HABER ARAMA
  • DOLAR5,8291
  • EURO6,5596
  • ALTIN238,4418
  • BIST 10096.886
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
19 Nisan 2019 Cuma
Fındık Fiyatı


17,00 TL - 18.00 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
11 Şubat 2019 Pazartesi Saat: 08:24

YAŞAR KARADUMAN / Ünye’deki Esrarengiz Kale

Tarihi kaynaklar ve Ünye’den geçen yabancı gezginler ve Evliya Çelebi Ünye'de şehir içinde, deniz kenarında bir kaleden bahsederler.
YAŞAR KARADUMAN / Ünye’deki Esrarengiz Kale

Biz bu kaleyi hep bildiğimiz kale sandık..

Evliye Çelebi 1640 yılında Trabzon seyahati sırasında Ünye’den geçerken deniz kenarındaki bu kale hakkında ve şu bilgileri vermiştir.

“ Samsun’dan kötü bir havada gemiye binip Ünye Kalesine geldik, kale deniz kenarında dört köşesi kargir bir binadır, oradan arkadaşlarla tekrar gemiye bindik.”

Bu şehir içindeki kalenin birçok söylenti ve rivayete rağmen yerinin neresi olduğunu, halen tam çözebilmiş değiliz. Araştırmalar ve anlatılanlar ve bir takım bulgular  ”Galabozu” bugünkü yüzüncü yılın bulunduğu yeri veya daha büyük kalenin denizden giriş kapısı olduğunda yoğunlaşmaktadır. Burada (Yüzüncü yıl) geçmişte   bir kale olduğuna dair bir takım işaretler vardır.

Önce elimizde söylene söylene  "GALABOZU" haline gelmiş bir isim vardır. Bu kelime “Kalebozuğu” kelimesinden halkın dilinde bu hale gelmiştir.

Çocukluğumuzda buralarda oynarken ve denize girerken buranın adının “Kalebozuğu”ndan gelme  “Gallabozu” olduğunu bilir ama üzerinde pek durmazdık.

Bunun dışında elimizde burada bulunan bir sokak tabelası var tabelada “ Kalebozuğu Sokağı” yazmaktadır.

Bu işe kafa yoran bazı arkadaşlar  Evliya Çelebi’nin bahsettiği  kalenin burada olduğunda hemfikirdirler.

 

Kale Nerdeydi?

Bahsi geçen kalenin tam olarak nerede olduğu ve hangi tarihte var olduğu hakkında elimizde kesin bilgiler yoktur. Eskiden buradaki evlerde oturmuş yaşlı insanların aktardıkları bilgilerde denizin içinde bir takım duvar kalıntıları, parçalanmış sütun kalıntıları ve birkaç evin altını kapsayacak şekilde büyük bir su sarnıcı gördüklerini  söylemişler, bu sarnıcın sanki bir kalenin su ihtiyacını karşılayacak türde büyük bir sarnıç olduğu üzerinde durmuşlar:  “Çocukken burada yüzdüğümüz zamanlarda suyun dibinde mermer sütunlar görürdük” demişlerdir.

Bu insanların denizin dibinde gördük dediği sütunlar muhtemelen  buradaki bir kale ve kalenin içindeki saray kalıntısına aitti.

Tarihçi Osman Doğan  “Tarih Boyunca Ünye” adlı eserinde Bizans İmparatoru Andronikos Kommenos’un Bizans tahtına çıkmadan önce Ünye’de deniz kenarında bir kalede iki yıl esir olarak tutulduğunu yazar. Trabzon ve çevresine akınlar  yaparak insanları öldüren Andranikos bağışlanması sonrasında iki yılını Ünye’deki bu kalenin içindeki görkemli bir konakta geçirmiştir.. Karadeniz sahillerini gezen gezgin John Freely, Kommenos’un sürgün hayatı yaşadığı sarayın bir kale içinde olduğu ve Kommenos’un kızının her sabah sarayın balkonundan güneşin doğuşunu seyrettiğini yazar. (Sah. 114) Tarih boyunca Ünye sah.112 dip not).

Bu kalenin, yerli ve yabancı gezginlerin notlarından anladığımız kadarı ile on bir ve on ikinci yüzyılda yapılmış olması ortaya çıkmaktadır. Bazı tarihi kaynaklar kaleyi sürgün yıllarında Anranikos Kommenos’un tamir ettirdiğini yazar.

 

Saray Duvarımı, Kale Duvarı mı?

Bugün Cumhuriyet Meydanındaki duvarın Süleyman Paşa sarayının duvarları olmayıp burada var olmuş bir kalenin duvarı olduğunu, aranılan kale içindeki sarayın bu duvarların üzerinde bulunduğunu iddia edenlerde vardır.

Yapılan çalışmalar sonunda, adı geçen kalenin yüzüncü yıl kafenin bulunduğu yerin denizden giriş kısmı olmak üzere kale duvarının Vidinli apartmanından aşağıya doğru gelip Yalıdan geçerek İnönü İlkokulunu da içine alacak şekilde Cumhuriyet Meydanına kadar uzandığı, meydandaki duvarın bu kale duvarı olduğu hakkında görüşler vardır. Dört kulesi olan bu kalenin ilk kulesi ve denizden giriş kapısı Yüzüncü yıl da olduğu düşünülmektedir.

Kalenin etrafı son yüzyıl başlarında Rummahallesi idi. Yine bölük pörçük bilgilere göre kale 1800 yılının başlarında terk edildi. Taşları sökülerek büyük bir ihtimalle 1820 li yıllarda eski ortaokulun yerinde var olmuş olan ve 1956 yılında yıkılan kilisenin yapımında, kiliseye ait evlerde ve o evlerin bahçe duvarlarında kullanıldı. İki yıl önce yapılan bir çalışmada bu taşlar ve sütunlar bu evlerin duvarlarında bulundu.

Sökülen kalenin yerinde bulunan büyük bir su sarnıcı vardı, bu su sarnıç bugün muhtemelen yüzüncü yılın altında durmaktadır.

Kale yok olduktan sonra buraya ilk dönem yarı taş yarı ahşap evler yapıldı. 1900 yıllarının başında ilk dönem evler eskiyince ikinci dönem yine altı taş üstü ahşap evler atmışlı yıllara kadar var oldular, atmışlı yıllarda bugünkü yol geçince yıkıldı.

Yalnız yüzyılın bulunduğu yerde beş tane taş ve ahşap ev kalmıştı. Onları da otel yapılma bahanesi ile yıktılar ne varsa yok edildi.

Son günlerde bu evlerin buraya tekrar yapılması konusunda bazı dernekler çalışmalar sürdürmektedir.

 

Tekrar toparlarsak,

Ünye’den geçen tarihçilerin ve Evliya Çelebi’nin bahsettiği deniz kenarındaki kaleyi biraz olsun bulduk sayılır. Kale tahminlerimize göre Yüzüncü yıl Kafe’nin bulunduğu yerden başlayıp meydana kadar geldiği ve meydandaki duvarın da bu kalenin duvarı olduğu bilgisinde yerel tarihçiler görüş birliğine varmışlardır. Bu duvarın askerlik şubesi arkasından geçerek İnönü İlkokulu altından devam eden izlerine rastlanmıştır.

Haznedar Süleyman Paşa 1808 yılında buraya sarayını yaparken buradaki eski Bizans sarayının harabeleri üzerine yapmıştır. Saray günümüze ulaşmamış 1850 li yıllarda yanmıştır. Şimdi yerinde sadece çeşmesi, hamamı ve havuzu durmaktadır. Hamam da geçen yıl restore edilmiştir.

Şimdilik Ünye’de deniz kenarında var olmuş olan kale hakkında bildiklerimiz bu kadar. Her geçen gün yeni bir fikir yeni bir teori ortaya atılıyor, bunları değerlendiriyoruz, yazılacak hale geldiği zaman tekrar sizlerle paylaşacağız.

Bu haber toplam 718 defa okunmuştur
Anahtar Kelimeler : YAŞAR, KARADUMAN, /, Ünye’deki, Esrarengiz, Kale

Haber Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Son Haberler