Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
II. Abdülhamid ve Ünye Fotoğrafları
11 Aralık 2009 Cuma 09:39
ÜNYE TARİH ARAŞTIRMA GRUBU AHMET KABAYEL - AHMET DERYA VARİLCİ
Fotoğraf 1839 yılında tescillenmiş ve dünya ölçeğinde kullanıma sokulmuştur. Çok geçmeden Padişah amcasının yanında Avrupa gezilerine çıkan Şehzade Abdülhamid’nin merakı sayesinde Osmanlı topraklarına girmiştir. 1880’de Yıldız Sarayında kurulan stüdyoda muhteşem bir koleksiyon ortaya çıkar. Ünye’nin bilinen en eski fotoğrafı da Yıldız sarayı Arşivinden edinilmiştir.

Osmanlı imparatorluğunun 34. padişahı ve 33 yıl saltanat süren II. Abdülhamid, Kanuni ve VI. Mehmet’ten sonra en uzun süre tahta kalan padişah unvanına sahiptir. Osmanlı’nın en çalkantılı dönemi sayılan iktidarı döneminde, kimilerince “çöküş”, kimileri tarafından ülkenin “hamle” yaptığı yıllar olarak yorumlandı. Batı’da görülen gelişmelere paralel olarak, Osmanlı tarihinde görülen iktisadi, sosyal dönüşümlerin en radikalleri yine bu dönemde ortaya çıkar. “Ulu Hakan” diyenler kadar, “Kızıl Sultan” lakabıyla ananlar oldu. Günümüz siyasi argümanları içinde bugün bile özel bir yeri vardır.

Ancak, biz burada dönemin teknik bir ayrıntısına, fotoğraf konusuna değineceğiz. Özellikle de Ünye için özel bir anlam içeren 130 yıl öncesinin Ünye fotoğraflarına…
Fotoğrafçı Sultan
Sultanda fotoğraf merakı genç bir şehzadeyken başlamıştır:
“Çok iyi derecede piyano çalan Sultan Abdülhamid, amcası Sultan Abdülaziz’le birlikte çıktığı Fransa, İngiltere, Belçika, Almanya, Avusturya-Macaristan gezisi sırasında sık sık kaçıp tiyatro ve opera izlemeye gitmiş ve bu yolculuk sırasında fotoğraf makinesini keşfetmişti. Tahta çıkar çıkmaz ilk yaptığı iş Yıldız Sarayı bünyesinde bir fotoğrafhane açtırmak olmuş ve bu merkezin etrafına o dönemde Osmanlı mülkünde yaşayan en önemli fotoğraf ustalarını toplamıştı.”[1]
Sultan’ın “Saray Fotoğrafçıları” arasında Kevork, Hovsep ve Viken adındaki üç Ermeni kardeş fotoğrafçı Abdullah Frères (Abdullah Biraderler), Yunan asıllı Vassilaki Kargopulo ve oğlu Cleomene Kargopulo, Ermeni kökenli Boğos Tarkulyan, Ali Sami Bahriyeli, Stüdyo Yervant, Kirkor ve Artin adlarında üç Ermeni kardeşten oluşan Gülmez Kardeşler vardı.
Kendisi de fotoğraf çeken Sultan’ın Arşivinin önemli bir kısmını, Mühendishane-i Berri-i Hümayun’dan mezun olan gençlerin çektiği fotoğraflardan oluşuyor.
Geçtiğimiz ay, 2009 Topkapı Sarayında açılan bir sergide Yıldız Arşivinin bazı fotoğrafları sergilenmiştir.

Dünyanın önemli yerlerinin fotoğraflarını edinmek yanında, İstanbul’un ve özellikle ülkenin önemli bulduğu mekanlarının fotoğraflarını fotoğrafçılarına çektirerek Yıldız Sarayındaki büyük kütüphanede arşivletmiştir. 911 Albüm ve 36 bin 535 fotoğraftan oluşan Arşiv, Cumhuriyetin kuruluşunun ardından İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Bölümünde muhafaza edilmiştir. Aynı Üniversiteden mezun olan Prof. Dr. Nurhan Atasoy, Arşivin bulunduğu Nadir Eserler Bölümünde çalışarak 1964 – 1970 yılları arasında fotoğrafların tasnif ve korunma işlemini yapmış, birer kopyasını çıkarmıştır.
Birkaç yıl önce İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür AŞ Yayınları tarafından Prof. Dr. Nurhan Atasoy tarafından üç kitap halinde Abdülhamid’in albümlerini yayınladı:
1- Sultan II. Abdülhamid’in Arşivi İstanbul Fotoğrafları
2- Sultan Abdülhamid’in Arşivinden Dünya
3- Sultan II. Abdülhamid’in Aile Albümü.
Kitabın önsözünde, fotoğrafların büyük ebatta bir cama çekilmiş olduğunu öğreniyoruz. Bu nedenle albümdeki fotoğraflar günümüzün teknik imkanlarıyla çekilmiş kadar canlı ve nettir. Osmanlı topraklarına ait resimlerde modern bir devlet imajı verilmeye çalışılmış, panaromik resimler eski gravür sanatçılarının görüntülediği açılardan fotoğraflanmıştır. Yıldız Albümleri yaklaşık 35 bin fotoğrafı içeren eşsiz bir koleksiyondur. Başta İstanbul olmak üzere tüm Osmanlı yerleşim birimleri için muhteşem bir belgedir.
Arşivden alınan Ünye fotoğrafları da belli açılardan kaydırılarak çekilmiştir. Yan yana getirildiğinde birbirlerini tamamlayan panaromik bir bütünlük elde edilir.
Ülkemiz sınırları dışında diğer II. Abdülhamid Fotoğraf Arşivi, ABD Kongre Kütüphanesindedir.
II. Abdulhamid için fotoğrafın önemi
Önceki altı sultandan üçünün öldürülmüş olması, Abdulhamid’i tedbirli davranmaya itmiş, Yıldız Sarayından sadece Cuma selamlığına çıkması nedeniyle dışarısıyla irtibatı fotoğraflar aracılığıyla sağlamıştır.
Mehmet Bahadır Dördüncü’nün kitabında II.Abdülhamit’in fotoğraf merakına değinilir.[2] Mekke – Medine yolculuğunun fotoğraflarına yer verilen kitapta, Sultan’ın fotoğraf konusundaki düşünceleri aktarılır.
Fotoğraf bir nevi saray dışının aynası gibidir. Dünya dengelerinin tamamen Osmanlıların aleyhine döndüğü bir aşamada “Devlet-i Aliye” topraklarını izlemenin bir başka yoludur. Bu sayede Mısır’dan Balkanlara, Arabistan’dan Kafkaslara kadar tüm ülkeyi tanıma imkanı bulur.
Aynı kitapta Sultan’ın “Her resim bir fikirdir. Bir resim yüz sayfalık yazı ile ifade olunamayacak siyasi, hissi manaları telkin eder. Onun için ben, tahrir-i mündericattan (yazılı bilgilerden) ziyade resimlerden istifade ederim” dediği aktarılmaktadır.
Döneme ilişkin, fotoğrafın adli vakalarda, suçlu dosyalarında ve kimlik işlemlerinde kullanıldığını öğreniyoruz.
Mevcut fotoğraflardan o döneme ait önemli bilgiler içeren bu arşiv, aynı zamanda sultanın ve ailesinin sürdüğü yaşamın ne kadar modern olduğunu göstermektedir. Yaşadıkları çevre Avrupa’nın görkemli saraylarına taş çıkartacak düzeydedir. Tüm aile fertlerinin o günün modasını yakından izledikleri anlaşılmaktadır. Diğer yandan dünyanın ve ülkenin o dönemde nasıl bulunduğunu görmek, günümüzle karşılaştırmak açısından önemlidir.
Bu fotoğraflardan bir kısmı da Karadeniz’e aittir:
“Sultan II. Abdülhamid Han saraya Zonoro’yu ressam olarak atarken, imparatorluğun dört bir tarafına da yerli ve yabancı fotoğrafçıları göndererek; şehir manzaraları, hükümet konakları, tarihi eser, köprü, han, kervansaray, anıt ağaçlar, saat kulesi, şahıs portreleri çektirerek bunları Yıldız sarayındaki büyük kütüphanesinde toplamıştır. Bu fotoğrafçılardan bir kaçını da Karadeniz hattına gönderen Sultan, 1876 – 1890 yılları arasında 14 yıl fotoğraf çekimi yaptırmıştır.”[3]
Yıldız Arşivlerinden Ünye fotoğraflarını bularak, Ünye Belediyesi’nin katkılarıyla ortaya çıkaran araştırmacı – yazar Osman Doğan’dır.
Haftaya: Ünye’nin en eski fotoğrafının öyküsü, 1800’lerde Ünye

[1] Ersin Kalkan, “II. Abdulhamid nasıl yaşardı”, 22 Kasım 2009 Hürriyet
[2] Mehmet Bahadır Dördüncü, “2. Abdülhamit, Yıldız Albümleri Mekke-Medine”, Yitik Hazine Yayınları
[3] Osman Doğan, Karadeniz’de Bir Boğaziçi Ünye, Mor Çiçek Yay. s. 82


Bu Haber 3558 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI