Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Dizdar Köyü Dizdar Bey, Ve Kabadirek Evliyası(1)
28 2009 Pazartesi 09:21
YASAR KARADUMAN


Danişment Gazi..


 


 Birkaç seri sürecek bu yazı dizisi, Ünye’nin Tekkiraz- Dizdar köyündeki “Kabadirek Evliyası” olarak bilinen Dizdar Bey’in mezarı ve camisini, etrafındaki mezarlığı, caminin içinde yapılan yenileme çalışmalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Dizdar köyü Tekkiraz’a iki km. uzaklıktadır.


Köye adını veren ve caminin içinde mezarı bulunan, çevrede “Kabadirek Evliyası” olarak bilinen  “Dizdar Bey” kimdir, “Kabadirek” adı nereden gelmektedir,  cami ne zaman yapılmıştır, caminin etrafındaki Selçuklu mezarları tarzındaki mezarların sırrı nedir, caminin içindeki ve camiye adını veren direk buraya nasıl gelmiş, neden kutsal sayılmış sonra neden sökülmüştür?


 Bütün bu soruların cevaplarına geçmeden önce, hikayenin başlangıç noktası olan, Malazgirt savaşı ile birlikte Ortasya’dan gelen Ünye ve çevresini Türkleştiren Danişmentliler adındaki Oğuz boyu ve Danişmentli Beyliğini kuran Danişment Gazi’nin kim olduğuna, ölümünden sonra beyliğin başına geçen oğlu “Emir Gazi” ile Dizdar köyü ve çevresinin fethi ile görevlendirilen  “Dizdar Bey” in bölgeye nasıl geldiklerine bakalım.


 1071 deki Bizanslılarla yapılan Malazgirt  Savaşı Türkler' e Anadolu' nun kapılarını  açan  zafer olmuştur.. Sultan Alparslan, emrindeki Artuk, Afşın, Porsuk, Danişmend, Saltuk gibi meşhur kumandanları Anadolu’nun fethi ile görevlendirmiştir..


Malazgirt Savaşı Türkler’in dalgalar halinde Türkiye’ye geldiği tarihtir. Bundan önce de çeşitli Türk boyları Anadolu’ya gelip yerleşmişlerdir. Kendilerinden önce gelenler ile karşılaşan Malazgirt’le gelenler Türkçe konuşan yerli halkı görünce çok şaşırmışlardır.. Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesine Malazgirt’ten önce Uzlar, Hunlar, Karluklar, Penecekler, Avarlar, Hazarlar,  gibi Türk kavimleri gelip  yerleşmişlerdi.. Bizanslılar, 523'te İncil'i Türkçe’ye çevirtip Türkleri Hrıstiyan yaptılar, sonra yine İncil vasıtasıyla Grekçe (Yunanca) öğrettiler. Bunların bir örneği Türkçe’den başka dil bilmeyen ve Türkçe’yi Grek alfabesi ile yazdıkları için mübadelede Rum sanılarak Yunanistan’a gönderilen sonra geri alınan Karaman Türkleridir.


Dalgalar halinde gelen Türk boylarının yaptığı fetihlerle Anadolu kısa zamanda bir Türk vatanı haline gelmiştir. Karadeniz’in Türkleşmesi de aynı süreçte yani Danişmentliler zamanında gerçekleşmiştir.  


Aşağıda Danişmetlilere kısaca baktıktan sonra, buradan Dizdar Beye, Dizdar Köyüne ve “Kabadirek Evliyası”na geleceğiz. Arkadaşımız Ahmet Derya Varilci de bir süredir Cuma günleri bu sayfada “Türkler” başlığı altında benzer konuları işlemektedir. Çarşamba Hocam İrfan Işık, Pazartesileri de ben  “YAZILI TARİH” başlığı altında sizlerle birlikte olmaktayım.


 Danişmetliler..


“Danişmenliler Beyliği’nin kurucusu Dânişmend Gazi, Selçuklu Sultanı Alparslan’ın komutanlarından biridir. Malazgirt zaferinin kazanılmasında önemli rol oynamıştır. Sultan Alparslan, savaşa katılan emirlerine, Anadolu’da fethedecekleri yerlerin kendilerine verileceğini bildirmişti. Zaferden sonra  beyler, Anadolu’nun çeşitli şehirlerini alarak buralarda kendi adlarıyla beylikler kurmuşlardı.


Danişmend Ahmed Gâzi de Bizanslılardan Niksar’a kadar Sivas’ı aldı ve 1080 yılında“Danişmendli Beyliği”ni kurarak Niksar’ı başkent yaptı. Dânişmend Gazi öldükten sonra yerine oğlu Emir-Melik Gazi geçti. Melik Gazi, ordusu ile Akkuş dağlarını aşarak Ünye’ye indi, yıl 1129.  Samsun’dan Ordu’ya kadar bütün sahili fethetti. Sahilde Danişmentlilerin karşısına ilginç bir manzara çıktı. Türkçe konuşan Bizans askerleri ile savaştılar. Bunlar Müslümanlıktan önce gelmiş, Hristiyan olmuş Oğuz, Hun ve Peçenek boyları idi..Melik Gazi’nin Ünye ve çevresini alması ile birlikte burayı çok sayıda Türk oymakları yurt tuttular. Bugün hala geçerli olan bu köy ve yer isimleri buralara yerleşen boy, bey ve oymakların adıdır.


Araştırmamızın ana konusunu teşkil eden  “Kabadirek Camisi”nin ortasındaki direk “Kabadirek”  bez bağlanması, gizlice yontulup suyunun içilmesi, el sürülmesi ve etrafında dönülmesi nedeni ile sökülmüştür. Bu Türklerin Müslüman olmadan önceki dinlerinden getirdiği inanış şeklidir.


Türkler gökyüzünü, yeryüzüne gerilmiş bir çadır gibi düşünürlerdi.. Göğün bir de direği vardı, göğün direği  “Kutup Yıldızı” idi bu yıldıza hep aynı yerde durduğu için "Demir-Kazuk" demişlerdi, çadırlarını da göğe benzetmişlerdi, çadırlarının orta direği  kutsaldı.


Bu direk ritüeli de Türkler’in eski dinlerinden getirdikleri bir inanış şeklidir. Türklerin ilk dinleri, Şamanlar çevresinde yoğunlaşan bir inanç sistemi idi.  Şamanların yerini bugün, Alevilerde dedeler, Bektaşiler diğer mezheplerde şeyhler, şıhlar, almıştır.  Türkler  Müslüman olmuşlar, fakat eski dinlerindeki adetlerinin çoğunu yeni dinlerine taşımışlardır. “Direk” konusu çok detaylı ve uzundur. Bunu başka bir zamana bırakarak   konumuza dönelim.


Dizdar Camisi de ilk inşa edildiği zamanlarda ağaçtan göçebe çadırı formunda yapılmıştı. Ortasında bir direk vardı. İşte “Kabadirek” denilen bu direk bu çadır formundaki caminin ilk yapılışındaki direkti.  Efsaneye göre bu direk başka bir yere yapılması düşünülen caminin keresteleri ile birlikte bir sabah burada Dizdar Bey’in mezarının başında bulunmuştu..


Babasından sonra beyliğin başına geçen Danişment Gazi’nin oğlu Emir Gazi fetihlerde bulunmak için üç oymak ve üç oymak Beyi ile buraya geldi. Dizdar Bey’le kendisi burada kalarak diğer iki oymağı Ünye’ye gönderdi. Dizdar Bey burada savaşırken askerleri ile birlikte şehit düştü. Biraz aşağıda bulunan “Emir Deresi” adı ve  caminin etrafındaki Selçuklu mezarları bu iki savaştan kalmadır.. Hatta Ünye’deki Kiraztepe’de bulunan bugün Yunus Emre olarak inanılan kişi Melik Gazinin görevlendirdiği iki oymak beyinden Yunus Bey’dir o da  askerleri ile orada şehit olmuştu..Üçüncü oymak beyi ise biraz  daha aşağıdaki Menteşe Bey’dir. . (iddialar henüz tam doğrulanmamıştır) Bunları ileride daha detaylı işleyeceğiz.


 Gelecek Hafta: Melik Gazi


Kaynaklar:


Prof. Dr. Necati Demir,  Osmanlı döneminde Ordu tarihine bakış, Danişmet Gazinin Şehadeti, Hacı Emiroğlu Beyliği, Aptülkadir Özaydın, Danişmentliler, B.Yediyıldız , Ordu tarihinden izler, Faruk Sümer, Oğuzlar



Bu Haber 6813 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Başlık : teşekkürler Tarih : 29 Eylül 2009 / Pazar Üye Adı :İBRAHİM GÜRKAN
Yazılarınızı yakinen takip etmektim. İnşallah kitap halinde bu eserlerinizin tamamını okuma fırsatına erişiz.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI