HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
21 Eylül 2019 Cumartesi
Fındık Fiyatı


14.00 TL - 14.50 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
9 Ağustos 2019 Cuma Saat: 08:43

Mübadele-Göç Kışın Geldiler

Yaşar KARADUMAN
Mübadele-Göç Kışın Geldiler

Yaşar KARADUMAN

1924 Yılında Lozan anlaşması gereğince Yunanistan’la Türkiye arasında yapılan insan değişimi. Ünye’ye ilk sevkiyat Yunanistan’dan 1923 Kasım ayı sonlarında başlamıştı.

Aralık ortalarında Reşit paşa vapuru ile Ünye’ye gelen 1047 kişi, kar yağışı altında vapurdan karaya çıkarıldılar.

 

İki hafta üst üste Ünye’ye boşaltılan Selanikli 801 göçmen 150 hayvan, Dramalı 854 mübadil 92 hayvan 10 araba, Terme, çevre köyler ve Akkuş yolunun kardan kapalı olması nedeni gidemeyince peşinden İnönü vapurunun Samsun’a boşaltması gereken 1250 kişi de Ünye’ye çıkarması üzerine tam bir felaket yaşandı.

 

Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi veya Değişimi,  (Mübadele) 1923 yılında Lozan Antlaşması'na ek protokol uyarınca Türkiye ve Yunanistan'ın kendi ülkelerinin yurttaşlarını zorunlu göçe tabi tutmasına verilen addır. Bu uygulamaya Lozan Antlaşması sırasında karar verildiği için kısaca “Lozan Mübadelesi” de denir.

Göçe tabi tutulan kişilere ise Mübadil (Göçmen) denir.

Mübadele ile 1.250.000 Ortodoks Hıristiyan Rum Anadolu'dan Yunanistan'a, 500.000 Müslüman Türk de Yunanistan'dan Türkiye'ye göç etmek zorunda kalmıştır.

Mübadele kapsamına giren kişiler ile mübadele Türkçeden başka dil bilmeyen ve konuşmayan Türk Ortodoks Hıristiyan Gagavuzlar ile Karamanlı Ortodoks Hıristiyan Türkler, Yunanistan'dan gelen Müslümanların arasında da Türklerin yanında Bulgarca konuşan Pomaklar, Romence konuşan Ulahlar, Rumca (Yunanca) konuşan Patriyotlar ve kendi dilleriyle konuşan Arnavutlar da bulunmuştur.

 

Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi kapsamında Türkiye'de sadece İstanbul kenti ile Gökçeada ve Bozcaada'da oturan Rumlar, Yunanistan'da ise sadece Batı Trakya Türkleri mübadeleden göçten ayrı tutulmuşlardır.

Mübadelede, Yanya, Selanik, Drama, Kavala, Vodina ve Girit'ten Türkiye'ye gelenler, Doğu Trakya ve Batı Anadolu'da, Karadeniz’de Rum azınlığın ayrılışı ile boşalan yerlere yerleştirilmişlerdir.

Mübadillerin-göçmenlerin yoğun olarak yerleştirildikleri şehirler Adana, Edirne, Balıkesir, Samsun, İstanbul, Tekirdağ, Kırklareli, İzmir, Kocaeli, Mersin, Manisa, Çanakkale ve Bursa idi.

Göçün çok büyük bir bölümü 1923-1924 yıllarında gerçekleşmiş, ancak geriye kalan az sayıda olayda 1930 İnönü-Venizelos sözleşmesine dek zorunlu göç uygulamasına devam edilmiştir. Zorunlu göç gerek Türk gerek Yunan ekonomisinde yaklaşık 20 yıl süren ağır bir krize yol açmıştır. Kaynak:Vikipedia

 

Nasıl Geldiler?

Kurtuluş savaşından sonra çok sayıda Rum Anadolu’dan kendiliğinden Yunanistan’a gitmişti, Yunanistan bu yükün altında ezilmeye başlamıştı, Milletler Cemiyeti’nden ülkesindeki 350 bin Türk’ün Anadolu’ya nakledilmesini istedi… Buna karşılık Türkiye açısından da Mübadele-göç zorunlu hale gelmişti. Yunanistan sistemli olarak Türkleri yok etme siyaseti izliyordu.

Lozan da 30 Ocak 1923 tarihinde anlaşma imzalandı.  Vapurlar insanları getiriyor, insanları götürüyordu.

Gelenler Karadeniz’de Sinop, Samsun, Ünye, Ordu, Giresun gibi limanlara çıkarıldılar. Samsun ve Ordu’da yığılma olduğu zaman çıkarma Ünye’ye yapılıyordu.

 

Türkiye'den 1.200 bin Rum ve Yunanistan'dan da 600 bin Müslüman Türk doğup büyüdükleri, âşık olup evlendikleri, yakınlarını gömdükleri topraklardan sökülüp atılmıştı

İlk sevkiyat Yunanistan’dan 1923 Kasım ayı sonlarında başlamıştı. Aralık ortalarında Reşit paşa vapuru ile Ünye’ye gelen 1047 kişi, yoğun kar yağışı altında limana demirleyen vapurdan mavnalarla karaya çıkarıldılar. Ünye ve havalisinde yıllardan beri görülmemiş bir kış yaşanıyordu. Barınma ve yemek işlerinde sorunlar çıkmıştı. Ünye’ye çıkarılan göçmenler, şehir içinde barınacak yer olmaması nedeniyle çok acil gidecekleri köylere ve iç kesimlere sevk ediliyorlardı.

 

Göçmenler Samsun ve Ordu limanlarında büyük yığılmalar yaşandığı, Akkuş ve Niksar’a ulaşımın daha kolay olması nedeni ile Ünye’ye boşaltılıyordu. Günlerdir yağan kar ve fırtına tüm köylere giden yolları kapatmıştı. Ünye içinde dahi dolaşmak imkânsızdı.

İki hafta üst üste Ünye’ye boşaltılan Selanikli 801 göçmen 150 hayvan, Dramalı 854 göçmen 92 hayvan 10 araba gitmeleri gereken Terme, çevre köyler ve Akkuş yolunun kardan kapalı olması nedeni ile yollar açılıncaya kadar Çınar ağacının etrafına kurtulan çadırlarda kaldılar. Ünye halkı bu insanlara evlerinden yemek taşıdı.

Peşinden İnönü vapurunun Samsun’a boşaltması gereken 1250 kişi de Ünye’ye çıkarılınca tam bir felaket yaşandı. Kayıtlar doğru dürüst tutulamadı, kimin nereye verildiği tam olarak yazılamadı, gelenler, bir an önce kendi başlarının çaresine bakmak için şehir içinde ve civar köylerde, Ermenilerden kalan boş evlere ve giden Rumların evlerine rast gele işgal ederek yerleştiler.

Gelenlerin normal işleme göre, nereden geldiği ve nereye yerleştirildiği yazılıyor, kendilerine göçmen olduklarına dair bir de kimlik veriliyordu. Genel de Ünye’ye gelecek olanların yerleştirileceği yerler tespit edilmiş ve verilecek arazi ayrılmıştı. Samsun’a çıkacakken yoğunluk nedeni ile Ünye’ye indirilen ve Samsun’daki listeye göre Bafra ve Alaçam bölgelerine gidecekler, soğuktan donmamak için kendi başlarına, boş buldukları evlere ve köylere dağılınca her şey birbirine karıştı. Daha sonra bunların işgal ettikleri yerlere yerleştirilecek asıl kafile gelince birbirlerini öldürmeye kalktılar.

 

Ünye’ye resmi kayıtlı olarak gelen ilk kafile mübadiller Rumların terk ettiği Orta-Yılmazlar Mahallesindeki evlere yerleştirildiler. Bunlara uzun yıllar, göçmen veya muhacir veya macir denildi. Sonra geçen zaman içinde unutuldular ve çoğunlukla kendilerini sakladılar. Bugün aradan yüz yıl gibi bir zaman geçmesine rağmen halen göçmen olduklarını saklıyorlar, arayıp bulup anılarını yazmak istediğim zaman anlatmıyorlar, zaten ilk gelenlerden bugün hayatta kalan kalmadı ikinci kuşakta göçmen olduklarını saklamakta ısrar ediyorlar.

 

Ünyeli bir yazar göçü yazdı

Bir yıl kadar önce küçük bir çocukken mübadelede ailesi ile gelen Ünyeli yazar emekli savcı Mümtaz Önder “Allahaısmanladık Benim Güzel Memleketim” adını verdiği ailesinin  Ünye’ye gelişlerini anlatan bir roman yazmıştı.  Sanıyorum Mümtaz Tarhan hayattadır ve roman kitapçılarda bulunabilir.

Gelenler geldikleri yerlerden hiçbir yenilik getirmediler, hepsi fakir ve küçük çiftçilerdi.. Türkiye onların için bir cennet olmuştu, tek dertleri doğup büyüdükleri toprakları bırakmış olmaları idi.

 

Gidenler

Gidenler yani Rumlar, Ünye’de el sanatlarını, elinde bulunduran esnaftı. Ayakkabıcı, fırıncı, nalbant, bakkal, tüccar, demirci, terzi, idiler. Gittikleri zaman Ünye birden çöktü gelenler bu meslekleri öğrenene kadar tam beş yıl geçti, bu zaman içersinde Sivas Tokat ve Niksar’dan Ermeni meslek erbapları Ünye’ye getirildiler.

Gidenler Ünye’yi terk etmekte daha çok zorlandılar, daha çok acı çektiler..

Gittikleri yerlerde Ünye adında köyler kasabalar kurdular, doğdukları bu toprakları unutmadılar, sık sık ziyarete geldiler, artık ilk gidenlerin torunları geliyor, dedelerinin evlerini dükkanlarını arıyor soruyorlar. Yalıdaki Meryem Ana Kilisesini ziyaret ediyorlar, Ayanikola’yı soruyorlar.

Bazı sabahlar iskelenin başında bir Yunanistan plakalı  tur otobüsü görürsünüz bunlar Yunanistan’dan Trabzon’daki Sümela Manastırına giderler, içlerinde  Ünye’den gitmiş insanların çocukları ve torunları da olur bazen, otobüs Ünye’de birkaç saat mola verir, onlar şehri dolaşırlar  ellerinde eski bir ev fotoğrafı gösterir “bu ev nerede” diye sorarlar, işte o eski fotoğraftaki ev dedesinin evidir, o taş bina dedesinin binasıdır, bana da gelirler, ama eski fotoğraftaki evlerin çoğu yıkılmıştır  yerlerini gösterebiliriz ancak.

Bu haber toplam 226 defa okunmuştur
Anahtar Kelimeler : Mübadele-Göç, Kışın, Geldiler

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler