HABER ARAMA
  • DOLAR6,0802
  • EURO6,8436
  • ALTIN251,2445
  • BIST 10086.072
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
25 Mayıs 2019 Cumartesi
Fındık Fiyatı


16 TL - 16,50 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
9 Mayıs 2019 Perşembe Saat: 08:45

Tekkiraz Yağbasan Evliyası Melik Yağıbasan ve Oymak Beyi Yakup Hasan’ın Türbesi

Türklerin Malazgirt’le başlayan Anadolu’ya gelişi iki yüz sene devam etmiştir. Ünye ve yöresine, parça parça gelerek yerleşmişlerdir.
Tekkiraz Yağbasan Evliyası Melik Yağıbasan ve Oymak Beyi Yakup Hasan’ın Türbesi

Yaşar KARADUMAN

Türklerin Malazgirt’le başlayan Anadolu’ya gelişi iki yüz sene devam etmiştir. Ünye ve yöresine, parça parça gelerek yerleşmişlerdir. Yerleştikleri yerlere bey boy ve oymaklarının veya buralarda şehit olan komutanlarının adlarını verdiler..

 Malazgirt’ten savaşından Sivas’a, oradan gelip Niksar’ı başkent yapan ve Ünye Niksar yolu ile sahile inerek Samsun’dan Ordu’ya kadar olan bölgeyi hâkimiyeti altına alan Oğuzların Danişmetli Beyliği’nin kurucusu Danişment Gazi 1106 yılında ölünce,  yerine oğlu Emir Melik Gazi geçti. Türkler Melik Gazi döneminde Akkuş üzerinden Ünye’’ye indiler. Melik Gazi 1142 de vefat edince yerine önce büyük oğlu Melik Muhammed sonra Yağıbasan Bey, beyliğin başına geçti.  

 

Yağıbasan Bey Kimdir.

“Yağı” düşman demektir, basan da bildiğimiz basmaktan gelir. Yani düşmana saldıran anlamındadır. Nizamettin Yağıbasan Danişmet Gazinin torunu Melik Gazinin oğludur..

Melik Gazi’nin vefatından sonraki taht karmaşasında Canik Bölgesi  Bizans hâkimiyetine geçmişti. Yağıbasan Bey, elden çıkan sahil bölgesini geri almak için 1157 yılında Niksar’dan, Akkuş yoluyla Ünye’ye indi ve Ünye’den, Samsun’a kadar olan bölgeyi  ele geçirdi.

Melik Gazi'nin vefatından sonra, 1134 yılında, yerine dört oğlundan en büyüğü olan oğlu Mehmed, Beyliğin başına geçti 1146 senesine kadar saltanat sürdü. Melik Mehmed, Sivas’ı başşehir yaptı. Vefat edince yerine kardeşi Zünnun geçti. Ancak diğer kardeşi Nizameddin Yağıbasan, Zinnun’u tanımadı ve kendi melikliğini ilan etti. Duruma hakim olan Yağıbasan, 1146’dan 1164 senesine kadar hüküm sürdü ve 1164 senesinde Kayseri’de vefat etti.

 

 

Tekkiraz Yağbasan Evliyası

Oymak Beyi Yakup Hasan ‘ın Mezarı

 

Türklerin Malazgirt’le başlayan Anadolu’ya gelişi iki yüz sene devam etmiştir. Ünye ve yöresine, parça parça gelerek yerleşmişlerdir. Yerleştikleri yerlere bey boy ve oymaklarının veya  savaşlarda buralarda şehit olan bey ve komutanlarının adlarını verdiler.. Bu isimlerden bir kısmı günümüze kadar gelmiştir.

Halk arasındaki bir inanışa göre, Tekkiraz’ın Yağbasan köyünde ırmak kenarında düz bir alanda bulunan mezar Yağbasan Evliyası olarak bilinir. Bazen de karıştırılarak Yağbasan Nizamettin Bey’in mezarı sanılır. Oysa Yağbasan Nizamettin beyin mezarı Niksar’dadır. Buradaki mezar Yağbasan Nizamettin Beyin komutanı oymak beyi Yakup Hasan Bey’dir. Mezarın bulunduğu bu düzlükte bundan 900 yüzyıl önce Danişmetlilerle yerli Rumlar arasında bir savaş geçmiştir. Nizamettin Yağıbasan komutasındaki bir ordu Ünye ve çevresini fethetmek için Niksar’dan yola çıkmış ve ordunun burada konakladığı bir sırada bir düşman kolunun baskınına uğramıştır.. Komutan Yakup Hasan Beyin bu savaşta kolu omzundan kesilmiş yere düşmüştür, bu olay nedeni ile buraya  “El Tepesi” denilmiştir. Buranın bir adı da  “El Tepesi” dir.

Komutan Yakup Hasan diğer eliyle kılıcı yere düşen elden alır ve kolunu kesen düşmanın kafasını keser. Fakat arkadan gelen düşman askerleri Yakup Hasan Bey’i şehit ederler ve buraya gömülür.

Mezarı sık sık ziyaret edilir. Köye, Nizamettin Yağbasan’ın ordusunun konaklamasından dolayı “Yağbasan” köyü adı verilir. Zamanla Yakup Hasan adı unutulur, mezar Yağbasan Evliyası olarak anılır ve Yağbasan Bey’in mezarı ile karıştırılır.  Oysa Danişmentli Beyliği Beyi Melik Nizamettin Yağıbasan’ın mezarı Niksar’dadır. Nizamettin Yağbasan’ın Anadolu’nun birçok yerinde ve özellikle Karadeniz’de birçok yerde adını taşıyan köy ova ve tepe bulunmaktadır.

 

Çepni Oymakları

Türklerin Müslüman olmadan önceki dinleri Şamanizm’di son Türk boyları  Malazgirt savaşından 200 yıl önce Müslümanlığa geçmişlerdi.. Şamanizm’in bazı öğretileri İslam dinine yakındı. Bu İslam’a geçmelerinde önemli rol oynadı. Türkler altıncı yüzyıldan sonra Müslümanlıkla tanıştılar. Hemen hepsi bir gecede Müslüman olmadı. Yüzyıllar sürdü.

Birçok Türk boyları direndiler. Bugün Müslüman olmayan birçok Türk devletleri vardır. Moldovya'daki Gagauz (Gökoğuz) Türkleri Hıristiyan'dır. Orta Asya'daki Yakut Türkleri halen Şamanizm dinindendirler. Hazar Türklerinin kalıntıları olan Karaim Türkleri Litvanya'da yaşarlar, Yahudi'dirler. Ama hepsi Türk'tür ve Türkçe konuşurlar.

 

Danişmentlilerin tarih sahnesinden çekilmesinden sonra Hacıemiroğlu Beyliği adı altında Çepniler sahneye çıktılar. Aslında Danişmenliler de bir Çepni boyudur, hepsi birbirinin içinden çıkmış boylardır.  Dânişmendli Beyliği yıkıldıktan sonra toprakları Taceddinoğulları ve  Hacıemiroğulları Beyliği arasında paylaşılmıştır. Emiroğlu Beyliği Giresun’dan Termeye kadar olan sahil şeridinde bazen Mesudiye Başkent olarak, Taceddinoğulları ise Termeden Sinop’a kadar olan bölgeye hakimdiler.

Son olarak 1427 de Emiroğulları, 1428'de de Taceddinoğulları Beyliği Osmanlılara bağlanır.

Osmanlılar bir bölgeyi fethetttiklerinde, bir nevi kadastrosu demek olan tahririni yaptırıyorlardı. Ordu yöresi de 1427’de ilhak edilince yazdırılmıştı. Ancak bu defterler henüz ele geçmemiştir.

Konuyu tekrar toparlarsak, ordusuyla fetih için sahile inen Melik Gazi, Danişmet Beyliğinin kurucusu  Oğuz Han’ın oğlu Günhan’ın çocuklarından Çepni’nin soyundan Ahmet Gazi Bey’in oğludur. Yağıbasan Nizamettin Bey de Melik Gazinin oğludur.

Yapılan araştırmalarda evliya olarak bilinen bu tür yerlerdeki kişilerin genellikle bölgeyi fetheden, birçok köyün temelini atan ve zamanla efsaneleşen Türk boylarının oymak beyleri olduğu ortaya çıkmıştır. Oymak beyleri aynı zamanda bir dini liderdir, oymağının din büyüğüdür, bir yerde imamıdır, alperendir.  O nedenle bunlar şehit düştüğünde evliya derecesinde saygı görür ve mezarları ziyaret yeri haline gelir.

Tekkiraz’ın Yağbasan köyündeki Yağbasan Evliyası dedikleri Oymak Bey’i Yakup Hasan Bey’in mezarı da şehit edilişinden dokuz yüzyıl sonra bile halen ziyaret edilmektedir.

Tekkiraz  Belediye eski  Başkanı Necdet Yılmaz bu dini ziyaret yerini düzenlettirmiş, Yakup Hasan Bey’in  mezarı kapalı bir yerde koruma altına alınmış çevresine oturma yerleri  yapılmıştır. Irmak kenarında ulu çınarların gölgesinde Oymak Bey’i Yakup Hasan Bey,in mezarı civarda bilinmekte  ve sıkça ziyaret edilmektedir.

(Yaşar KARADUMAN, Melik Gazi ve Yağbasan Bey)

 

Yararlanılan eserler:

Aptülkadir Özaydın (Danişmentliler

Kaynaklar: Prof: Dr.Necati Demir (Danişmet Gazinin Şehadeti)

Bahaattin Yediyıldız , (Ordu tarihinden izler)

Esra Doğan (Samsun Araştırmaları)

Bu haber toplam 482 defa okunmuştur

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler