HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
21 Eylül 2019 Cumartesi
Fındık Fiyatı


14.00 TL - 14.50 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
16 Ağustos 2019 Cuma Saat: 08:52

Beşik

CANİK DERGİSİ
Beşik

“Beşik ana kucağından sonraki yuvadır.

Hayata başlangıçtır.

Buradan başlayan hayat, mezara kadar gider.

O yüzden insan ömrü anlatılırken:

“Beşikten mezara kadar” denilir.”

Çok eskiden beri tanıdığını anlatmak için

“Beşiğini sallamak” deyimi kullanılmaktadır.

 

Türk lehçelerinde de “beşik (Azerbaycan), bişik (Başkurt-Tatar), bisik ,(Kazak), beşik (Kırgız-Özbek), böşük (Uygur)” şekilleriyle görülmektedir.

Etimoloji sözlüklerinde de  beşik kelimesiyle ilgili olarak şu açıklamalara yer verilmiştir.

BEŞİK,  bebeklerin uyutulması için yatırılıp sallandığı özel yatak yeri.

Doğu Karadeniz yörelerinde peşük, beşük, Azerbaycan bölgesinde bişik, Erzurum-Erzincan dolaylarında beşiħ, beşiğ…” de denir)

 

Beşik kelimesi Türkçenin her döneminde ve bütün Türk lehçelerinde ortak kullanılan kelimelerimizden biridir. Kelime geçmişten günümüze pek çok deyimde kullanılagelmiştir. . 

 

Beşik kelimesi geçmişten günümüze pek çok deyimde kullanılagelmiştir. Beşik kertmesi / beşik kertiği, beşik sallamak, beşikten mezara kadar,

Eşiktekini, beşiktekini gordadan geçirmek vb.

13cü yüzyılın sonlarında yahut 14cü yüzyılın başlarında yazıldığı söylenen,  İbn-i Mühennâ Lugati’nde de “Beşik: sallanır çocuk yatağı” şeklinde

geçmektedir. 

Türk lehçelerinde de “beşik (Azerbaycan), bişik (Başkurt-Tatar), bisik ,(Kazak), beşik (Kırgız-Özbek), böşük (Uygur)”  şekilleriyle görülmektedir.

Etimoloji sözlüklerinde de madde başı olan beşik kelimesiyle ilgili olarak şu

açıklamalara yer verilmiştir.

BEŞİK,  biş/beş (yansıma ses özellikle bebeklerin uyutulması için annenin

söylediği biş biş / beş beş sesleri) ik ekinde biş-ik / bişik/ beşik (anlam genişlemesiyle: bebeğin uyutulmak için yatırılıp sallandığı özel yatak yeri.

 

Doğu Karadeniz yörelerinde peşük, beşük, Azerbaycan bölgesinde bişik, Erzurum-Erzincan dolaylarında beşiħ, beşiğ…” (Eyuboğlu 1998)

Türk dilinin tarihi devirlerinde ve lehçelerinde görülen beşik kelimesi ve onun kullanımının bağlı olduğu bebek aileler ve milletler için millî devamlılığın sembolü olması sebebiyle çok önemli olmalıdır.

 

KARADENİZ BÖLGESİ’NDE BEŞİK  

(Prof. Dr. Necati DEMİR) 

Beşik, Türkçe bir kelime olup: “Süt çocuklarını yatırmaya ve

sallayarak uyutmaya yarayan, tahta ve demirden yapılmış sallanır bir çeşit

küçük karyola” anlamına gelmektedir.

Kelime, Eski Türkçeden beri yürürlüktedir. Mecazi olarak da: “Bir şeyin doğup geliştiği yer.” manasında kullanılmaktadır. beşi- (sallamak) fiil kökü ve k fiilden i yapılmış bir isimdir. Bulgarcaya besik, Sırpçaya  besika biçiminde geçmiştir

Beşik yapan ustaya ve satan kişiye Beşikçi denir. 

 

Genel Olarak Beşik:

Beşik ana kucağından sonraki yuvadır. Hayata başlangıçtır. Buradan

başlayan hayat, mezara kadar sürüp gider. O yüzden insan ömrü anlatılırken: “beşikten mezara kadar” denilir. Çok eskiden beri tanıdığını anlatmak için “beşiğini sallamak” deyimi kullanılmaktadır. 

Beşik kelimsiyle başka deyimler ve birleşik kelimeler de yapılmıştır:

Beşik kertiği: “Daha beşikte iken anası babası tarafından nişanlanmış

Kimse.” 

Beşik kertme: “Daha beşikte iken anası babası tarafından

Nişanlama.”

Beşik, farklılıklarla dünyanın her bölgesinde kullanılmaktadır. Asıl amaç çocuğun sallanması, sallanarak rahat yatması ve rahat uyuması olduğu için yapı bakımından genellikle birbirilerine benzerler.  Genellikle sallanmayı sağlayan iki kasnak, iki kasnağı birbirine bağlayan kollar ve tekne biçiminde bir yataktan/yatak yerinden oluşmaktadır.

Sallanmayı sağlayan kasnakların yerine bazı yörelerde yarım ay şeklinde

ayaklar kullanılmaktadır. Beşik iki yana sallanır ve bu şekilde bebeğin

uyuması kolaylaşır. 

Hemen hemen bütün beşiklerde üstte mutlaka ana bir kol

bulunmaktadır. Çocuğu olumsuz dış etkilerden korumak,  ışığın rahatsız

etmesini engellemek için bu ana kolun üzerine işlemeli örtü, kilim vb.

örtülür. 

Beşiklerde görülen farklılıklar coğrafya ve yaşam biçiminden

kaynaklanmaktadır. Örneğin yörüklerde, çocuklar sırtta taşındığı için, beşik

pek kullanılmaz. Onun yerine hafif, pratik ve basit araçlarla ihtiyaç

karşılanır. 

Beşiğin tarihi:

Beşiğin Türklerde çok eski tarihlerden beri kullanıldığı bilinmektedir.

Orta Asya’da yapılan kazılarda M.Ö. 1ci yüzyıla ait bir Hun gömütünde

bulunan malzemeler arsında beşik de vardır. Bulunan bu beşik günümüzde

Kazak ve Kırgız Türklerinin kullandıkları beşiklere benzemektedir.

Başkurtların kayın ağacından oyma tekne gibi beşikler kullandıkları

bilinmektedir. Türk dünyasının her yöresinde çeşitli tarihlerden kalma

beşiklere rastlanmıştır. 

Göçebeler taşıması zor olduğu için beşiğe pek iltifat etmeyip yelenbi adını verdikleri salıncakta çocuklarını büyütürler.

 

Eski Kıpçak Türkçesinde de beşik kelimesi kullanılmaktadır. 

Günümüz Türk lehçe ve şivelerinin tamamında beşik kelimesi ya da

beşik kelimesinin ses değişmesine uğramış biçimleri (bişik, besik, pejik, ...)

karşımıza çıkmaktadır. 

Osmanlı Dönemi’nde özellikle sarayda kullanılan beşikler değerli

madenlerden ve ağaçlardan yapılmıştır. Bunlardan en ünlüsü Topkapı

sarayında sergilenen Altın Beşik’tir. 

 

Beşiğin Yapılışı: 

A-Malzeme: Karadeniz Bölgesi, orman varlığı bakımından zengin

sayılmaktadır. Bu yüzden beşikler mutlaka ağaçtan imal edilmektedir. Ağaç

olarak çoğunlukla ceviz kullanılmaktadır. Ancak kestane, kızılağaç, kayın,

lâdin ağacından da beşik yapılmaktadır. 

Her iki yanda bulunan boşluklar ve beşiğin kol ağaçları, tahta halkalar

ve boncuklarla süslenmektedir.  

Hangi  şartta olursa olsun, çocuğa zarar vermeyecek bir yapıda ve

çocuğu yaralamayacak bir biçimde yapılmaktadır. Beşiğin bütün

malzemeleri yuvarlak veya ovaldır. Hiçbir parçasının dik köşesi, kesici veya delici özelliği yoktur.  İnsan vücudunu herhangi bir biçimde yaralayacak parçasıbulunmamaktadır. 

Çocuk, beşiğe yörek denilen bir kumaşla sarılmaktadır. Bu kumaş çok

geniş olup çocuğu iyice kavramaktadır. Beşik devrilse bile çocuğa zarar

gelmesi mümkün değildir. 

Sonuç: 

Hızlı sanayileşme nedeniyle, geleneksel malzemelerin yerini sanayi

ürünlerinin aldığı günümüzde beşik ve beşikçilik sona ermek üzere olan araç ve zanaatlar içerisine girmiştir. 

Bu haber toplam 240 defa okunmuştur
Anahtar Kelimeler : Beşik

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler