Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Kimmerler..
22 Kasım 2009 Pazar 18:56
ARAŞTIRMACI GAZETECİ - YAŞAR KARADUMAN
Bu yazı dizisi Ünye ve çevresinde yaşamış kavimlerin mezar, mezar taşları ve mezarlık kültürlerini anlatmaktadır.
Ünye’de tarihten bu yana yaşamış kavimlerde mezar, mezar taşları ve ölü gömme kültürleri adlı dosyamızın bugünkü beşinci bölümünde Kimmerler’i inceleyeceğiz.

Geçmişte bölgemizde yaşamış tarih çağları insanları, Bizans, Grekler, Selçuklular ve Osmanlılara kadar mezarlarına bizim bildiğim anlamda mezar taşları yapmamışlardır. Zaten ölü gömme şekilleri de bugünkünden farklıdır. Toprağa gömmenin çok çeşitlerini ve başka gömme şekilleri de uygulamışlardır. O nedenle Ünye ve çevresinde yaşamış bu kavimlerden günümüze pek fazla bir şey gelmemiştir. Ancak Pontus ve Bizans’tan sonra mezar ve mezar taşları kültürü bugünküne benzemeye başlamış ve bazı örnekler de elimize geçmiştir. Osmanlı’da bu kültür en üst seviyesine ulaşmıştır. Müslüman mezar taşlarını gören bir Avrupalı seyyah, “Ölümün bu kadar güzel gösterildiği başka bir ülke görmedim” demiştir.

Bugün yazacağımız Kimmerler yazılı tarihin bize aktardığı Ünye ve çevresine yerleşmiş ilk Türk topluluğudur. Bazı tarihçiler Ünye’ye ilk yerleşen kavim Kaşkalar’ı da Türk kabul eder.
M.Ö.2000 yılından beri Kafkasya ve Hazar denizi arasındaki “Kimmeriya” denen bölgede yaşamakta olan Hazar ve Kıpçak Türklerinin ataları olan "Kimmerler" aynı soydan gelen İskitlerin istilasına uğramıştı. İskit Türkleri M.Ö. 720 yılında Kimmerler’i Karadeniz’e doğru sürdüler. Sarı saçlı, kumral, gök gözlü Kuman tipinde olan Kimmerlerin Karadeniz boyuna yayılarak yerleşmeleriyle Ünyeyi’ de içerisine alan böl¬geye ilkTürkler gelmiş oldu.

Gimiroi - Kimmeroi- Kimmerler
Hititlerin tarih sahnesinden çekilmesinden sonra Anadolu ve Ünye Friglerin hakimiyetine girmişti. Frigler, bir topluluk olarak ilk defa MÖ 750'de ortaya çıkmış, Orta ve Güneydoğu Anadolu'da güçlü bir krallık düzeyine ulaşmışlardır. Hint-Avrupa kökenli oldukları halde kısa bir süre içinde Anadolulu bir kültür oluşturmuşlardır. Tarihçi Herodot ile coğrafyacı Strabon'a göre Frigler, Avrupalı bir kavimdi ve Anadolu'ya gelmelerinden önce “Brigler” olarak anılıyorlardı..
Kafkaslar üzerinden gelen Kimmerler Frigleri ortadan kaldırmışlar ve Ünye civarı Kimmerler’in hakimiyetine geçmiştir.. Prof. Dr. Taner Tarhan, "Kimmerler ve İskitler Eskiçağ'daki "Türk Kültür Tarihi"nin, ilk temsilcileridir, adları günümüze kadar ulaşmış olan ilk Türkler ve ilk Türk devletidir” demektedir.
Antik Grek kaynakları onlara Kymmerioi/Kymmerio der.

Kimmerler’i Anadolu’ya iten İskit göçleri de Orta Asya'da, meydana gelen ve uzun süren bir kuraklıkla bağıntılıdır. Kimmerler Paphlagonia (Giresun- Amasra arası) bölgesine yönelerek Sinop’u başkent yaptılar. Daha sonra batı'da Herakleia Pontika (Karadeniz Ereğlisi), Doğu'da ise Amisos (Samsun) Onea (Ünye) Kotyora (Ordu) Krezus (Giresun) Trapezos'a (Trabzon) kadar kıyı bölgesinde yayıldılar. Kimmerler'in Karadeniz bölgesindeki varlığını gösteren birçok arkeolojik ve filolojik kanıtlar mevcuttur. Ünye'de bulunan bir gümüş kap (Phiale) Prof. Dr. Ekrem Akurgal tarafından M.Ö. VI. yüzyılın sonuna tarihlendirilmekte ve Kimmer sanatının son eserlerinden biri olarak nitelendirilmektedir.
Kimmerler, korkusuz ve cesur savaşçılar olarak ün salmışlardır. Çok iyi kılıç kullanırlar, ok atma ve balta kullanma da ustaydılar. Düzenli bir devlet kuramadıkları için zaman içinde güçlerini yitirmeye başladılar. Önderleri Dugdamme’nin bir savaşta ölmesi, üzerine Lidya Kralı Alyattes tarafından M.Ö. 595’te büyük bir yenilgiye uğratılarak dağaldılar.
Asurluların Gimirai dediği ve Tevrat’da da Gimiraya, Antik Grek kaynaklarında Kymmerio olarak geçen Kimmerlerin Türk kökenli olduğu da iddialar arasındadır.
Hazar Türkleri de kendi atalarını sırasıyla “Nuh-Yafes-Kimmer-Togarma” şeklinde göstermişlerdir. Kimmer’in oğlu Togarma
Türklerin atası sayılmaktadır.

Kimmerler’in Dili

Kimmerler İskitler'in diline yakın bir dil konuşmakta idiler. Çünkü dil olarak ta ırk olarak ta aynı kökenden gelmekte idiler. Ele geçen bilgilere göre fiiller Türkçe'dir, Türk lehçelerinde halen kullanılmaktadır. (anira onamak), (arat oturmak) (daldu doldurmak) (dut dutmak) (götürürmek götürmek) (kappika kapama) (katzavana kazımak) (kutta katmak); gibi.

Kimmerlerde mezar, ölü gömme
ve mezar taşı.
Kimmerlerin ölülerini ya kayalara oyulmuş mezarlara ya da tümülüslere gömerlerdi. Bir mezar odasının üstüne taş veya toprak yığılarak yapılan yapay tepeciklere kurgan veya tümülüs adı verilirdi. Doğu Türkçe'sinde "kale" anlamına gelen “kurgan” sözcüğü yığma mezar tepelerini tanımlamak için kullanılır.
Bu tümülüsler bir anlamda mezar taşlarıdır.
Kurgan ve Tümülüs kültürünün M.Ö 2. ve 1. Bindeki temsilcileri Kimmerler ve İskitlerdir. Tümülüslerin mezar odalarının ahşap yapısında ileri bir teknik görülür.. Ölüler MÖ 7. yüzyılın sonlarından itibaren yakılmaya başlamıştır. Ahşap mezar odasına ölü ve armağanların bırakılmasından ve ahşap çatının kapatılmasından sonra, odanın üzeri bir yığma tepeyle örtülmüştür.. Soylular için görkemli yığma mezarlar yapılırken, halk için gösterişsiz mezarlar kullanılmıştır.
Herhangi birisi öldüğü zaman ölü bir arabaya konulmakta ve yakınlarına götürülerek dolaştırılmaktadır. Kafilenin yanlarına geldiğini görenler yemek vermektedir. Kırk gün boyunca ölüler böylece gezdirildikten sonra gömülmektedir”(Herodotos: 4. 1973: 73).
Kralı öldüğünde ölü için bütün akrabaları kan akıtmak zorundadır.
Gövdesi mumyalanan ölü bir arabaya konulmaktadır. Merasime katılanlar kulak memelerini kesmekte saçlarını çepeçevre kazımakta kollarını çizmekte ve burunlarını yırtmaktadır. Kral gömülürken onunla beraber karılarından birisi bir haberci ve atlan da boğulup aynı mezara konulmaktadır. (Herodotos 4. 1973: 71).

Ünye ve çevresinde etraflı bir araştırma yapılmadığı için hangi kavmin veya medeniyetin ne bıraktığı bilinmemektedir. Ünye’de İlk defa Kimmerlere ait gümüş bir tas (Phiale) bulunmuştur. Bir de Saraçlı mahallesinde taştan oyulmuş sandık şeklinde iki çocuk mezarı bulunmuştur. Bu taş mezarlar halen iskelenin başında durmaktadır. Birisi kırılmıştır.
Kimmerler’den sonra Ünye’ye Lidyalılar hakim olmuş onların peşinden Persler, (İranlılar), Helenler (Yunanlılar) Pontus, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar hüküm sürmüşlerdir.. Bir gelecek hafta Lidyalılar, Persler ve Helenler’i atlayıp “Pontus”u ele alacağız. Çünki o uluslar Ünye’de hemen hemen hiçbir iz bırakmışlardır.
Gelecek hafta: Pontos
Kaynaklar:
DURMUŞ İlhami Anadolu’ da Kimmerler ve İskitler Türk Tarih Kurumu
Gökhan Tok, “Ölülerin Anlattığı Tarih”, Bilim ve Teknik Aralık 2001,
Akyurt, Metin, “M.Ö. 2. binde Anadolu’da Ölü Gömme Adetleri,” Ankara.
Belkıs Dinçol, “Eski Doğu’da İnsanın Yaradılışı, Yaşam ve Ölüm”, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Haberler, Sayı: 24 İstanbul
Tahsin Özgüç, “Ön Tarihte Anadolu’nun Ölü Gömme Adetleri”, Ankara



Bu Haber 3959 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI