı vatandaşı olacağını duyurdu.
Bölge valilerine ferman göndererek, Yahudilere hoşgörü ile yaklaşılmasını emretti. Yahudi göçmenlerin reddedilmesi veya kötü muamele edilmesi durumunda, sorumlularına sert cezaların verileceğini duyurdu.
İspanya’dan kovulan Yahudilerin bir kısmı ise Yunus Krallığı altında olan Fas, Tlemcen gibi Müslüman ülkelere göç ettiler. Fakat o ülkelerde yaşamalarına izin verilmedi ve birçoğu açlıktan hayatını kaybetti.
Napoli ve Sicilya’ya giden Yahudilere ise daha iyi davranıldı. Gelenlere maddi yardım yapılmış olmasına rağmen, bu miktar hepsini yaşatacak kadar çok değildi. Birçoğu hayatlarını sürdürebilmek için çocuklarını Hıristiyanlara satmak zorunda kaldılar
Kaynak:
https://en.wikipedia.org/wiki/Bayezid_II
http://ilmfeed.com/when-the-islamic-state-saved-150000-jews/
https://keeneshort.com/tag/spanish-inquisition/


Bu Haber 754 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI