Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Son Sobacı
9 Kasım 2010 Salı 09:51
Canik Dergisi 5. sayı
Sobaların Saltanatı
Bitiyor mu?

Zamana ve teknolojiye yenilmiş ve yok olmuş birçok meslek vardır. Bir çoğu da son günlerini yaşamakta ve son ustaları ile zamana direnmektedirler..
Son ustalar gidince onlar da yok olacaklardır.
Bu meslek kollarından biri de sobacılardır.. Şehirde kaloriferli konutların artması bazı şehirlerde doğalgaz gibi ısınma tekniklerinin bulunması fabrikasyon döküm sobaların daha verimli ısıtması ve ekonomik olması eski teneke sobalara rağbeti azalmıştır.

Ellili ve atmışlı yıllarda hemen her köşebaşında bulunan sobacı dükkanlarından
Bugün bir tane kalmıştır. Sobacı Mithat Usta’nın oğlu Nihat Güler. Mithat Güler işi yıllar önce oğluna bırakmıştır.
Mithat Usta bu işi 40lı yıllarda Sami Usta’dan öğrendikten sonra ilk dükkanını şimdiki Fiskomar’ın yakınlarında açmıştır. O yıllarda eski yağ tenekelerini açarak soba yapmışlardır. Plaka levhanın olmadığı yıllarda sobalar kullanılmış tenekelerden yapılırdı. Ördek soba tabir edilen bu yatay sobalarda daha çok fındıkkabuğu ve odun yakılırdı.
Nihat Güler bugün artık soba imalatının dışında başka ürünlere yönelmiştir. Havalandırma boruları doğalgaz boruları, ayaklı mangallar gibi yirminin üzerinde değişik ürünle uğraşmaktadır. Sobalar artık başka yerlerden gelip Ünye’de satılmaktadır.
Mesleğin son temsilcisi Nihat Güler’le babasının bu işe nasıl başladığı ve hangi evrelerden geçtiği ve bundan sonra ne olacağı konusunda bir şöyleşi yaptık. Daha sonra Mithat Usta ile de büromuzda sohbet ettik.

Sobacılığın Geçmişi
Nihat Bey’e ilk sorumuz mesleğin başlangıç yılları ile ilgili idi.
-Babanız bu işe hangi yıllarda başladı? Daha önce insanlar evlerini nasıl ısıtıyorlardı?
-Babam işe 1951 yılında başladığını söyler. Önceki yıllarda insanlar evlerini şömine ve taş ocakları ile ısıtıyorlardı. Sonradan mangallarla ısıtılmaya başlandı.

-İlk dükkânını nerde açtı ve neler yapmaya başladı, daha sonraki yıllarda neler üretildi?
-İlk dükkânını babam liseler mahallesi köprübaşı mevkiinde açtı o zamanlar tenekeden gaz lambası ve levazım yapılırdı, sonraki yıllarda yağ tenekeleri temizlenip soba üretilirdi.
-O yıllarda kaç sobacı vardı kimlerdi?
-4 veya 5 tane sobacı vardı. Babamın ustası Sami Yanar, Recai Yılmazer, Hamit Hasan Aydın, Özbilgin kardeşler ve bunlarında ustası Mehmet ve İhsan yanar Usta vardı
-Siz mesleği mesleği babanızdan mı öğrendiniz ve sobadan başka neler yaptınız?
-Evet, babamın atölyesinde öğrendim, sobadan başka gaz lambası daha sonra demir işçiliği (sıcak demircilik)yapılıyordu.
-İlk kuzineyi Ünye de babanız Mithat Usta’nın yaptığı söylenir. Yapılan kuzineler beğenildi mi ihtiyaca cevap verdimi, sobadan farkı neydi?
-Evet, ilk kuzineyi babam yaptı (merdiven basamağına benzeyen bir tip kuzineydi. Evet beğenildi ve de verimliydi sobadan farkı ise fırınla beraber içice olduğu için mutfakta pişirmede de kolaylık sağlıyordu.
-İlk dükkân neredeydi, şimdiki dükkânda kaç senedir bulunuyorsunuz?
-İlk dükkanımız Köprübaşındaydı ve 42 senedir de bu dükkandayız.
-Babanız sobacı Mithat, işi size bıraktı, şimdi ne iş yapıyor nasıl vakit geçiriyor?
-Köyde bağ bahçe yapıyor dinleniyor.
—Size sobacı diyorlar, eskiden tenekeciler vardı ikisi aynı şey mi midir? Kime tenekeci kime sobacı denirdi? Çıraklığınızın geçtiği yıllarda Ünye’de kaç tane sobacı veya tenekeci vardı bunlar daha çok ne üretirlerdi? Tenekeden başka hangi ürünler yapılırdı?
-Aynı şey değildir. Tenekeciler lehim kaynak işleri yaparlardı. Ünye’de 5 -6 tane sobacı vardı ayrıca Murat ve Yusuf usta diye iki de tenekeci vardı. Tenekeden başka sıcak demircilikte yapılırdı
-Teneke literatürde kalaylı çelik olarak nitelendiriliyor, teneke gerçekten çelik midir? Başka hangi amaçla kullanılırdı?
-Teneke çeliğin ayrı bir cinsidir. Ham çelik olarak bilinir (yumuşak) o günkü yıllarda soba ve gaz lambası levazım mangal gibi amaçlarla kullanılırdı.
-Tenekeden yapılan maltız, ördek soba, silindir soba ne demektir? Bunlarda neler yakılırdı, neler pişirilirdi?
-Maltız soba ayaklı sobaydı, üstü örtülü yemek pişirilen (mangal) maltızdır. Ördek soba ördeğe benzediği için o adı almıştır daha çok fındıkkabuğu yanardı. Silindir soba odunla yanardı bunlarda yemek te pişirilirdi.
-Bu ürünler neden yavaş yavaş kayboldular?
-Bu ürünlerimiz gelişen teknolojide kimileri kayboldu kimileri yeni modellere dönüştü.
-Yaptığınız kuzinelere en çok kimler rağbet etti. Köylerden mi şehirli mi?
-Kuzinelere rağbet şehir ve köylerden gelmiştir. Çünkü o zaman yakacak ısınacak yemek pişirilecek tek ürün bunlardı.
-Daha sonra fabrikasyon olarak ekonomik ve seri yapılan kuzine ve soba gibi ürünler dökme demirden yapılmaya başlandı hangi şehirlerde yapılıyordu neden Ünye’de bu işe seri imalata geçilemedi?
-Fabrikasyon olarak yapılan kuzine ve sobalar Bursa, Eskişehir ve daha sonra Kayseri imalatlarıyla çoğalmışlardır. Ünye’de bu işin seri imalatına ekonomik şartlar ve Ünye’nin küçük olması ve nedeni ile geçilememiştir..
-Eskilerden artık günümüzde neler yapılmıyor ve neler yapılıyor, yeni ürünler nelerdir?
-Eskilerden günümüzde sadece kuzinenin yapımı devam etmektedir.
-Sizin bayisi olduğunuz Ünye dışında üretilen ve sizde satılan soba ve kuzine gibi ürünler en çok nerelerden geliyor, hangi mevsimde en çok ne satılıyor, mesela yazın kömür sobası alan oluyor mu?
-Kayseri’den gelir. Kış mevsiminde en çok satılan kuzine ve tasarruflu sobalar, yazın ise hiç soba satılmamaktadır.
-Bir sobadan veya kuzineden verimli sonucu almak için kurulum tekniği ve yakma konusunda neler tavsiye edersiniz?
-Bir sobadan verim alabilmek için ilk önce baca tekniğinin çok sağlıklı olması gereklidir nasıl ki nefes alamayan insan boğulursa sobaların da rahat nefes alabilmesi için bacaların çok rahat çekmesi gerekmektedir. Daha sonra sobanın kolay tutuşması için üst bölümden başlayarak yakmanın faydalı olacağını söyleyebiliriz.
-Bir zamanlar babanızın iyi bir avcı olduğu da söylenir.. Mithat usta en çok ne avlardı, bu merak size de geçti mi?
-Ördek ve çulluk avlarlardı.
-Çocuklarınız var mı, onlardan sizden sonra bu işi devralacak kimse var mı yoksa bu iş sizinle bitecek mi veya yanınızda bu işi devredecek bir elemanınız veya kalfanız yetişiyor mu?
-Var evet ama maalesef devralacak kimse yoktur. Yanımda çalışan eleman da yoktur.
-Son olarak sobacılığın bugünkü geldiği nokta ile yeni ürünleriniz hakkında bilgi biraz bilgi verir misiniz?
Sobacılıktan bugün gelinen nokta, ise daha sonra sıcak demircilik, demir doğrama, sac baca yapımı, mangal yapımı ve metal üzerine mutfak davlumbazları ve son olarak havalandırma sistemidir.. Bunun yanında doğalgaz bacaları, baca filtreleri, vakumlu baca, merkezi ve daire kalorifer kazan çıkış boruları, kebap ocakları, krom tezgahlı mangallar, havalandırma sistemleri yapmaktayız.
Ünye’de henüz doğalgaz yoktur. Sobaların saltanatı bir müddet daha devam edecektir. Doğalgaz geldiği zaman şehir içindeki evler doğalgaza dönüşecek sobalar bir müddet daha köylerimizde yanmaya devam edecektir.

Mesleğin son temsilcisi ve işi artık oğlu Nihat Güler’e bırakan Sobacı Mithat Ustayı bularak büromuzda sohbet ettik. İşi oğlu Nihat Beye devrettikten sonra köyde bağ bahçe işleri ile uğraştığını mutlu ve huzurlu olduğunu söylemiş geçmiş yıllardan bize çok önemli bilgiler aktarmış anılarını paylaşmıştır. Sobacı Mithat Ustanın anılarını bir başka sayıda yazmak üzere kendisine teşekkür eder uzun ve sağlıklı bir ömür dileriz.


Bu Haber 5435 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI