HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
20 Nisan 2021 Salı
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim
21 Ocak 2020 Salı Saat: 08:56

Çarşamba Treni

Ahmet Derya Varilci
Çarşamba Treni

Çocukluğumda treni yakından gördüğüm tek yer Samsun girişindeki tren istasyonuydu. Rayların üzerinde lokomotifler ve vagonlar devasa bir disiplin içinde düzenli dururlardı. İstasyona varmadan, demiryolunun iki yanına serpiştirilmiş yoksul konutları (tenekeli evler) bulunurdu. Samsun’dan kalkan tren bu mezbelelikten geçerek Çarşamba’ya doğru büyük bir homurtuyla yol alırdı.

 

Samsun-Çarşamba demiryolu, Türkiye’nin özel sermaye ile kurulmuş ilk demiryolu hattıdır. Nemlioğulları’na ait “Samsun Sahil Demir Yolları Türk Anonim Şirketi” imtiyazı sahibidir. Hattın inşasına 21 Eylül 1924 günü başlanmış, Hamidiye zırhlısı ile Samsun'a gelen Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, görkemli bir törenle Samsun Çarşamba demiryolunun temelini atmıştır.

 

Samsun – Sivas Demiryolu Hattı

Samsun, eski çağlardan bu yana Karadeniz’in iki önemli limanından biridir. Orta Karadeniz’in ve Anadolu mahsullerinin İstanbul’a nakledildiği, Doğuya asker ve mühimmat sevki yapılan önemli bir iskeledir. 1800’lü yıllarda Samsun iskelesi daha da önem kazanır. 1864’te Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile eyalet sistemi kaldırılınca, Trabzon Eyaleti, vilayet haline getirilir. Trabzon Vilayetine bağlı sancaklar Trabzon Sancağı, Canik Sancağı, Lazistan Sancağı ve Gümüşhane Sancağı'dır. Önemli sancaklardan biri olan Canik Sancağı’nın idari merkezi Samsun’dur. Samsun’un çevredeki diğer nüfus bölgeleri ve kazalarıyla olan bağlantısı giderek daha modern yollara ihtiyaç duyar. Trenler 19. yüzyılda ihtiyaç duyulan en önemli ulaşım aracıdır. Osmanlı yönetimi altında ve Batı ülkelerine tanınan imtiyazlarla Ankara-Kayseri-Sivas ve Eskişehir-Afyon-Konya demiryollarının inşasına girişilir. Ardından Hicaz demiryolu hattına başlanır.

1911’de Samsun-Sivas hattının inşası başlar.

Mütareke yıllarında emperyalist işgal nedeniyle duraksayan demiryolu inşası, Kurtuluş Savaşı esnasında asker ve mühimmat sevkiyatında kullanılır. Yazar Mehmet Yaşin, Mustafa Kemal’in Samsun’a ayak bastığı günün Samsun’unu şöyle tanımlamaktadır:

“Atatürk, 19 Mayıs 1919'da gelip, Kurtuluş Savaşı'nı örgütlemeye başladığında Samsun'da olsaydık, kentin öneminin iyice artığına şahit olurduk. Eğer bu uzun yolculuğu yapmadan kentin sokaklarını gezersek, karşımıza çıkan Samsun'un pek bir şey ifade etmediğini görürüz. Ama geçmişin içinden geçip gelirsek, başka türlü bakıp, başka şeyler görürüz. İşte gerçek Samsun o zaman karşımıza çıkıverir. Sevdiğimiz, saydığımız bir Samsun.” 

 

Samsun – Çarşamba Hattının Açılışı

 

17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında yapılan İzmir İktisat Kongresi’nde tartışılan ve kabul gören hususlarda birisi de Karadeniz’de ekonomik hareketlilik sağlayacak olan Samsun - Çarşamba “dar hattının” inşası idi.

Kongre alınan kararlar uyarınca, 6 Aralık 1923’de Türk tütün ihracatçısı Nemlizadeler ile Nafıa Vekaleti arasında Çarşamba ve Bafra ovalarını Samsun limanına bağlayacak bir demiryolu hattı sözleşmesi imzalandı. 150 km. uzunluğunda ve 75 cm. genişliğinde bir demiryolu hattının döşenmesine karar verildi. (Bu projenin ancak 45 km.lik Samsun – Çarşamba kısmı gerçekleştirilebildi.)

Hamidiye Zırhlısı ile Samsun’a gelen Mustafa Kemal, 21 Eylül 1924’te yapılan temel atma töreninde ilk harcı gümüş bir kazma ve kürekle koydu.  Reisicumhur Mustafa Kemal’in burada kullanmış olduğu gümüş kazma ve kürek bugün Ankara TCDD müzesi 5. Katta sergilenmektedir.

Çarşamba demiryolunun açılış töreninde konuşma yapan Mustafa Kemal şunları söylemiştir:

“Demiryolu yapmakta ilk millî teşebbüsün tatbikatına başlandığını bizzat görmek fırsatı, benim için cidden mesut bir tesadüftür. Memleketimizin asırlardan beri yolsuz bırakıldığı ve bir demiryoluna olan ihtiyacın şiddeti düşünülürse, bu hususta müteşebbis olanları ne kadar takdir etmek ve onlara ne derece müzahir olmak lâzım geleceği pek güzel anlaşılır. Nemlioğullarını bu teşebbüs ve muvaffakiyetlerinden dolayı hararetle tebrik ederim. Efendiler, merkezi Anadolu'nun iskelesi olan Samsun'u Sivas'a rabtedecek olan demiryoluna başlanırken, Nemlioğullarının hakikî programa fiilen tevessülleri ne kıymetli bir misal olmuştur. Samsun- Çarşamba demiryolunun ne kadar feyiz ve refah yolu olacağını düşünerek iftihar edebilirler.”

(Nedim İPEK: Geçmişten geleceğe Samsun Sempozyumu tebliği 2006) 

Yeni kurulmakta olan Türkiye Cumhuriyetinde demiryolları, ülkenin gelişmesinde anahtar rolü oynamaktadır. Uzunluğu 45 km. olan Samsun-Çarşamba Demiryolu 1925 yılının sonunda büyük ölçüde tamamlanır. 1933’te devletleştirilince işlevi ve faaliyetleri artar. Ancak, 1950’den sonra ülkemizde karayolları ulaşımına ağırlık verildiği için, otomotiv sektörünün yerli pazarlamacıları, karayolunda seyreden otomobilleri trenlerin karşısına çıkarır. Çarşamba demiryolu hattı gibi nispeten tali ulaşım hatları yavaş yavaş eski önemini ve işlevini yitirir. 1958’den sonra Çarşamba treni tümüyle seferden kaldırılmasa da, eskisi gibi günde üç sefer yük ve insan taşıyan konumunu kaybeder. Belli alanlarda sadece yük taşıyan dekovil hatları gibi çalışmaya başlar.

1980’li yıllarda Çarşamba demiryolu hattına yeniden el atılır. Raylar yenilenmiştir, dizel lokomotifli büyük trenler devreye sokulur. Hatta bir dönem bu hat üzerinde hızlı tren projelerinden söz edilir ama hiçbiri sonuç vermez.

2000’li yılların başında Çarşamba hattı tümüyle hizmetten kaldırılır.

Çarşamba demiryolunun şehir içinde kalan ve “atıl” kabul edilen 3 km.lik bölümü, 2012 yılında sökülmüştür. Bir zamanlar efsane olan tren hattı, hüzünlü bir sonla hayata veda etmiştir. Bu alanda otomobil ve yaya yolları yapmayı planlayan Çarşamba Belediyesi semt halkının teşekkürlerine mazhar olmuştur.

Çarşamba Treninden günümüze terk edilmiş tren istasyonları kalmıştır.

Ülkemizde yeniden önemi anlaşılan ve “hızlı tren” biçiminde Ankara bağlantılı bazı hatlarda yapımı tamamlanan raylı  sistemler, maalesef Karadeniz Bölgesi’nde düşünülmemektedir. Bölgemizde tren  yolu Proje aşamasında birkaç kez ele alınmışsa da sonuçsuz kalmıştır.

Çarşamba’ya kadar gelen tarihi tren yolu hattının ise, bugün son kalıntoları ortadan kaldırılmaktadır.   

Bu haber toplam 415 defa okunmuştur
Anahtar Kelimeler : Çarşamba, Treni

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler