Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Biz de Sallama Beşikte Büyüdük
29 Mart 2011 Salı 10:24
Yaşar Karaduman - Canik Dergisi 7. Sayı
Beşik
Etimologlar kelimenin yazılış ve türeyişinin Türkçe olan aslı bişik/ peşik/peşük/beşük' geldiğini söylerler. Ve “pış pış” sesinden türediği de zayıf bir Rivâyet ve tahmin edilmektedir
Şimdi çok daha modern beşiklerin yapıldığı günümüzde eski sallama beşiklerin modası hâlâ geçmemiştir. Köylerimizde bu eski tarz beşiklerde çocuk büyütmek hâlâ geçerlidir. Özelikle Karadeniz bölgesinde ve yöremizde sıkça kullanılan bu beşikler hakkında kısa bir araştırma hazırladık.
Eskiden beşiğe çok önem verilirdi. Her ailenin bir beşiği olurdu. Anadolu’daki köylerde hâlâ özelliğini muhafaza etmektedir. Göçebeler taşıması zor olduğu için beşiğe pek iltifat etmeyip “Yelenbi” adını verdikleri salıncakta çocuklarını büyütürler. Osmanlılardan Bulgarca’ ya da Besik, Sırpçaya Besika biçiminde geçmiştir. Beşik yapan ustaya ve satan kişiye beşikçi denir.
Beşik ana kucağından sonraki yuvadır. Hayata başlangıçtır. Buradan başlayan hayat, mezara kadar sürüp gider. O yüzden insan ömrü anlatılırken: “beşikten mezara kadar” denilir. Çok eskiden beri tanıdığını anlatmak için “beşiğini sallamak” deyimi kullanılmaktadır.
Beşik kelimsiyle başka deyimler ve birleşik kelimeler de yapılmıştır:
Beşik kertiği: “Daha beşikte iken anası babası tarafından nişanlanmış kimse”; Beşik kertme: “Daha beşikte iken anası babası tarafından nişanlama.” Anadolu’da eskiden beşik kertme, iki aile arasındaki bağların ve dostluğun pekiştirilmesi veya mirasın bölünmemesi için anneler ve babalar arasındaki sözleşmedir. Beşik kertmeye karar verildiğinde aileler arasında, imamın da katıldığı, bir tören düzenlenir, dualar okunur, şerbetleri içilir. Çocuklar büyüyene kadar aileler arasında özel günlerde hediyeleşme olmaktadır;
Beşiklik: “Beşik yapılmaya, beşik yapımında kullanılmaya uygun”; Beşiklik etmek: “Beşik vazifesini, bir şeyin doğup gelişmesine yardımcı olmak”; Beşik örtüsü: “İki yana akıntısı olan çatı”; Beşik salıncak: “Bayram yerinde kullanılan bir tür salıncak”. Kaynak Necati Demir.
Beşiğin biçimi:
Beşik, kâh az kâh çok farklılıklarla dünyanın her bölgesinde kullanılmaktadır. Asıl amaç çocuğun sallanması, sallanarak rahat yatması ve rahat uyuması olduğu için yapı bakımından genellikle birbirilerine benzerler.
Genellikle sallanmayı sağlayan iki kasnak, iki kasnağı birbirine bağlayan kollar ve tekne biçiminde bir yataktan / yatak yerinden oluşmaktadır. Sallanmayı sağlayan kasnakların yerine bazı yörelerde yarım ay şeklinde ayaklar kullanılmaktadır. Beşik iki yana sallanır ve bu şekilde bebeğin uyuması kolaylaşır.
Hemen hemen bütün beşiklerde üstte mutlaka ana bir kol bulunmaktadır. Çocuğu olumsuz dış etkilerden korumak, ışığın rahatsız etmesini engellemek için bu ana kolun üzerine bir örtü örtülür.
Beşiklerde görülen farklılıklar coğrafya ve yaşam biçiminden kaynaklanmaktadır. Örneğin Yörüklerde, çocuklar sırtta taşındığı için, beşik pek kullanılmaz. Onun yerine hafif, pratik ve basit araçlarla ihtiyaç karşılanır.
Beşiğin yapılışı:
Beşik; işlemesi kolay ve dayanıklı ağaçlar tercih edilmekle birlikte, hemen her ağaçtan yapılmaktadır. On altıncı yüzyıldan itibaren madenî beşikler de görülmeye başlamıştır. Altın, gümüş ve bronz beşikler de tarih içinde kullanılmıştır.
Karadeniz’de beşik yapımı ve biçimi
Ormanların bol olduğu çevremizde beşik daha çok abanoz, ceviz, servi, kestane, kızılağaç, kayın vb. ağaçlarından yapılmaktadır.
Yarım daire şeklinde hazırlanmış tahta beşiğin ayak görevini görür. Orta bölümünde bebeğin yatağının yerleştirildiği bir düzen vardır. Her iki yanda bulunan boşluklar ve beşiğin kol ağaçları tahta halkalar ve boncuklarla süslenmiştir.
Beşiğin en önemli özelliği bebekler için son derece güvenli oluşudur. Bebeğe zarar vermeyecek bir biçimde yapılmaktadır. Beşiğin bütün malzemeleri yuvarlak ve ovaldir. Hiçbir parçasının delici ve kesici özelliği yoktur.
Çocuk beşiğe bir kumaşla sarılmaktadır. Beşik devrilse bile çocuğa zarar gelmesi mümkün değildir. Çocuğun beşiğe yatırılıp bağlanmasına Ünye’de “Bebek Belemek” denir.


Bu Haber 2955 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI