HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
14 Ekim 2019 Pazartesi
Fındık Fiyatı


15.00 TL - 15.50 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
8 Ekim 2019 Salı Saat: 08:29

BİR BAŞARI HİKÂYESİ: Mehmet Necati Vidinli’nin Yaşam Öyküsü

Arif VİDİNLİ
BİR BAŞARI HİKÂYESİ:  Mehmet Necati Vidinli’nin  Yaşam Öyküsü

Ünye’de Mürüvvet Vidinli Halk Eğitim Merkezi ve Mehmet Necati Vidinli Endüstri Meslek Lisesi ile  Bilgi ve İletişim Teknolojileri Okulu’nu yaptıran Ünyeli iş adamı merhum Arif İsmet Vidinli’nin babası Mehmet Necati Vidinli’nin yaşam öyküsü

 

Okullara adı verilen Mehmet Necati Vidinli,  Ünye’de 7 yaşında başladığı çalışma hayatında, çıraklık,  kalfalık, ustalık aşamalarından geçerek başarılı bir yatırımcı olmuştur. 

Mehmet Necati’nin dedesinin de babasının da adı Şakir imiş.  Bolaman Liman Reisi Şakir Bey, genç yaşta vefat edince, öksüz kalan oğluna da Şakir adını vermişler.  Şakir Efendi fakirlik içinde yetişmiş,  güler yüzlü çelebi bir insanmış.  Ünye’nin Cılar köyünden Necip Ağanın kızı Emine Hanım ile evlenmiş. Ünye’de Çakırtepe’de bahçe içinde bir ev alıp yerleşmiş.

Şakir Efendi ile Emine hanımın bir kızları ve dört oğulları olmuş, Mehmet Necati ortanca çocukları imiş. 

Mehmet Necati 1904 yılında doğmuş İki sene mahalle mektebine gitmiş. 1911 yılında, yedi yaşında Çapulacı Hacı Bey’in yanında çırak olarak verilmiş.  

Ünye’de Orta Cadde ve Suluhan Geçidi çevresine 'Çapulacılar Arastası’’ denirdi.  Buradaki iş yerlerinde o dönemde çok kullanılan çivili ve dikişli çapulalar (ayakkabılar), terlik ve mesler yapılırdı.

Çapula almaya gücü yetmeyenler de çarık giyer veya yalınayak dolaşırlardı. Ülkemiz o derece fakirdi.

Mehmet Necati Vidinli on sekiz yaşına kadar Hacı Bey’in yanında çalışmış,  usta olunca, 1922 yılında Çapulacılar Arastasında kendi dükkânını açmış.  İşleri kısa zamanda gelişmiş. İşyerinin adı Metanet Ayakkabı Ticarethanesi olmuş. Yanında çırak ve kalfalar çalışmış,  ustalar yetişmiş.

 

O günleri şöyle anlatırdı:

’Sabahları gün doğmadan, kalkar Çakırtepe’den Çapulacılar arastasına kadar olan yolu bir solukta yürür dükkânımı açardım.  Kimse benden daha erken gelip,  dükkânını açsın istemezdim!’’

Terme’de, Fatsa’da Bafra’da onun ürettiği çapulaları satan dükkanlar varmış. Ayakkabılar Ünye’den 6-7 metre boyunda kayıklara yüklenir, yelken ve kürek gücü ile gidilirmiş.

Bafra’ya ulaşmak için akıntıya karşı Kızılırmak ağzından içeri girmek zor olurmuş.                         

Ancak çok daha zor olan yolculuklar da yaparlarmış. Ünye’de ayakkabıları kayıklara yükler, yelken ve kürekle Karadeniz sahili boyunca batıya yol alır, Sinop’u, İnebolu’yu Zonguldak’ı aşar  Akçakoca'ya varırlarmış.  Orada ayakkabıları eşek ve katır sırtlarına yükler Düzce pazarına yürürlermiş. Orada onları satar, parası ile ham, ıslak hayvan derileri alırlarmış.

Mehmet Necati Vidinli ayakkabı imalat bilgisinin gelişmiş olduğu, Trabzon'dan Abdullah Ustayı ve Ahmet Kalfayı getirtmiş,

Abdullah ustanın ve Ahmet kalfa’nın yanı sıra Burhan Yazgan, Reşit Coşkun, Hüseyin Hüsnü, Gemicioğlu Yaşar, Ömer gibi ustalarımız  zarif ve kaliteli erkek ve kadın ayakkabı imalatında  yetişmiş, isim yapmışlardır.

 

Fındık işine girişi

Otuz sekiz yaşına geldiğinde, ayakkabı imalatını yanında yetiştirdiği ustalara devir edip, yeni iş sahalarına yönelmiş. 

Ünye'de kurulan Dizel motor ile çalışan ilk Fındık kırma tesisini 1941 de Trabzonlu Şükrü Yanlıoğlu kurmuştur. Bunu 1943 de Haydar Şahinbaş'ın, Vidinli’nin ve Kalemen Kardeşlerin kurdukları tesisler izlemiştir.

Bu tesislerin teknik yapımcısı, tesisleri kurup çalışmaya hazır hale getiren  çok değerli usta. “Makinist Mehmet” lakaplı Mehmet Çolakoğlu’dur.                                                                                                                                                                                                                       

Bu tesislerde de çok sayıda insan, çoğunlukla kadınlar çalışırdı. Değirmen taşlarında kabukları kırılan, döner eleklerden geçen fındıklar yürüyen bantlara dökülürdü. Bantların iki tarafına oturmuş kadın işçiler, çürük ve kırık fındıkları ayıklardı. 

Üreticiden, köylüden, aracıdan alınan fındık kırılıp ayıklandıktan, çuvallandıktan sonra gemilerle İstanbul'a veya doğrudan Hamburg’a sevk edilirdi.

 

Yaşar Kaptan ve

Dumantepe motoru

Gemiler açıkta demirler, fındık çuvalları ‘Çapar’  denilen mavnalara yüklenirdi.  Çaparlar Ünye’de yapılırdı. Çekici motorlar arkalarına halatlarla bağlanan bu çaparları çekip gemilere götürürlerdi.

Gemilerin demir altında bekleme süresini mümkün olduğunca kısa tutabilmek için,  kuvvetli ve süratli çekici tekneler gerekirdi. Bu teknelerden biri ve en tanınmışı da, Vidinli’nin Yaşar (Karaduman) Kaptan ile anlaşarak Sürmene’de yaptırdığı ‘Dumantepe’ idi. 

Zamanında ondan güçlüsü, hızlısı yoktu. Bir defada iki hatta üç çaparı arkasına takar yarım saatte demirli duran gemilere ulaştırırdı. Yaşar Kaptan ve Dumantepe motoru Ünye’nin tarihinde yerini almıştır.

Vidinli, fındık kırma tesisi nedeni ile ticareti, fındık alım satımını ve fındık ihracatını öğrendi. Bu arada kurduğu tesislerinin sayısı, ikisi Ünye'de biri Fatsa'da olmak üzere üçe yükselmişti. Bu tesislerin yönetimini kardeşi Hicabi Vidinli ve oğlu Mustafa’ya bırakarak, 1946 yılında İstanbul'a gitti. Eminönü'nde Maksudiye  Han’da büro açtı.

Fındık Yağı ve Sabun

İhracat kalemlerinden biri de çürük fındık idi. Çürük fındık, yağı  için değerlidir. Vidinli,  1948 yılında İstanbul'da Eminönü'nde Hasırcılar’da bir yağhane ve sabunhane kurdu Burada çürük fındıklar preslenir yağı çıkarılırdı, yüksek asitli yağlar ise   sabunlaştırılır,kurutulur ve kalıp sabun yapılırdı. Sabun kalıplarında bir 'at başı' resmi vardı.

Atlar,  Mehmet Necati’nin hayatı boyunca, en değer verdiği insan gibi sevdiği canlılar idi. Herhalde annesinden gelen Kafkas kanı bunun sebebidir.

 

At sevgisi

Bazı hafta sonlarında Annesi ile Dedesinin evine, Terme tarafındaki Cılar (Dumantepe)

köyüne giderlermiş.  İşe vaktinde yetişmek için, Pazartesi sabahları gün doğmadan kalkar, yayan olarak Cılar Köyünden Ünye'ye gidermiş.

On dört yaşına geldiğinde,  yani çapulacı dükkanında kalfa olduğunda,  bir at satın almış.

Vidinli’nin bu at sevgisi ömrü boyunca sürmüştür. 1960’ lı yıllarda Samsun’da Matasyon yöresindeki kurduğu çiftliğinde Arap ve İngiliz atları yetiştirir, onları Ankara ve İstanbul'da at  yarışlarına gönderirdi.

1952 yılında Samsun'a yerleşti. Samsun'da İnşaat işleri yapmak için Ünbul Kollektif Şirketini kurdu. Ünye'de belediye reisliği yapmış olan Hüsrev Yürür bu şirkete bir süre ortak olmuştu, ancak 1958 yılında Milletvekili seçilerek ayrıldı.  Ünbul Şirketi varlığını sürdürdüğü 15 yıl zarfında öncelikle Karadeniz sahilinde hastahane,  fabrika, banka ve devlet binaları,  köprüler inşa etmiştir.

Bu sırada Samsunda 1955 yılında Türkiyenin ilk turizm tesislerinden,  Vidinli Otelini inşa etti ve işletmeye açtı. Otelin Projesini İstanbul Belediye sarayını yapan mimar’a çizdirmişti.

Vidinli Oteli Türkiye’nin 3. Turistik Otel Belgeli Otelidir.  Zamanın en modern otellerindendir.

 

Mehmet Necati Vidinli, Atatürk devrimlerine inanmış,  bağlanmış, aydın fikirli saygın bir insandı, etrafındaki insanlara örnek olmuş, onlara ışık tutmuş,  yol göstermiş, yardım etmiştir.  Yanında çok sayıda insan yetişmiş, meslek ve iş sahibi olmuşlardır. Çok sayıda gencin eğitim ve öğrenimini desteklemiştir. 10 Temmuz 1972’de Samsun’da Hakkın rahmetine kavuşmuştur.

Nur içinde yatsın.

Onu saygı,  sevgi ve minnetle anıyoruz.

 

(Kaynak: Yaşar Karaduman-Canik Dergisi sayı 18)

Bu haber toplam 129 defa okunmuştur

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler