Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Son Konaklar Hilmi Kadı Konağı
15 Mart 2010 Pazartesi 08:55
ARAŞTIRMACI GAZETECİ YAŞAR KARADUMAN
Kadılar Sokağı, “Kadılar Yokuşu” da diyorlar. Sokağın başındaki tabelada “Kadılar Yokuşu Sokağı” yazıyor. Son Kadı, Hilmi Kadı’nın halen sokaktaki dede evinde oturan torunu Hilmi Bey, buraya “Kadılar Yokuşu” denmesine kızıyor ve “Buranın ismi Kadılar Sokağı” diyor.

Sokak biraz yokuş olduğu için, anlaşılan halk “Kadılar Yokuşu” adını daha çok yakıştırmış buraya.

Zaman içinde Kadılar Sokağında tarihi bir iki evden başka fazla bir şey kalmamış.
Bu sokakta yerleşim üç yüz yıl kadar önce başlamış, Üç yüzyıl kadar önce burada yerleşen bir kadıyı diğer kadılar takip ederek bu sokağı oluşturmuşlar. Sokağın yukarı çıkarken sol tarafına konaklarını yaptırmışlar.

Üç yüz yıl kadar önce yerleşen ilk kadı ve onu takip eden kadıların yaptırdıkları birinci dönem konaklardan hiçbiri günümüze ulaşamamıştır. Bugün ayakta olan konaklar ikinci ve üçüncü dönem konaklardır.

Birincilerden günümüze sadece çok az olmak üzere giriş kapıları ve bahçe duvarları kalmıştır. Burada araştırma yapan sanat tarihçileri taşlara ve mimariye bakarak bu sonuca ulaşmaktadırlar. Bu taşlar ve cümle girişleri yıllar içersinde birkaç defa onarım görmüş, üç yüz yıl öncesinden çok az bir bölüm, direk ve sütun orijinal olarak kalmıştır.
Evlerin ikinci ve üçüncü versiyonları da zaman içinde onarım görmüştür. Sokaktaki son kadı Hilmi Kadı olmuştur. Hilmi Kadı, Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte değişen hukuk sistemi nedeni ile emekliye ayrılarak son yıllarını bu konakta geçirmiş ve hayata burada veda etmiştir. Mezarı bugünkü Harmandüzü mezarlığındadır. Bugün Hilmi kadının 125 yıl önce yaptırdığı evinde aynı adı taşıyan torunu Hilmi Bey dedesinin hatıraları arasında yaşamını sürdürüyor.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Ünye’den çok sayıda ünlü kadı yetişmiştir.
İmparatorluğun başka yerlerinde görev yapıp emekli olduktan sonra bu sokakta yaptırdıkları konaklara gelerek oturmuşlardır. Onları gören başka kadılarda Ünye’nin suyu, havası ve doğası nedeniyle son yıllarını burada geçirmek için onlar da konaklar yaptırmışlardır. Kadılardan oluşan sakinlerinden dolayı bu sokağa “Kadılar Sokağı” denilmiştir. Cumhuriyet Meydanı’na çok yakın ve eski hamamın arkasındadır.
Orijinal taş döşemeli yolu, taş işçiliğinin en güzel örneklerinin işlendiği giriş kapıları ile bir ‘müze sokak’ gibidir burası.

Sokakta en iyi korunmuş ev son kadı olan Hilmi Kadı’nın konağıdır. İçinde oturan torunu ve dedesinin adını taşıyan Hilmi Bey, konağa gözü gibi bakmaktadır.

Ünye Kent Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Hacer Coşkun’la Hilmi Beyi ziyaret ettik, bize konak hakkında bilgi vermesini istedik. Bizi kabul ederek sorularımızı cevapladı.

-Aldığımız bilgilere göre ev iki geçeli inşa edilmiş. Evin bir aynısı daha, yani simetrisi arkaya yapılmış…

-Simetrisi değil üçte biri. Bu evin yapım parasını dedem Hilmi Kadı Şam’da görevli iken buradan göndermiş. Kardeşi, Sait Efendi de evi yaptırmış. Evin yapılmasındaki yardımlarına karşılık olarak “Sen de arka tarafa oturabileceğin kadar bir yer yaptır.” demiş. O nedenle arka taraf daha ufaktır. Giriş kapıları ayrıdır, yukarıdaki kapı ön tarafa, aşağıdaki kapı arka tarafın girişidir. Böylelikle girenler çıkanlar birbirlerini görmezler. Bazı araştırmacılar yazılarında kapıları haremlik selamlık olarak yazarlar ki, doğru değildir. Arkada da bir ev olduğunu çok kimse bilmez, siz nereden öğrendiniz?

Evi yaptıran Hilmi Kadı, Kadızade Ahmet İzzet Efendi’nin oğludur. 1859 tarihinde Ünye’de doğmuştur. İstanbul medreselerinde eğitim görmüş ve Mektebi Nüvvab’tan yani, kadı hâkim mektebinden mezun olmuştur. Kadı naibi (vekili) yetiştirmek için 1853 yılında Muallimhanei Nüvvab adı ile açılan okul 1884 ten sonra Mektebi Nüvvab adını alır. 1885 yılında buradan mezun olan Hilmi Kadı ilk görev yeri olan Bulgaristan’ın Tırnova kasabasına tayin edilir. 1891 de Boyabat, 1893 te Fatsa, 1895 te Havza, 1897 de Çarşamba, 1903 te Terme’de görev yapar. 1908 de Kavala’ya gönderilir. .) Hilmi Kadı hukuk sisteminin değişmesi üzerine 1918 yıllarında emekli olur ve Ünye’ye yerleşir. 1924 yılında yaptırdığı konakta hayata gözlerini yumar. (Sadık Albayrak, Son devir Osmanlı Üleması c.1-5 1980 İst.

Ünye’de kaymakamlık yapan şair Ömer Bedrettin Uşaklı da burada oturmuştu

Bu konağın bir özelliği daha vardır. 1932 – 1933 yıllarında Ünye’de kaymakamlık yapan şair Ömer Bedrettin Uşaklı da burada arka taraftaki küçük bölümde oturmuşlardır. 1927'de Mülkiye Mektebi'ni bitiren, Ömer Bedrettin Uşaklı Bursa'da maiyet memuru olarak staj yapmıştır. Mudanya kaymakam muavinliğinden Ünye’ye kaymakam olarak atanmış buradan da Şavşat’a tayin edilmiştir.
Ünye Kaymakamı olduğu dönemde konağın arka tarafında dairede oturmuştur. O daire eşyaları ile birlikte günümüze kadar muhafaza edilmiştir.

Bize konağın ön ve arka tarafını gezdiren Hilmi Bey, benim Ömer Bedrettin’in burada oturduğuna dair fazla bir bilgim yok, diyor. “O yıllarda Ünye’ye tayin olunan kaymakamlar hep burada kalmışlardır. Ömer Bedrettin’in de burada kalmış olması kuvvetle muhtemeldir. Babam Ünye’de Ticaret Odası’nı kuran ilk kişidir. O yıllarda da Ünye Ticaret Odası başkanıydı ve İzmir İkinci iktisat Kongresine katılmıştı… Dolayısıyla Ünye’nin idarecileri ile olan ilgisi çoktu. Ömer Bedrettin’in de burada oturduğunu ben de zaman zaman duydum, fakat ben konuya ait bir şey hatırlamıyorum. Babamla iyi dost olduklarını, bizim bugün balık değirmeninin üzerindeki yerimize giderek Ünye’ye baktığını o meşhur şiirini de burada yazdığını söylerler. Evimizde birçok önemli kişi oturmuştur, hepsini hatırlayamıyorum, kaldı ki Ömer Bedrettin tanınmış bir şairdir.
Ömer Bedrettin Uşaklı 24 Şubat 1946 öldü. Mezarı Edirnekapı mezarlığındadır.

Biz konu ile yaptığımız çalışmalarda ve sorduğumuz kişilerin aktardıklarına göre Ömer Bedrettin’in Ünye’de kaymakam iken kaldığı evin bu konağın arka kısmı olduğu kanısına vardık. Ünye’de bir yıl kalan Ömer Bedrettin Uşaklı buradan Şavşat Kaymakamlığına tayin edilmiştir.

Araştırma-Röportaj: Hacer COŞKUN-Yaşar KARADUMAN


Bu Haber 2830 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI