Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Son Yorgancı Süleyman Arıyurt
19 Temmuz 2010 Pazartesi 14:42
ARAŞTIRMACI YAZAR YAŞAR KARADUMAN
Sakarya Gazisi
Pamuk Dede’nin Torunu

Kültürümüzün önemli parçası olan ve bir zamanlar genç kız çeyizlerinin en önemli parçalarından olan, rengarenk kumaşlarla dikilen yorganların yerini, makine üretimi yorganlar aldı.
Büyük alışveriş merkezlerinde satılan hazır yorganlar elle yapılan yorganlara talebi azalttı o nedenle yorgancılık tarihe karışma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Eskiden vitrinleri rengarenk yorganlarla süslü yorgancı dükkanları bugün biri hariç yok oldular. Böyle giderse bir ata mesleği daha ortadan kalkmak üzeredir.

Çeyizler Yorgansız Olmazdı
Evlenecekleri zaman genç kızlar eskiden önce yorgancıya koşardı. Çeyizinde ipekli saten yorganlar olsun isterdi. Şimdi o dükkanlar yok oldu.. Yorgana da uyku seti diyorlar.
Biz bu işin Ünye’deki son temsilcisi üç kuşaktır bu işi yapan bir aileden gelen Süleyman Arıyurt ile bu kaybolan mesleği konuştuk.

Yorgancılık ta bazı meslekler gibi teknolojiye yenik düşen sanat dallarlından biridir. Eskiden daha sık rastlanılan yorgancı dükkanları bugün yok.. Sizde Ünye’de bu işi götüren üçüncü kuşak olarak neler söyleyeceksiniz?
Doğru, dede ve babadan sonra üçüncü kuşağız, ben son nesilim. Mesleğimizi severek hobi olarak Ünye’de bir yorgancımız olsun diye yapıyoruz.

İşe ilk dedeniz başlamıştı.. Dedeniz işe başladığında kaç yaşındaydı ve mesleği kimden öğrenmişti?
Dedemin bu mesleği öğrendiği dönemler ilk çıraklık dönemidir 10-12 yaşındadır. Babasından gelmiyor, dedenin kardeşleri de bu işi yapıyorlardı.

Onunla birlikte o yıllarda Ünye’de kaç yorgancı vardı biliyor musunuz?
Benim babamın yanında çalıştığım ortaokul ve lise dönemlerimde yani yetmişli yıllarda Ünye’de 18 yorgancı vardı. Bugün Ünye 100 bine dayandı. Maalesef bir tek ben kaldım. Teknolojiye yenik düştük. Bugün nasıl terziler paça boy kısaltma yapıyorsa biz de birilerine hobi olsun diye yorgan yapıyoruz.

Hazır yorganlarda o ince sanat yoktur.
Hazır yorgan sektörü varken ve daha ekonomikken insanlar hala neden yorgan diktirirler?
Hazır yorgan biz de satıyoruz mecburen, bizde el sanatı ipek yorgan dediğimiz bir şey vardır. Biz onları nakış gibi işleriz. Hazır yorganlarda o el sanatındaki ince o hassas olan işleme yoktur. Anneler gelin olacak kızlarına çeyizinde bir ipek yorganın olsun diyerek bize yorgan diktirirler, bu aynı zamanda bir gelenek ve adettir. Genç kızlar genelde el yapımı yorganı kaplaması zor olduğu için istemiyorlar, biz zorluğa da çözüm bulduk, ilikli kaplama yöntemini geliştirdik aynı nevresim gibi..İlik düğmeyi vatandaşımız yavaş yavaş öğrendi şimdi eski yorganlarını bize getiriyorlar biz onları ilik düğmeli yapıyoruz. Allah razı olsun be usta dünya varmış diyorlar

Siz son yorgancı olarak bu işi nerde öğrendiniz ve ne kadar daha yapacaksınız, sizden sonra işi devralacak çocuklarınız var mı, yoksa ne olacak?
Ben dedemden ve babamdan öğrendim. Hem ortaokul hem lise dönemlerinde yaz tatillerinde hafta sonlarında dükkana gidiyor öğreniyordum. O zaman internet bilgisayar olmadığı için herkes esnaf olan bir babanın yanında yetişirdi. Marangoz ise marangoz, ayakkabıcı ise ayakkabıcı olurdu. Bu mesleği bir şekilde gözümüzün gördüğü yere kadar götürürüz. Ondan sonra benim kendi elemanım var, kendi öz evladım gibi yetiştirdiğim 22 senelik elemanım, o götürür sanıyorum

En çok kimler yorgan diktiriyor? Ünye dışından yorgan siparişi verenler var mı varsa nerelerden.
Ünyeli olup ta Türkiye’nin İzmir, İstanbul, Ankara gibi muhtelif illerinde ikametgah edenlere dikiyoruz. Bizi telefonla ararlar, siparişi verirler. Biz diker ambalajını yapar kargo ile adreslerine göndeririz. Buradan en uzak Almanya’ya kadar gitti.

Bir yorganın içine yün ise kaç kilo yün pamuk ise kaç kilo pamuk konur, yünlerin ve pamukların cinsi var mıdır?
Yorgan mesleğinin esas özü pamuktur. Son 20 seneden bu yana elyaf denen bir mamul çıktı. Pamuktan 3,5 – 4 kilodan yorgan dikeriz. Elyaf biraz daha kabarık olduğu için pamuktan bir yarım kilo daha düşük oluyor. Yün koyarsak 4 – 4,5 kilo normaldir. Eskidenmiş o 6 – 7 kilo koymalar.

Kızların çeyizi en az üç yorgandan başlardı
Sanıyoruz köylerde gelin gidecek kızlara halen yorgan yaptırırlar, en az kaç yorgan siparişi verilir
Düğün hazırlığı için soruyorsanız bugünkü şartlarda bile halen en azı üç dört yorgandan başlar. İpekli ve işlemeli yorgandan bir iki tane çok çok 3 tane, bizim kaplama dediğimiz nevresimlerin içine sokulabilen yorganlardan dört tane beş tane yaptırıyorlar.

Gördüğümüz kadarı ile siz işinizi severek ve itina ile yapıyorsunuz yaptığınız yorganı beğenmeyen oluyor mu?
Çok özenerek diktiğimiz yorganları bazen beğenmeyenler de oluyor biz hemen onu geri alır ne istiyorsa tekrar yaparız. Burada beğenmemezlik şuradan gelir, müşteri aslında beğenmiştir de burada dikilen bir ikinci rengi görmüştür onu birazcık mana yapar hani şurasını beğenmedim diye, biz onu az çok anlarız, “isterseniz başka renge bu modeli yapalım” deriz, zaten o da bizden onu bekliyordur.

En çok yorgan siparişi verilen mevsim veya ay hangisidir.
Bizde genelde Nisan Mayıs aylarında başlar, Kasım ayına kadar bayağı hareketli bir şekilde gider on ikinci aydan sonra biraz daha durur. Derler ki yorgancılık kışın daha iyidir, yanlış vatandaş yazdan kışa hazırlanır.

İşe ilk başlayan dedeniz kaç yıl bu işi yaptı, kaç usta yetiştirdi o ustalar şimdi nerde, bunlardan biri de babanızdı siz mesleği babanızdan mı devraldınız?
Rahmetli dedem 96 yaşında öldü. Eskiden nüfusa geç yazdırılırmış dedemin yaşını daha büyük tahmin edilir. Mesleğe onbeş yaşında çırak olarak başladığı kabul edersek, demek ki seksen -seksen beş senelik bir meslek hayatı var. Dedem 1978 yılında öldü. Rahmetli babam genç ölmüştü 51 yaşında. Ben de 35 yıldır meslek hayatını devam ettiriyorum.

Pamuk dede
Dedenize Hallaç Dede ve Pamuk Dede de derlerdi, hallaçla yorgancı ilişkisi nedir.. Siz hallaçlık ta öğrendiniz mi?
Hallaç bir aletle pamuk işleyen demektir, ona yetişmedik, gördük ama uygulamadık. Biz pamuğu pamuk motoruyla yapıyoruz. Hallaçın aletle attığı pamuk vurulunca tavana yapışırmış.

Çocuklarınız var mı?
Allah bağışlasın bir kızım var. O da daha ufak. Biz son ustayız. Yıllarca çırak aranıyor yazısı astım gelen kaç kuruş vereceksin diye sordu. Bu işi daha ziyade bir hobi olarak yapıyoruz, belli bir ekmek parasını aldık mı bereket versin deriz.

Bir yorganın fiatı yün kaç lira, pamuk olursa kaç lira?
Yünü müşteri bize getirir. Biz de kumaşı ve el emeği bizden kırk lira ile elli lira arasında dikeriz. İpek yorganlarda, işçilik pamuk yüz elli, elyaf olursa yüz kırk, asgarisi yüz liradan başlar yüz elliyle kadar çıkar. Ben derim ki bizler sağken imkanları olan vatandaşlarımız çocuklarına birer tane diktirsinler bir kenara koysunlar hatıra olarak, çünkü artık yorganlar da sanat da biz de antika olduk.
Sakarya Gazisi Pamuk Dede
Pamuk Dede, İstiklal Madalyalı Gazisi idi. Madalyayı hangi savaşta almıştı.
Evet dedem aynı zamanda İstiklal Madalyası sahibidir. Dedem birçok savaşta ve cephelerde bulunmuş ve dokuz yıl o cephede o cepheye gönderilmiştir. İlk Kars Cephesinde, oradan Birinci Cihan Harbinde Samsun civarında, en son Kurtuluş Savaşında Sakarya Meydan şavaşında bulunmuş burada sırtına düşen bir top mermisi ile yaralanmıştır. Devlet kendisine başarılı hizmetlerinden dolayı İstiklal Madalyası vermiştir. Madalya’ya halen gözümüz gibi bakıyoruz..




Bu Haber 14196 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Başlık : HASAN SAATÇİ Tarih : 18 Ekim 2011 / Pazar Üye Adı :ALİ
SAYIN KARADUMAN çok güzel nostaljik bir yazı olmuş. Fakat 44 yıldıt ÜNYEDE yorgancılık yapan ve dışarıyada gönderen SELAMİ KİBİROGLU unutulmuş.Bu alanda SELAMİ ABİ ÜNYEYİ çok güzel temsil ediyor. Son usta derken bütün baskı modellerini başarıyla uygulayan selami ustayıda unutmayalım...
Başlık : Son yorgancı Tarih : 26 Temmuz 2010 / Pazar Üye Adı :
Sayın Karaduman;Ünye Kent Gazetesi ve sizin gibi yazarları gelecek kuşaklara Ünye'nin her yönü ile ilgili büyük bir arşiv hazırlıyorsunuz.Şunu çok iyi biliyoruz "HATIRDA DURMAYAN SATIRDA DURUR" hepiniz sağolun varolun.Süleyman ustayı Ünye'ye geldiğimde bazen ziyaret ettim.Benim ilkokuldan itibaren arkadaşım olan rahmetli Turgut'un oğlu olması benim için önemliydi.Rahmetli çok iyi bir insandı.ünye'ye her geldiğimde Tepedeki kabrini ziyaret ederim.Rahmetli Süleyman amca ve Turgut insani meziyetleri yanında mesleklerinde de çok başarılıydılar.Bana ve kardeşlerime annem yorgan diktirmişti.Eşim de çocuklarımız küçük olmasına rağmen yorganlarını Turgut arkadaşıma yaptırmıştı.Nur içinde yatsınlar.Süleyman yiyenime de mesleğini uzun yıllar sürdürmesini,eşi ,kızı ve yakınları ile birlikte mutlu bir hayat geçirmelerini dilerim.Abdullah US
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI