HABER ARAMA
  • DOLAR6,0909
  • EURO6,8414
  • ALTIN251,6573
  • BIST 10086.072
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
27 Mayıs 2019 Pazartesi
Fındık Fiyatı


16 TL - 16,50 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
5 Mart 2019 Salı Saat: 08:39

Yaşar KARADUMAN / Türklerde Beşik kültürü

Beşik, Türklerin tarihten günümüze kadar ortak kültürünü yansıtan en büyük mirasıdır.
Yaşar KARADUMAN / Türklerde Beşik kültürü

Beşik, Türklerin tarihten günümüze kadar ortak kültürünü yansıtan en büyük mirasıdır. Etimologlar beşik kelimesinin yazılış ve türeyişinin Türkçe olan bişik/peşik/peşük/beşük' ten geldiğini söylerler. Ve “pış pış” sesinden türediği de tahmin edilmektedir

 

 

Şimdi modern beşiklerin yapıldığı günümüzde eski sallama beşiklerin modası hâlâ geçmemiştir. Köylerimizde bu eski tarz beşiklerde çocuk büyütmek hâlâ geçerlidir. Özelikle Karadeniz bölgesinde  sıkça kullanılan bu beşikler hakkında kısa bir yazı hazırladık.

Eskiden beşiğe çok önem verilir her ailenin bir beşiği olurdu, beşik  Anadolu’daki köylerde hâlâ özelliğini muhafaza etmektedir. Göçebeler taşıması zor olduğu için beşiğe pek iltifat etmeyip “Yelenbi” adını verdikleri salıncakta çocuklarını büyütürler. Beşik Osmanlılardan Beşik ana kucağından sonraki yuvadır. Hayata başlangıçtır. Buradan başlayan hayat, mezara kadar sürüp gider. O yüzden insan ömrü anlatılırken: “beşikten mezara kadar” denilir.

Çok eskiden beri tanıdığını anlatmak için “beşiğini sallamak” deyimi kullanılmaktadır.

 

Türk Dünyasında Beşik

Beşik Türk olmayan halklarda da bulunmaktadır. Bur örnek komşu halkların birbirleri ile olan kültürel alışverişlerinin belirgin bir örneğidir. Gürcistan halkı da beşik kullanmıştır.  Şimdilerde Gürcistan’da kullanılan beşikler Kıpçak beşikleridir.

Birçok Türk boylarında tavana asılmış beşikler de görülmektedir. Özelikle bu tür asma beşikler Başkurt ve Tatar Türklerinde daha çok rastlanır..  Tatar ve Başkurt Türklerinde karşılaşan değer bir beşik türü de yüksek ayaklı beşiktir. Farkı ayakları ve gövdesinin geniş ve dikdörtgen olmasıdır. Geleneksel Başkurt ve Tatar beşiği Macar beşiğini de anımsatır. Burada akla ilk Hun medeniyetini gelir. Onların tarihinde Kıpçakların da etkisi baskındı.  Kaynak Türksam.org.

Beşik, Hıristiyan Türkleri olan Gagauz, Çuvaş ve Karaimlerde vardır. Kırım Tatarları ile Başkurt Türklerinin beşikleri benzerlik taşırken, Karaçay, Balkar ve Kumuk beşikleri ise birbirlerinin aynısıdır.

Sibirya’daki Türklerin hayat şartlarının farklılıklarından dolayı beşik bazı değişikliklere uğramıştır. O bölgelerde beşiğin ayak tarafı baş tarafından daha alçaktadır. Tuva Türklerinin peziği (beşik) çok ilginçtir. 20ci asra kadar Orta Asya beşikleriyle aynıyken, daha sonraki dönemlerde değişime uğramış ve ayak kısmı baş kısmından alçak yapılmaya başlamış.

 

Beşik terimi ve beşiğin genel anlamı

Beşik, Türkçe bir kelime olup: “Süt çocuklarını yatırmaya ve sallayarak uyutmaya yarayan, tahta ve demirden yapılmış sallanır bir çeşit küçük karyola” anlamına gelmektedir. Kelime, Eski Türkçeden beri kullanılmaktadır. Mecazi olarak da: “Bir şeyin doğup geliştiği yer.” manasında kullanılmaktadır. Kaynak: Eren 1999: 48

Günümüz Türk lehçe ve şivelerinin tamamında beşik kelimesi ya da beşik kelimesinin ses değişmesine uğramış biçimleri (bişik, besik.

Beşiğin Türklerde çok eski tarihlerden beri kullanıldığı bilinmektedir. Orta Asya’da yapılan kazılarda M.Ö. 1ci Yüzyıla ait bir Hun mezarlarında bulunan malzemeler arasında bulunan ahşap parçalar beşik kalıntıları olarak değerlendirilmiştir.

Genellikle beşik kullanımındaki asıl amaç, çocuğu dış etkilerden korumak, uyumasını hızlandırmak. Üzerine örtülen örtüler ile ışığı kırmak ve beşiğin sallanmasını sağlayarak çocuğun rahatlamasına yardımcı olmaktır

Osmanlı Dönemi’nde özellikle sarayda kullanılan beşikler değerli madenlerden ve ağaçlardan yapılmıştır. Bunlardan en ünlüsü Topkapı sarayında sergilenen Altın Beşiktir.

Beşiğin en önemli özelliği, bebek ve çocuklar için son derece güvenli olmasıdır. Hangi şartta olursa olsun, çocuğa zarar vermeyecek bir yapıda ve çocuğu yaralamayacak bir biçimde yapılmaktadır. Kaynak: Dergipark.gov.tr

 

 

Karadeniz’de beşik yapımı ve biçimi

Ormanların bol olduğu çevremizde beşik daha çok abanoz, ceviz, servi, kestane, kızılağaç, kayın vb. ağaçlarından yapılmaktadır.

Yarım daire şeklinde hazırlanmış tahta  beşiğin ayak görevini görür. Orta bölümünde bebeğin yatağının yerleştirildiği bir düzen vardır. Her iki yanda bulunan boşluklar ve beşiğin kol ağaçları tahta halkalar ve boncuklarla süslenmiştir.

Beşiğin en önemli özelliği bebekler için son derece güvenli oluşudur. Bebeğe zarar vermeyecek bir biçimde yapılmaktadır. Beşiğin bütün malzemeleri yuvarlak ve ovaldir. Hiçbir parçasının delici ve kesici özelliği yoktur.

Çocuk beşiğe bir kumaşla sarılmaktadır. Beşik devrilse bile çocuğa zarar gelmesi mümkün değildir. Çocuğun beşiğe yatırılıp bağlanmasına Ünye’de “Bebek Belemek” denir.

 

Bu haber toplam 395 defa okunmuştur
Anahtar Kelimeler : Yaşar, KARADUMAN, /, Türklerde, Beşik, kültürü

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler