Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Ünye’deki Kayıp Hamam Derya Hamamı
15 Ekim 2010 Cuma 11:18
Yaşar Karaduman - Canik Dergisi 4. sayı
Yıl 1863 Çerkezia Soçi limanı..
Fırtınalı bir gece..
Köleoğlu Hüseyin Kaptan’ın iki yelkenlisi harekete hazırdır.. Son yükler ve yolcular alınır. Şoçi ana baba günüdür. Samsun, Ünye ve Ordu’dan gelen Osmanlı yelkenlileri, Rusların sürgün ettiği Çerkezleri almaktadırlar. Çerkezler çoluk çocuk, yaşlı hasta saatlerce süren yolculuktan sonra Soçi’ye sürülmüşler ve yirmidört saat içinde Çerkezya’yı terk etmeyenler Sibirya’ya sevk edileceklerdir..
Alınan altıyüz kadar çoğu çocuk kadın ve yaşlı Çerkez Ünye’ye çıkarılacaktır. Karadeniz’in bu karanlık fırtınalı ve soğuk ve gecesinde yolculuk tehlikelerle doludur.

Uzun ve meşakkatli bir yolculuktan sonra, nihayet Ünye’nin ışıkları görünür... Yolda sekizi çocuk olmak üzere onyedi kişi hayatlarını kaybetmişler ve cesetleri denize atılmıştır.
Ali Hüseyin Kaptan üç top atışıyla Ünye’yi selamlar. Sahilde insanlar yaktıkları ateşlerle gelenleri karşılamak için toplanmışlardır, gelenin Hüseyin Kaptan olduğunu anlarlar..
Doğru Derya Hamamı’na giderler.
Hüseyin Kaptan’ın seferdeyken bir oğlu olmuştur.. Adını Veysel koyarlar.

Seferden dönen Ünyeli kaptanların ve tayfaların bir bayram havası içinde karşılanıp, yıkandıkları “Derya Hamamı” günümüze ulaşmamıştır. Yazılı ve sözlü belgelerde hamam “Ağalar Mahallesi” denilen bugünkü Yalıkahvesi’nde Derya sokaktaydı. Bu hamama, kaptanlar, birinci derecede tayfalar, Ünye’ye mal almaya gelen Rum ve Ermeni tüccarlar giderdi.
Denizcilik Ünye’de gelişmiş bir iş kolu idi. Ünye, kaptanları ve yelkenlileri ile Karadeniz sahilinde ileri bir konumdaydı. Yelkenliler genelde iki direkli olup yirmi otuz tayfalı yirmi-otuz metre uzunluğunda, on ve yirmi ton arası yük taşıma gücüne sahiptiler. O yıllarda meşhur Kaptanlardan Hanhanoğlu Murtaza Kaptan, Köleoğlu Hüseyin Kaptan, Çuhadaroğlu Salih Kaptan, Kalyoncuoğlu Hasan Kaptan’ın soyları halen Ünye’de yaşamaktadırlar..
Ünye’nin son kaptanlarından Yaşar Kaptan, makalenin başında, hikayesinden bir parça aktardığımız Köleoğlu Ali Hüseyin Kaptanın yeni doğan oğlu Veysel Kaptan’ın oğludur.
Günümüze ulaşmayan Derya Hamamı hakkında Yazar Yüksel Şen şu bilgileri vermektedir.
"Derya Hamamı, Yalıkahvesi’nde Ahmet Ayla'nın evinin arkasındaki arsa üzerinde idi. Çocukluğumuzda bu hamamın bulunduğu yeri ve hamamın harabelerini çok gezdim. Bu çevrede oturan dayım sobacı Recai Yılmazer'e gittiğimizde, çocuklarla bu yıkıntılarda gidip oynardık. Gemiler limana girerken hamam yakılır, sahilde toplar atılır, evlerde helvalar kavrulur ve âdeta şehrin dört tarafında bayram havası eserdi. Rum'u, Ermeni'si, Gürcü'sü, Türk'ü, genç ihtiyar tüm ahali sahile doluşurdu.”

Yine bu sokaktaki kalıntıları hatırlayan zabıta eski amiri Recai İkinci, “ben burdaki kemerli odalardan dolayı burayı kilise sanırdım” demiştir.

The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos adlı eserde yazar Anthony Bryer gemicilerin “Kalabozu” denilen yerde bulunan bir kaleden karaya çıktıkları, buradaki hamamda yıkanıp paklanarak Ayanikola Kilisesi’ne ayine gittiklerini yazmaktadır. Evliya Çelebi de 1650 yılında burada bulunan bir kaleden Ünye’ye çıktığını yazar.

Bu hamamın bulunduğu sokağın adı bizim çocukluğumuzsa “Derya Hamamı Sokak” idi. Sonraları hamamı kaldırıp “Derya Sokak” yaptılar. Bu ad başka mahallelerdeki Derya sokak adlarıyla karıştırılıyor gerekçesiyle sokağın başındaki erguvan ağaçlarından esinlenerek adını bu sefer de “Erguvan Sokak olarak değiştirdiler.
Ortayılamzlar Mahallesinin Muhtarı Seyhan İhtiyar’ın duyarlı davranışı sayesinde sokağa ilk adı olan “Derya Hamamı Sokak” adı tekrar verildi.
Sokaktaki hamam ile ilgili bir bilgi de bize Ankara’dan ulaştı.. Ankara’dan yazan Dr. Sibel Gögen’in verdiği bilgiler sayesinde bilinmeyen halkalardan birini daha bulmuş olduk.
Geçen de Ankara'dan yazan Dr. Sibel Hanım hamam ve sokak hakkında bir bilgiyi bizimle paylaşarak zincirin kayıp halkalarından birini daha bulmamıza yardımcı oldu.. Dr. Sibel Gögen’in verdiği bilgiler ışığında Deryaoğlu ailesi, Derya Hamamı ve Derya Sokak ilişkilerini biraz daha çözdük.
Dr. Sibel Gögen’in yazdıkları

Derya Hamamı Sokağın Hikayesi
Bugün gruptaki "Derya Sokak- Derya Hamamı Sokak" hakkındaki e-mail dikkatimi çekti.
Maalesef hiç tanıma şansı bulamadığım dedemin denizci, aile lakaplarının "Deryaoğulları" ve uzun seferlerden döndüklerinde bir hamamda yıkandıklarına ilişkin hikayeleri ne yazık ki geriye pek kalmayan aile büyüklerimizden dinlemiştim.
Babam (75 y. Sedat Altun - Doğum: Ünye 1935) çocukluğunda bu sokakta oynadığını, eskiden kilise olan Meçhul Asker okulunda okuduğunu, eski bir Rum evi olan, şimdilerde ise Ünyenin ortasında yanık bir yıkıntı ve harabe olarak duran ailemize ait evin yakınlarında da bir hamam olduğunu, hatta bir zamanlar -ailemize ait bir hamam olduğunu- anlatır. Hamamın adının Derya Hamamı olduğunu söyler.
Ancak maalesef elimizde herhangi bir belge olmadığı, bilgiler bizim nesile aktarılamadığı ve o yılları hatırlayan, bilen aile büyüğümüz kalmadığı için "Derya Hamamı Sokak" ile ilgili bu yazıyı içimde hafiften buruk bir sızı ama yine de hoş bir yürek ürpertisi ve umutla okuduğumu itiraf etmeliyim.
Özellikle hiç tanıyamadığım dedem ve Deryaoğulları hakkında daha çok şey bilebilmeyi gerçekten çok isterdim.
Sevgi ve saygılarımla.


Bu Haber 3687 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI