Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Tarihin Sır Perdesi Ünye Ordu’ya geçici olarak mı bağlanmıştı?
15 2011 Pazartesi 10:16
Ünye, 1864 den 1868 yılına kadar Sancak Beyliği oldu. Bu, şimdiki vilayete eş bir idari sistemdi. Kendisine bağlı kazaları vardı.
Ünye, Samsun’un kazası iken Samsun’a tekrar geri bağlanacağı sözü verilerek, “geçici olarak” Ordu’ya bağlanmıştır. Bu sözün yerine getirilmemesi Ordu ile çok sıcak ilişkiler kurulamamasına neden olmuştur. Yakın tarihe kadar ulaşımın da güçlüğü, resmi işler dışında vilayetle olan ilişkileri engellemiştir
.
Ünye, tarihte vilayet’e karşılık olan “Sancak Beyliği” olmuştur. Kelime anlamı olarak "Sancak", Osmanlı taşra teşkilatında kazaların birleşmesiyle kurulan ve vali konumundaki Sancakbeyi denilen görevli tarafından yönetilen idari birimin adıdır.
Osmanlı taşra yönetiminin temeli, tımar sistemi denilen, bir kısım asker ve devlet görevlilerine vergi kaynaklarının tahsis edilmesi ve buna karşılık onlardan devlet için hizmet beklenmesi sistemine dayanırdı.
Taşra teşkilatı, küçükten büyüğe; köy (karye), nahiye, kaza, sancak (liva) ve eyaletlerden oluşmakta idi. Nahiyelerin köylerle birleşmesinden kazalar, kazaların birleşmesinden sancaklar, sancakların birleşmesi ile de eyaletler ortaya çıkmıştı Kazalarda yönetici olarak, kadı, alaybeyi ve subaşı bulunurdu. Kadılar adli işlere, subaşılar ise asayişle ilgili işlere bakarlardı.
Sancakları ise Sancak Beyi denen kişi yönetir, bu kişi askeri ve idari işlerin tümünden sorumlu olurdu.
Konumu, gereği tarihinde hep stratejik bir yerleşim yeri olan Ünye, 87 yıl önce Ordu'ya bağlanarak ilçe oldu. 1921 yılında TBMM'de yapılan toplantıda il olacak yerleşim yerleri açıklandığında Giresun’un vilayet olması, Ordu'nun da buraya bağlanması kararlaştırılmış; Ordu'nun bu karara karşı çıkılması üzerine vilayet yapılarak Ünye ve Fatsa Ordu'ya bağlanmıştı. 87 yıl önce alınan bu kararın ardından Ünye'de büyük bir miting düzenlenmiş ve karar çok sayıda telgraf çekilerek protesto edilmişti. Ancak tüm bu çabalar sonuç vermemiş Ünye Ordu'ya bağlı bir ilçe olarak kalmıştır.
Ünye Vilayeti-Ünye Sancağı
Araştırmacı-Yazar Yaşar Karaduman, “Son Ünye Sancak Bey’i” adlı çalışmasında Ünye’nin Sancak Beyliği oluşu ve Sancak Beyi Haznedarzade Süleymanpaşa’nın torunu Mehmet Nuri Paşa hakkında bize aşağıdaki bilgileri verir.
“Trabzon’un fethinden sonra yapılan idari yapılanmada Canik Sancağına bağlı bir kaza olarak görünen Ünye, 1864 yılından 1868 yılına kadar Sancak Beyliği oldu. Bu, şimdiki vilayete eş bir idari sistemdi. Kendisine bağlı kazaları vardı. Canik (Samsun) Sancağına bağlı bir kaza iken, 1864 yılında sancağa dönüştürülerek, Fatsa, Niksar, Erbaa, Bolaman ve Karakuş Ünye’ye bağlanmış. Sancaklık kısa sürmüş, 1864 yılında yeniden kazaya dönüştürülerek Canik Sancağına yani Samsun’a, 1921 yılında da Ordu iline bağlanmıştır.

Bu yapılanmada Ünye Sancak Beyliği’ne Haznedarzade Süleyman Paşanın torunu Mehmet Nurettin (Nuri Paşa) getirilmiştir. Nuri Paşa Ünye’nin ilk ve son Sancak Beyidir.
Ünye tekrar kaza olarak Canik Sancağına bağlanınca sancak beyliği makamı kaldırıldı. Böylece Nuri Paşa Ünye’nin ilk ve son Sancak Beyi olarak tarihe geçti. Ünye’de yaşadı ve orada vefat etti. Çamurlu Mahallesi Tepe mevkiinde aile kabristanlığına defnedildi, mezarı zamanla kayboldu.

Ünyekent Gazetesindeki köşesinde
Bu konuda Musa Kıroğlu şöyle yazar
1920 yılında Ordu ile Giresun kaza olarak Trabzon Sancağına, Ünye ile Fatsa da Samsun Canik Sancağı’na bağlıydı. 1920 yılındaki yeni idari yapılanma sırasında Meclis İçişleri Komisyonu’nda Tirebolu, Görele ve Ordu kaza olarak Giresun’a bağlanmış, Giresun’un ayrı bir vilayet yapılması kararı alınmıştı. O sırada Şarkikarahisar (Şebinkarahisar) milletvekili olarak Meclis’te bulunan ve aslen Mesudiyeli olan Serdarzade Mustafa Bey’in önderliğinde verilen zorlu ve hummalı mücadeleler 1921’e kadar sürdü. Serdarzade Mustafa Bey Ordu’nun ayrı bir vilayet olması için çalışıyordu. Ancak Ordu’nun vilayet olması için yeterli miktarda kaza yoktu. Bu işin olabilmesi için Fatsa ve Ünye’nin Samsun’dan ayrılıp Ordu’ya bağlanması şarttı. Resmi Gazetenin 4 Nisan 1337 (1921) tarihli sayısında, “69 sayılı kanunla; Merkezi Ordu olmak üzere, Samsun’a bağlı bulunan Fatsa ve Ünye kazalarının buradan alınıp, Ordu’ya bağlanması suretiyle Ordu müstakil vilayeti kurulmuştur.” kararı çıktı.
Bunu kabullenmek o günkü Ünye ve Fatsa ahalisine çok zor gelmiştir. Başlangıçta buna tepki gösterilmişse de, o günün Fatsa’sı ve Ünye’sinin ileri gelenlerinin bunun geçici bir bağlanma olduğunu söylemeleri tepkiyi yatıştırmıştır.
Bu ileri gelen Ünyeli ve Fatsalılar neden böyle söylemişlerdir? Gerçekten böyle bir söz mü verilmiştir… Yoksa ortalığın karışmaması, sükûneti sağlamak üzere tamamen iyi niyetli olarak mı böyle söylemişlerdir… Ya da el altından Ordulularla gizli bir anlaşma mı yapmışlardır… İşin bu yanı ayrıca tartışılabilir.
Kaynak: Yaşar Karaduman “Son Ünye Sancak Beyi”
Kaynaklar:Osman Doğan Tarih Boyunca Ünye sayf. 356-361, MUSA Ö. KIROĞLU “Ordu'yu Ünye ile Fatsa kurdu, ama...” Ünyekent Gazetesi 30 Aralık 2009




Bu Haber 4722 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI