Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Ünye ve Çevresinde Pontus’tan önce Lidyalılar-Persler-Helenler
7 Aralık 2009 Pazartesi 10:53
YAŞAR KARADUMAN- ARAŞTIRMACI YAZAR
Bu yazı dizisi, tarihten bu yana Ünye ve çevresine hakim olmuş uygarlık, ulus ve kavimler ile onların kökenleri, din, dil, kültür, sosyal yaşam, mezar, mezartaşları, ve ölü gömme adetlerini anlatmaktadır.



Geçen hafta yazdığımız Kimmerler, yazılı tarihin bize aktardığı Ünye ve çevresine yerleşmiş ilk Türk topluluğudur. Bu sayıda ise Karadeniz’de ve Ünye ve çevresinde önemli izler bırakmış olan Pontos devletini yazacaktık. Pontus’a gelene kadar birkaç ulus ve uygarlık daha Ünye’yi de içine alan devletler kurmuşlardır. Bu uygarlık ve kavimleri yazmadan çalışmamızın noksan olacağını düşünerek birkaç satır da olsa bilgi vermeyi uygun gördük. Pontus’ a kadar Anadolu’da ve Ünye çevresine hakim olan uluslar sırası ile Lidyalılar, Persler ve Büyük İskender’in Helen devletidir. .. Pontus’un yıkılışından sonra gelecek olan Romalılar ve Bizanslılar’ın peşinden bölgeye Malazgirt’le gelen Türk Beylikleri hakim olacak ve bölge daha sonra Osmanlılara gelecektir. Şimdi sırası ile Pontos’a kadar Ünye’ye egemen olmuş uluslara bakalım.

Lidyalılar
Lidya’nın insanlık tarihine en büyük katkısı parayı icat etmiş olmalarıdır.
Kimmerler’in egemenliğine son verip Anadolu’da büyük bir uygarlık kuran Lidya toprakları, Gediz ve Küçük Menderes ırmaklarının vadilerini kapsayan bölgedir.
Kökenleri konusunda kesin bilgi olmayan Lidyalıların dilleri nedeniyle Hint-Avrupa’lı bir topluluk oldukları düşünülmektedir. MÖ 7.yy’ın ilk yarısında parlayan Lidya Önasya dünyasının en ilginç kültürlerinden biridir. Bu krallık ne tam anlamıyla ne doğulu, ne de tam anlamıyla batılıdır, bir Anadolu Krallığıdır. Başkentleri SARDES (Sard) dır.
Lydia soyluları ölülerini, Friglerdeki gibi tümülüslere gömüyorlardı. Bu tümülüsler Sardes’in kuzeyinde Marmara Gölü kıyısında yer alırlar.
Lidyalılar Sardes yakınlarına gelen Pers ordusuyla karşılaştıkları savaşta yenildi. Bu savaş sonunda İranlılar tüm Anadolu’ya hakim oldular ve Lidya devleti tarih sahnesinden silindi.. Ünye çevresinde, hatta Karadeniz kıyılarında Lidya etkisi yok gibidir.

Pers İmparatorluğu
Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgesi ve Ünye M.Ö 543–333 yılları arasında İran’da kurulan Pers imparatorluğunun hâkimiyetinde kaldı. MÖ. 550 yılında İran’da büyük bir imparatorluk kuran Persler M.Ö. 543'te Lidyalıları mağlup ederek Anadolu’nun tümüne egemen oldular. Batı Anadolu'daki Lidya devletine ve İyon şehir devletlerini egemenliklerine aldılar Anadolu’yu ve geniş topraklarını kolay yönetebilmek için "Satraplık" denilen eyaletlere ayırdılar ve buralara valiler (satraplar) atadılar. Valiler Anadolu’da bağımsız bir kral gibi hareket ettiler. Persler Anadolu'da siyasi istikrarı sağladılar, ticaret yollarını yeniden işlek hale getirdiler. Bu da ticaretin gelişmesini sağlamıştır. .
Perslerde yönetim merkezi ve mutlak monarşiye dayanıyordu. Ülke toprakları Satraplık denen eyaletlere ayrılır ve başlarına merkezden bir vali gönderilirdi.
İlk posta ve istihbarat teşkilatını kurdular. Zerdüştlük (Mecusilik) denen bir dine inanıyorlardı.
Mezopotamya ve Mısır'ın tamamına Hindistan'ın bir kısmına hakim oldular.
Anadolu'yu egemenlik altına alıp İyon şehir devletlerini ele geçirmek istemeleri İskender'in Pers (İran) seferine çıkmasına neden oldu. Bu sefer sonunda da Büyük İskender Persleri M.Ö. 330'da yıktı.

Büyük İskender imparatorluğu ve
Helen dönemi

Balkanların büyük bir kısmını egemenliği altına alarak Hellen birliğini kuran Makedonya Kralı Philip'in MÖ. 337’de tahta geçen oğlu Büyük İskender, Anadolu, İran, Irak, Suriye ve Mısır’da Perslere ait tüm toprakları kendine bağladıktan sonra Anadolu’yu Pers istilasından kurtarmak için MÖ. 334 yılında doğu seferine çıkar ve Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır ele geçirilerek Perslere son verir.
MÖ 330’larda Büyük İskender’in, tüm Doğu ülkelerine egemen olmasından, MÖ 30 yılına dek geçen dönem, dünya tarihinde “”Helenizm Çağı”” ya da “Helenistik Çağ” olarak geçer. Üç yüz yıl kadar süren bu çağda Yunan kültürü ve Yunan dünya görüşü ile Doğu kültürleri ile Doğu dünya görüşlerinin birleşip kaynaşmasından yeni bir uygarlık doğmuştur. Bu çağda yeni felsefî akımlar, yeni dinî görüşler ortaya çıkmış, teknik ve bilimde büyük gelişme görülmüştür. Siyasî ve iktisadî üstünlük, doğuda kurulan yarı doğulu, yarı Yunanlı ve Makedonyalı devletlerin eline geçmiştir.
Ünye bu dönemde önce “Kapadokia eyaleti”, daha sonra da “Pontus Kapadokiası sınırları içerisinde kalmış ve MÖ. III. yüzyılda Pontus Krallığının hakimiyetine girmiştir.
İskender’in MÖ. 323 yılında ölümü üzerine Makedonya ordu meclisini oluşturan generaller, eyaletleri kendi aralarında bölüştüler. Bu paylaşım sonucu Anadolu’da artık birçok krallık oluşmuştu. Bu krallıklar, Bergama Krallığı Ege’de, Bitinya Krallığı Marmara’da Pontus Krallığı Orta Karadeniz’de ve Adıyaman Nemrut dağında
Kommagene Krallığı.. İskender’in ölümü üzerine imparatorluğu paylaşan genarallerin kurduğu bu küçük krallıklara ileride Roma İmparatorluğu son verecektir..


Pontus nasıl doğdu
Pontus eski Yunancada “”Deniz” demektir. Orta Karadeniz’den Sinop’a kadar uzanan bölgeye Yunanlılar tarafından verilen isimdir. MÖ.550-331) de Lidyalıları yenerek Anadolu’yu ele geçiren Persler, Anadolu’yu yirmidört eyalete böldüler. Giresun’dan Bartın’a dek uzanan topraklara da Pontus eyaleti Satraplığı adı verildi.. Hocamız İrfan Işık, Pontus Devleti ve Onun son Kralı” adlı eserinde “Pontus devleşti Bugünkü Fatsa yakınlarındaki Sidenon (Bolaman) çayı kenarında kurulmuş olan Side kentinden Sinop’a, oradan Samsun’u içine alarak başşehri Amasya’ya uzanan üçgen içinde kurulmuştur” der.
İskender ölünce kurulan çok sayıda krallık egemenlik savaşı vermiş, bunlardan Pontus Krallığı yörede üstünlük sağlamıştır. MÖ. 63 yılında tarihten silinen Pontos devleti yaklaşık 250 yıl yaşamıştır

Gelecek Hafta. Pontus.
Kaynaklar:
Oğuz Tekin, Satraplar Anadolusu -Arkeo Atlas Sayı:6- 2007
İrfan Işık, Pontos Devleti ve onun son kıralı (Unyekent)
Valerio Massimo, BÜYÜK İSKENDER: 1 Makedonya’dan Anadolu’ya, Çeviren : Eren Cendey
Ekrem Memiş, Eskiçağ Türkiye tarihi : En Eski devirlerden Pers istilasına kadar


Bu Haber 3925 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI