HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
7 Ağustos 2020 Cuma
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anabolik sipariş steroid sipariş balkan pharma
11 Aralık 2019 Çarşamba Saat: 08:55

Nardugan Eski Türklerin yeni yılı, Güneşin doğuşu bayramı

Yaşar KARADUMAN
Nardugan Eski Türklerin yeni yılı, Güneşin doğuşu bayramı

Hıristiyanların  kutladığı Noel bayramı, Eski Türklerin yeniden doğuş bayramıdır. Bu bayramlar Türkiye Türklerinde unutulmuştur. Orta AsyaTürki Cumhuriyetlerde her yıl kutlanır. Nartugan Bayramı Türkiye’de her yıl yalnız Bodrum’da Gündoğan beldesinde kutlanmaktadır. 21 Aralıkta bulunduğumuz yarım kürede Kış Gündönümü yaşanacak. O günden sonra geceler kısalıp günler uzayacak bu yazın başlangıcı sayılır.

 

Nartugan - Nardugan - Nar Tugan - Doğan Güneş, Ön Türkler'de ve İslama kadar olan Türkler ile Sümerlerde de aynı adla anılan yeni yıl bayramıdır. Her yıl 22 Aralık'ta kutlanır. Türklerin eski inanışına göre gece ile gündüz sürekli savaşırlar ve 21 Aralık günü en uzun gecedir ve ardından günler uzamaya başlarlar bu yüzden 22 Aralık günü Türkler için çok önemlidir.

Kış gündönümü eski Türklerde bayram olarak kutlanırdı, bu bayrama Nartugan derlerdi. Hıristiyanların İsa’nın doğumu olarak kutladıkları Noel Bayramı da özellikleri bakımından  Nardugan Bayramı’na çok benzemektedir. 

Türklerin Müslüman olmadan önce mevsimlere göre kutladıkları bayramları vardı. Bunlar Koçagan: Bahar Gündönümü, Paktıgan: Güz Gündönümü, Nardugan kış Gündönümü bayramı. .

Bu geleneğin Türklerden Anadolu aracılığıyla Eski Roma’ya uzandığı ve yılbaşının temelini oluşturduğu sanılmaktadır. Nartugan kelimesi Moğol dilindeki “nar” (güneş), Türk dilindeki “tugan» (doğan) sözcüklerinden oluşmuştur.

Tatarlar bu bayrama Koyaş Tuğa, yani Güneş Doğan günü derler, Başkurt Türkleri Nardugan veya «Mardugan», Mişer Tatarları ve  Çuvaş Türkleri  Nartukan, Türmenistan «Nardava», Gagauzlar «Narduvan” derler.

Bu bayramlar Türkiye Türklerinde unutulmuştur fakat Orta Asya Türklerinde ve Türki Cumhuriyetlerde her yıl kutlanır. Nartugan Bayramı Türkiye’de her yıl yalnız Bodrum’da Gündoğan beldesinde kutlanmaktadır.

Nartugan Bayramı içinde önemli yer alan bir de Çam Bayramı vardır. Çam Bayramını Türkler Hristiyanların Noel’i kutladığı gibi kutlardı.

 

Türkler ve Nartugan- Küntugan,

Gün Doğan Bayramı

En uzun gece ve en kısa gündüz 21 Aralık’tadır.. 22 Aralık’ta geceler kısalmaya ve gündüzler uzamaya başlayacak..  

Buna Kış gündönümü denir.

Orta Asya Türkleri bu günü bir bayram olarak kutlardı. Bu bayrama da Nartugan adını vermişlerdi.

Gök Tanrı inancında, yeryüzünün ortasında bir Akçam ağacı bulunurdu, bu ağaç gökyüzünde oturan Ülgen’in sarayına kadar uzanırdı. Bu ağaç, motifi bütün halı ve kilimlerimizde vardır. İnsanların koruyucusu olan Ülgen, aksakallı ve kaftan giymiş olarak güneşi, gece ve gündüzü yönetirdi.

 

Türkler için güneşin hareketleri önemliydi. 21-22 Aralık’ta gece gündüzle savaşa tutuşur,  savaştan sonra güneş geceyi yenmiş olarak doğardı. Bu özel gün, eski Türk geleneklerinde:  Nardugan Beyremi – Nartugan Bayramı olarak, yaşatılır ve Türkler, bu günü çam ağacı altında kutlarlar, dualar ederler, çam ağacının altına hediyeler koyarlar, dilekler dilerler.

 

Bu bayram için, evler temizlenir, güzel giysiler giyilir, çam ağacının etrafında şarkılar söyleyip oyunlar oynanır. Yaşlılar ziyaret edilir, aileler bir araya gelerek birlikte yiyip içerler, özel yemek ve şekerleme yapılır, bu bayramda aile ve dostlar bir araya toplanarak kutlanırsa, uğur gelirdi. Tıpkı Hıristiyanların Noel kutlaması gibi..

 

Tarihçi, Sümerolog

Prof. Dr. İlmiye Çığ Diyor ki:

 

Ünlü tarihçi Sümerolog Prof. Dr. Muazzez İlmiye Çığ, bu bayramın Hun Türkleri tarafından Avrupa'ya taşındığını ve Noel kutlamalarının temelini oluşturduğunu söylemektedir. Yüzyıllardır İsa’nın doğumu olarak kutlanan Noel Bayramı biçimsel özellikleri bakımından eski Türklerin yeniden doğuş bayramı olan Nardugan'a çok benzemektedir

 

Nardugan Bayramında

Çam Süslemek Adetti
Çam bayramı 22 Aralık’ta yapılırdı,  çam, Türklerde kutsal ağaç sayılırdı. Bayramlar düzenlerler, dua ederler, güneşin dönüşü için ona teşekkür ederlerdi. Duaların kabul olması için  çam ağacını süslerlerdi, dallarına parlak kurdelalar bağlarlar, yanına hediyeler yığarlardı.

 

Sümerolog İlmiye Çığ Noel adetiolan çam süslemenin eski bir Türk adeti olduğunu ve bu adeti Avrupa’ya Türklerin aktardığını söyleyerek:

“Çam ağacı süslemek tamamıyla Türk adetidir, Türkler bunu “Yeniden doğuş bayramı” olarak kutluyorlar, çam ağacı süslüyorlar, çamı getirip eve koyuyorlar, altına bize güzel bir yaşam verdi diye hediyeler koyuyorlar, dallarına adak istedikleri şeyler için kurdele bağlıyorlar ve bayram,  yapıyorlarmış.” demektedir.

 

Avrupa’da on altıncı yüzyıla kadar Noel’de çam süsleme adeti yoktu. Çam süsleme 16 cı yüzyılda Almanya’da başlamıştır, daha sonra Fransa’ya oradan Amerika’ya geçmiş ve dünyaya yayılmıştır.


Bu bayram Türkiye’de yalnız Muğla’nın Bodrum ilçesinde Gündoğan Beldesinde “NARTUGAN KÜLTÜR ETKİNLİKLERİ” adı altında her yıl şenlik ateşi yakılarak kutlanır. Bu şenlikleri başlatan ve tertip komitesi başkanlığını yürüten çok değerli bir Ünyeli olan merhum Arif İsmet Vidinli’dir. Arif İsmet Vidinli’yi eski Ünyeliler çok yakın tanırlar.  Arif İsmet Vidinli memleketi Ünye’yi hiç  unutmamış burada eğitime önemli katkılarda bulunmuştur.

Bodrum Gündoğan beldesinde düzenlenen Nardugan Kutlamaları için geçöen yıl görüştüğüm Arif İsmet Vidinli, eski dönemlerde Altaylar'da yaşayan Türkler'in, bu şenliği düzenlediğini söyledi.

Bodrum Nartugan Şenlikleri kutlama komitesi başkanı değerli büyüğüm Arif Vidinli gheçen yıl bana kutlamalarla ilgili bir sürü belge ve bilgi göndermişti bu vesile ile onu tekrar rahmetle anıyorum.

Bu kutlamaların Ünye’de de yapılması için fikrini sorduğumda. “Neden olmasın çok ta iyi olur” demişti.

 

Ayrıca Nurdtugan bayramı Türk Cumhuriyetlerinde, ve halen Rusya’da yaşayan Ortaasya şaman Türk halkları olan Tuva, Çuvaş, Hakas, Yakut, Başkurt, Karaçay, Balkar, Özbek ve Nogay’larda kutlanmaktadır.

 

Kaynaklar:
Osman ONUKTAV  

Prof. Dr. İlmiye Çığ,

Türk Dünyası Araştırmaları

Daha önce yayınlanan bu yazı güncellenmiştir.

 

 

Bu haber toplam 668 defa okunmuştur

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler