16 Temmuz 2016 Pazar
ARİF TAKICI
Kıbrıs 1

Kıbrıs barış harekAtının yıldönümünde birkaç yazıyla asrın bu tarihi olayını siz değerli okuyucularımla paylaşmak istedim.

Bu ilkyazımda Kıbrıs adasının tarihine dair bir zihin turu yapacaktım… Ancak bu yazımda öncelikle 20 Temmuz Kıbrıs harekAtının nedenleri hakkında bilgilerimizi tazeleyelim, daha sonraki yazılarımda ise Kıbrıs'ın geçmiş tarihi ile ilgili daha geniş izahatlar da bulunurum diye düşündüm.

Kıbrıs harekAtını tetikleyen sebepler nasıl oluştu, harekAt öncesi neler oldu, harekAt nasıl başladı?

15 Temmuz 1974 sabahı Kıbrıs'ta olağan bir gün olarak başladı. Başbakan Bülent Ecevit ise Amerika'nın ekmeyin dediği afyon ekimini başlatmak için Afyon'a hareket etti. Dışişleri Bakanı Turan Güneş ise Pekin gezisine çıkmıştı.

15 Temmuz sabahı Dış işleri Bakanlığına Lefkoşe Büyükelçiliğinden gelen çok gizli yazılı belge ortalığı karıştırdı, Bakanlıkta yoğun telefon görüşmeleri ve koşuşturma başladı.

Gizli ibaresi bulunan belgede şunlar yazılıydı: Bu gün 8,30 civarında Makarios'a karşı bir darbe olduğu öğrenilmiştir. Başpiskoposun sarayının etrafından ateş sesleri gelmektedir… T.C. Lefkoşe Büyükelçiliği.

Başbakan Ecevit henüz Afyon'a gitmek üzere Etimesut havaalanı şeref salonundaydı. Eti Mesut'un şeref salonunda bulunanlar aldıkları bilgi karşısında birden sarsıldılar. Bu arada Türkiye'de ortam sol sağ çekişmeleri ile doluydu.

Yunanistan da ise 1967 yılından beri askeri idare vardı. Yunan cuntasının Kıbrıs'ta da bir darbe yapma hazırlığı içerisinde olduğu biliniyordu. Bu yüzden Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios, Yunan Cumhurbaşkanı Gizikis'a mektup yazarak Yunan askeri idaresinin kendisine karşı darbe hazırlığı içerisine olduğunu şikAyet etmiş, önlem alınması hususun da gereken uyarıyı yapmıştı.

Yani Makarios böylece cunta ile açık bir savaşa girmişti.

İşte o cunta 15 Temmuz 1974 de Makarios'un sarayını askeri birliklerle çevirerek Makarios'a darbe teşebbüsünde bulundu.

Eti mesut havaalanında bomba etkisi yapan haber üzerine Başbakan Ecevit için Afyon ve Denizli gezisini hazırlayan partililer, gezinin devam etmesinde ısrar ediyorlardı.

Ecevit, Bakan vekili Işık'a –ben hareket ediyorum. Bu aradaki gelişmeleri bana bildirin. Afyondan sonraki bölümü iptal eder geri dönerim. O zamana kadar yeni veriler alabiliriz. Akşam Bakanlar kurulunu toplantıya çağıralım dedi ve uçağa bindi.

Darbe haberinden sonra, dünyanın gözleri Ankara ‘ya çevrilmişti.

Dış işleri koridorlarında bir koşuşturmadır devam ederken, Birleşmiş Milletler genel Sekreteri, Başta Amerika olmak üzere NATO müttefiklerimiz, Aman soğukkanlı olun mesajlarını iletiyorlardı.

15 Temmuz, saat 16,00. de Başbakan Ankara'ya döner dönmez derhal Genel Kurmaya gitti ve toplantıya geçildi.

Ecevit Genelkurmayda yaptığı konuşmada, bu darbe Yunan cuntası tarafından düzenlenmiş ve açıkça Enosis'i hedef alan bir harekettir, ben Türk ordusunun yeteneklerine inanıyorum. Derhal gerekli hazırlıklara başlamamız, vakit kaybetmeden yürütmemiz lazım, dedi.

Komutanlar Kıbrıs'a çıkartma yapmaya dair her hangi bir tereddüt göstermediler. Ellerinde üç ana plan vardı. 24 veya 48 saat içinde müdahale veya iki safhalı geniş müdahale planı.

15 Temmuz saat,20.00… Güvenlik Kurulu toplandı. Maliye Bakanı Deniz Baykal Kurula bilgi verdi.

Baykal'ın açıklamalarından sonra, Ecevit Samson darbesinin Türkiye'nin güvenliği bakımından önemine işaret eden açıklamalarda bulundu. Ancak Kıbrıs'sa yapılacak olan bir çıkartmanın riskleri vardı kuşkusuz. Cephane durumumuz nasıldı? Amerika araya girer, yapılacak olan çıkartma karşısında ne derdi? Amerika tepki gösterir geri dönün derse ne yapılacaktı? Rusya'nın tepkisi ne olacaktı?

Ya Amerika ambargo koyarsa, ya petrolümüzü kestirirse ne olacaktı?... İşte bütün bunlar masaya yatırıldı.

 



Bu Haber 569 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Yazıya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
BU YAZARIN DAHA ÖNCEKİ YAZILARI