HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
30 Mart 2020 Pazartesi
Fındık Fiyatı


19.50 TL - 20.00 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anabolik sipariş steroid sipariş balkan pharma
9 Mart 2020 Pazartesi Saat: 08:50

Ünye’nin Balıkları Çinekop Büyüdükçe Adı değişen balık

Yaşar KARADUMAN
Ünye’nin Balıkları Çinekop Büyüdükçe  Adı değişen balık

Ünye’de, Rum’lardan kalma bir balık kültürü vardı. Bize onlardan çok çeşitli balık yemekleri kaldı, balık bir kültür bir yaşam tarzıydı Ünye’de.

Çinekop kelimesinin Yunanca Tsinokopos (Lüferin küçüğü) kelimesinde alıntı olduğu düşünülmektedir.

Türkçe’de lüferin orta boylu olanlarına verilen bir ad.

 

 

Balık sağlıklı bir besin kaynağıdır, madensel tuzlar ve mineraller açısından da son zengindir, bol miktarda fosfor, kalsiyum, iyot içerir.

Ünye’de bir zamanlar burada yaşamış olan Rum’lardan kalma bir balık kültürü vardı. Bize onlardan çok çeşitli balık yemekleri kalmıştı, Eski Ünyeliler haftada muhakkak iki kere balık yerlerdi. Balık bir kültür bir yaşam tarzıydı Ünye’de.

Balıkçılar, balıkçı kayıkları, burada çalışan işçiler bir sektör oluşturmuştu. Bu sektör Ünye’de günümüzde fazla gelişmedi ama komşu il ve ilçeler halen bu işten çok para kazanmaktadırlar.

Balık eskiden avlanmadığı mevsimlerde yemek için konserve edilerek saklanırdı,  her Ünyelinin evinde kışın palamut ve hamsi tuzlanır, lakerda ve çiroz yapılırdı.

Lakerda, dilim dilim kesilen Palamut balığı kuru tuzda beyazlaşmaya başlayınca kadar bekletilmesidir, yeneceği zaman normal suda biraz bekletilir, bol zeytinyağı, limonla servis yapılırdı.

Çiroz ise Uskumru  balığının tuzlanarak güneşte kurutulmasıyla yapılırdı. Balıklar iç organları temizlenerek tuzlanır ve güneşte kurutulur, daha çok salata ve çorba yapılırdı bugün Ünye’de bütün bunlar unutulmuştur. Ama İstanbul’da Kadıköy pazarında ve Mısır Çarşısı’nda Lakerda ve Çiroz halen satılır.

Bugün balığı tuzlayarak, kurutarak, lakerda veya çiroz yaparak saklamaya gerek kalmamıştır. Onlar, buzdolabı ve dondurucuların olmadığı yıllardaydı. Şimdi balıklar derin dondurucularda uzun süre saklanmaktadır. Annelerimiz eskiden bunlarla ne çok uğraşmıştı, kışın Palamut tuzlanır, Hamsi tuzlanır, balıklar kurutulurdu.

Rumların miras bıraktığı bu balık kültürü denizlerimizde balıkların  azalması ile yavaş yavaş kayboldu. Ünyeliler artık eskisi kadar balık yemiyor ve balığı tanımıyorlar, tanıdıkları ve yedikleri balık cinsi üçü geçmez. Palamut, Mezgit, Hamsi.

Ünye Ve Çevresi

Balık Açısından Zengin

Ünye ve çevresinde bol miktarda Palamut, Hamsi, Mezgit, İstavrit yakalanmaktadır. Bu yıl hamsi az oldu, palamut ise hiç çıkmadı.

Eskiden Ünye açıklarında avlanan motorlar sabahın ilk ışıkları ile iskeleye yanaşır ve hamsileri kasa kasa kamyonlara yüklerler kamyonlar  hamsiyi İç Anadolu’ya, Ankara, Konya, Kayseri ve Eskişehir’e yetiştirir orada balıkçılar bunları “Ünyeli geldi, Ünyeli Geldi” diye satarlardı. İskelenin başında yüklerini boşaltmak için 20-25  balıkçı motoru sıraya girerdi.

Kaybolan Balıklarımız

Rize Üniversitesi (RÜ) Su Ürünleri Fakültesi'nde yapılan araştırmanın  sonuçlarına göre, 161 balık türünün bulunduğu Karadeniz'de 59 balık türünün nesli tükenmiştir..
Kılıç, Kalkan, Kırlangıç İskorpit,  Kofana, Mersin, Uskumru İri İstavrit, Kolyoz, Minekop, Morina, Çaça, Torik, İzmarit, Karagöz,  Mercan gibi balıklar bugün artık yok
Balığı çok az tüketen bir milletiz. Osmanlılar da çok balık yemezlerdi
Padişahlardan Fatih Sultan Mehmet dönemi dışında, sarayda pek balık yenmediği yazılı kayıtlardan anlaşılmaktadır.

 

Büyüdükçe

Adı Değişen Balık

Çinekop

Çinekop Ünye’de bol miktarda avlanan balıklardan biridir. Buna balıkların kıralı da derler. Büyüdükçe adı da değişir. Çok lezzetlidir. Bu yıl bu balık denizlerimizde çok çıkmadı.  Balıkçılar, bu balığı çok avlamazsak ileride hem kendi hem de lezzeti büyük olan Lüfer olacaktır.

Balıklar küçükken yakalandıkları için büyüyememektedirler.

Çinekop, Latince adıyla “Pomatomus saltatrix”  füze şeklindeki vücudu, keskin ve sivri dişleri vardır. Büyüklüklerine göre isimlendirilirler.

10 cm'den küçüklere Defne yaprağı, 10-15 cm olanlara Çinekop, 15-20 cm arasındakilere Sarıkanat, 20-30 cm arasındakilere Lüfer, daha büyüklere de Kofana denir. (Kaynak Ali Gündoğdu)

 

Çinekop’un İsimleri

İlk başlarda adı “Defne Yaprağı”dır, Uzunluğu 11 ila 15 cm arasındayken “Çinekop”tur ve daha üreyebilme olgunluğuna erişmemiştir; bu nedenle lüferin neslini korumak için Çinekopa el sürmemek gerekir.

Derken ‘Kaba Çinakop’ olur, 15 cm’den biraz daha büyük olan Kaba Çinekop dahi avlanmamalıdır. Sarı Kanat’ olduğunda artık 17 ila 20 cm uzunluğundadır. Balıkçıların tutmak için kar, kış, yağmur demeden sabırla bekledikleri, Lüfer’ ise, 21 ila 30 cm uzunluğuna gelince denir. Lüferlerin daha büyüklerine ‘Kofana’ denir. Lüfer balığı dünyadaki en güzel balıklardan biridir, küçükken yakalandıkları için büyüyemezler.

Hangi Balık

Hangi Mevsim Yenir
Her balığı her mevsim bulamadığınız gibi, hepsinin tutulma mevsimi ve lezzetli oldukları zamanlar farklıdır. İşte aylara göre balığı ne zaman bulabileceğinizin kısa bir listesi.

Ocak-Şubat
Uskumru, lüfer, palamut, istavrit lezzetini korur. Kefal ve hamsi tam yağlı durumdadır. Çinakop ve mezgit ise pazarlarda kolayca bulunur. Tekir ve kırlangıç; bolca avlanır. Şubatta başlayan kalkan mevsimi, mayıs ayı sonuna kadar devam eder.

Mart-Nisan-Mayıs
Kefal, levrek ve kalkanın en lezzetli zamanıdır. Uskumru çiroz olmaya yüz tutmuştur tavası ve pilakisi yapılabilir.  Lüfer ve palamut yağını kaybetmiştir.. Gümüşbalığı, kefal, mezgit, tekir ve barbunya çok tutulur.
Levrek, barbunya, dil balığı, tekir, kılıç ve iskorpit zevkle yenir. Fazlaca çıktığından her gün pazarlarda bulmak mümkündür. Kefal ise lezzetlidir.

 

Haziran-Temmuz
Balık az tutulur. Dip balıkları, yumurtalarını dökmüş olduklarından dağınık gezerler. Bu nedenle balıkçılık açısından verimsiz bir aydır. Tekir, barbunya, mercan, levrek bulunur; ama pahalıdırlar.

 

Ağustos
Çingene palamutu mevsimi açılır. Boyu uskumru kadar ya da biraz daha iridir. Sardalya’nın en lezzetli zamanıdır. Ağustos ayında kılıcın tadına doyum olmaz.

 

Eylül
Sardalya ve kılıç lezzetlidir. Palamut irileşir, her türlü pişirmeye elverişlidir. Lüfer bu dönem pahalıdır, istavrit ve kırlangıç bolca çıkar.

Ekim-Kasım
Geçici balıkların, yazın Karadeniz’de beslenip, Marmara’ya göçe başladıkları dönemdir. Bu nedenle bol miktarda balık çıkar. Lüfer tam lezzetini kazanmıştır, istavrit yağlanmıştır. Palamut bolca çıkar. Tekir, barbunya gibi balıkları ucuz almak mümkündür.

Aralık
Uskumru, lüfer, palamut ve torik yağlı olduklarından her türlü pişirilebilirler. Hamsi lezzetlidir. Tekir bol bulunur.

http://www.erguvanim.net/blog/baliklar-hakkinda-bilgi/

 

Bu haber toplam 338 defa okunmuştur

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler