HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
16 Temmuz 2020 Perşembe
Fındık Fiyatı


18.00 - 19.00 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anabolik sipariş steroid sipariş balkan pharma
30 Haziran 2020 Salı Saat: 08:26

Ünye’deki Kayıp Kale ve Pontus Sarayı

Yaşar KARADUMAN
Ünye’deki  Kayıp Kale  ve Pontus Sarayı

Tarih boyunca Ünye’den geçen yabancı seyyahlar ve tarihçiler anılarında şehir içinde bir kaleden bahsederler.

 

Uzun zaman biz bu kaleyi Ünye Niksar yolundaki kale ile karıştırdık ve bir türlü bulamadık, ancak bazı izler vardı.

Hocamız İrfan Işık’la bu konuda  kafa yorarak ortak bir noktada buluştuk. Kale Ünye’de şehir içinde deniz kenarında bir yerdeydi ve Ünye Niksar yolundaki kaleden ayrı bir kaleydi.

Kale aynı zamanda şehri savunmak için de yapılmıştı. Ünye’nin beş kilometre güneydoğusunda buluna kale şehri savunmaya yaramazdı ancak önünden geçen yolu kontrol edebilirdi.

Biz şehir içinde bir kale arıyorduk. Aradığımız kalenin eldeki bulgulardan, geçen seyyahların anılarından ve bazı kalıntılardan çıkardığımız kadarı ile yerini aşağı yukarı tespit ettik ve günümüze çok fazla bilgi ulaşmayan kalenin yerini bulduğumuz son bir krokiye dayanarak çok yakın bir ihtimalle tesbit ettik.

 

Kale Meydandan Başlıyordu

Kale meydandan başlıyordu, bugün saray duvarı olarak bildiğimiz duvar büyük bir olasılıkla kalenin duvarı idi, bu duvar askerlik şubesinin arkasından ve biraz ilerde İnönü İlkokulu’nun arkasından geçerek Yalıya ve yüzüncü yıla kadar uzanıyordu, yüzüncü yılın bulunduğu yerde denizden giriş kapısı vardı.

Şu anda elimizde çok bilgi yok ama ilerde bulacağız, şimdiki bilgilerimize göre bu kale yüzyıllar içinde kaybolmuş 1600 yıllarına gelindiğinde Yüzüncü Yılın olduğu yerdeki kısmı kalmıştı. 1600 yıllarında Ünye’ye gelen Evliya Çelebi fırtınalı bir havada buradan Ünye’ye çıktıklarını yazar.

Yüzüncü yıl yapılmadan önce atmışlı yıllarda veya daha önce burada denize girenler denizin dibinde sütunlar gördüklerini anlatırlar.

Ve yine burada şu anda tabelası elimizde olan “KALEBOZUĞU SOKAGI” adlı bir sokak vardı. Buranın adı bugün Kalebozuğu kelimesinden bozma Galabozu dur. Kalebozuğu sokağında oturanlar buradaki evlerin altında çok büyük bir su sarnıcından bahsederler. Bu sarnıç büyük olasılıkla Yüzüncü Yıl Kafenein altında kalmıştır.

 

Seyyah John Freely’nin anılarında Ünye

Ünye’ye gelen seyyahlardan John Freely Türkiye Uygarlıkları Rehberi adlı eserinde Ünye ve bu kale hakkında şu bilgileri verir:

“Terme’nin otuz kilometre ilerisinde Ünye’ye varmadan önce deniz kenarında Ayanikola köyü çıkar karşınıza, köy adını denizcilerin koruyucusu olan Aziz Nikolas’tan almıştır. Köylüler bir geçitle ana karaya bağlanan adanın üzerine onun adına bir kilise yapmışlardır.

Biraz sonra antik Oinoe şehri üzerine kurulmuş küçük bir liman kasabası olan Ünye’ye geliyoruz. Eski Oinoe şehrinden geriye hiçbir şey kalmamış. Kıyıda körfezin en korunaklı yerinde bir ortaçağ kalesinin harabesi var. Muhtemelen Bizans İmparatoru Birinci Andrenikos Kommenos 1183 Bizans tahtına çıkmadan önce yaptırmış.” der.

 

Andrenikos Komenos

Bizans İmparatorlarından Birinci Andrenikos Ünyeli Komenos Hadenanına mensuptur. Bu kaleyi onun onardığı söylenir, 1180 yıllarıdır, Bizans İmparatoru olmadan önce bu kalede bir sarayın içinde iki yıl oturmaya mecbur edilmiştir.

Bu saray bugün meydandaki duvarların üzerindeydi. Andrenikos’tan sekiz yüz yıl sonra 1800 de Haznedar Süleyman Paşa bu eski sarayın temelleri üzerine Haznedar Süleymanpaşa Sarayını yaptırmıştı, bu saray da 1850 yıllarında yandı.

Şimdi Paşabahçe denilen bu yerde apartmanlar vardır. Bizans sarayından hiçbir iz kalmamıştır, duvarlardan başka. Bu duvarları Haznedar Süleyman paşa kendi sarayı için kullanmıştır. Yanan Haznedar Süleyman paşa sarayından ise şey günümüze çeşmesi, havuzu ve hamamı ulaşmıştır.

 

Seyyah Freelynin şehrin korunaklı yerinde bir ortaçağ kalesi dediği ve Andrenikos’un Bizans İmparatoru olmadan önce 1180 yıllarında yeniden yaptırdığı kale ise, gerçekten ortaçağda tahminen MS 60 yıllarında Pontus Kırallığı tarafından yapılmış bir saraydı.

Yani burada üst üste yapılmış üç saray vardı birinci saray 60 yıllarında yapılan Pontus Krallığı sarayı idi, ikincisi Andrenikosun bin yıl sonra bulduğu ve tamir ettirdiği Bizans Sarayı üçüncüsü ise Bizans sarayı üzerine  Haznedar Süleyman Paşanın 1806 yıllarında yaptırdığı Süleyman paşa Sarayı idi.

Çünkü burası güzel ve korunaklı tam saray yapılacak yerdi.

Aynı şeyi bundan on yıl kadar önce yine iddia etmiştim şimdi adım adım bu iddiaya yaklaşıyoruz on yılda bu kadar yol alabildik.

 

Yazdıklarımızı özetlersek

Ünye’de şehir içinde aradığımız kalenin meydan başlayıp yüzüncü yıla kadar uzandığını, yüzüncü yılın denizden giriş kapısı olduğu ve kalenin içinde meydandaki duvarların üzerinde bir saray olduğu bilgisine ulaştık.

Ayrıca Osman Doğan’ın Tarih Boyunca Ünye kitabının112 sayfasında John Freely’ e dayandırdığı bir dip notta

“Kommenosun yaşadığı bu sarayın kale içinde veya kale yakınında bir yerde olduğu sanılmaktadır. Eski Ünyeliler bu kalede bir sürgün hikayesinden bahsederler, hikayeye göre deniz kaleye yakınmış ve kralın kızı her sabah saraydan güneşin doğuşunu izlermiş.”

Meydandaki duvarlar, buraya ilk defa MÖ 60 yıllarında yapılan bir Pontus Sarayının duvarlarıdır. Bu duvarları Pontus Sarayından bin yıl sonra yıkılmış sarayı onaran Andrenikos kullanmış ve kendi Bizans sarayını yaptırmıştır. Çünki o zaman bu topraklarda Pontus Krallığı yıkılmış ve Ünye Bizans hakimiyetine geçmiştir.

Türkler bölgeye 1200 yıllarında Türk Danişmentli Beyliğinin başkenti Niksar’dan Akkuş dağlarını aşarak gelmişler, burada tutunmaları iki yüz yılı almış ve Ünye 1400 yılında tamamen Osmanlı hakimiyetine girmiştir.

Haznedar Süleyman paşa Bizans Sarayından yedi yüz yıl sonra burayı harabe halde bulmuş ve yıkılmış saray temelleri ve duvarı üzerine 1806 yılında kendi adıyla anılacak Haznedar Süleyman Paşa Sarayını yaptırmıştır.

Bu sarayda 1850 yıllarında bir gece çıkan yangında yanmıştır. Şimdi yerinde apartmanlar ve son yeşil alan üzerinde Haznedar Süleyman Paşa’nın torunu Prof. Dr. Ayşe Haznedar Yalın’ın  baba evini restore ederek  açtığı gündüz bakımevi vardır. (YAŞAR KARADUMAN)

 

Kaynak:

John Freely, Türkiye Uygarlıkları Rehberi

Osman Doğan, Tarihte Ünye

Bu haber toplam 1.063 defa okunmuştur
Anahtar Kelimeler : Ünye’deki, Kayıp, Kale, ve, Pontus, Sarayı

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler