Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Süpürgecilik / Teknolojiye yenilen meslek
13 Ekim 2011 Perşembe 10:15
Kaynak:Canik Dergisi / 10. Sayı
Bir inanca göre iki eski süpürgeyi yan yana koyan
kadının kocası tekrar evlenir.
Ayrıca bir evde iki süpürge bulundurulmaz,
bulundurulur ise evin erkeğinin
tekrar evleneceğine inanılır

Aynalı süpürge, evlenecek her genç kızın çeyizinde
bulunmak zorundadır, bu süpürge gelin adayı tarafından
bizzat hazırlanır, aynalı süpürgenin süpürgesi evlenecek
kızın çalışkanlığı, temizliği ve saflığını,
ayna ise güzelliğini simgelemektedir, aynanın
bu evliliğe ışık olması dileği ile
aynalı süpürge bir ömür boyu saklanır


Süpürge evlerimizde çok uzun yıllardır kullanılan bir eşya olmanın yanı sıra Türk toplumunda uğuruna ve uğursuzluğuna en çok inanılan nesnelerden biridir.
Türkler binlerce yıllık tarihinde, çeşitli din ve kültürlerin etkisi altında kamlılar, İslâmiyet’e girdikten sonra da eski dinlerinden ve bu kültürlerden aldığı adet ve geleneklerini yeni dinlerine de taşımışlardır. Süpürge ve süpürge ile olan inanışlarda bunlardan biridir. Süpürgecilik de teknolojiye yenik düşen ve yavaş yavaş kaybolmaya yüz tutan mesleklerden biridir. Son yıllarda işyeri ve evlerde elektrikli süpürge kullanımının yaygınlaşması ve naylon’dan yapılan süpürgelerin ortaya çıkışı süpürgecilik sanatının körelmesine yol açmıştır.
Süpürgenin yapıldığı bitki yurdumuzda da özellikle Trakya Bölgesi’nde yetiştirilir.

Süpürge ile ilgili bazı inanışlar.
Süpürgenin önünden şeytanın kaçtığı inancıyla evin giriş kapısına süpürge asılır. Süpürge hocaya okutulur ve evin önü bu okutulmuş süpürgeyle süpürülürse, kötü güçler
gelmez. Süpürge kapının arkasına konursa şeytanın gelmesini engeller. Süpürgenin dışarı konulmasının, şeytanı çağırdığına inanılır. Süpürülen pislik evin bir köşesinde biriktirilirse şeytan da birikir. Süpürge yatak odasına konursa, şeytan, cin gelir. Süpürgenin içinde şeytan olduğu inancı vardır. Süpürge yakılırsa şeytanın gazabına uğranılacağına inanılır.
Süpürgenin saçak kısmı yukarı dönük olursa ve çocuk ev süpürürse, “misafir gelecek” denir. Misafir varken ev süpürülmez, süpürülürse bu misafire “git” demektir. Eve gelen misafirin ardından evin bereketi kaçar diye ev süpürülmez.

Türk kültüründe süpürgenin önemi
Süpürge, Türk halk inançlarında evde, bazen uğursuzluk, bazen uğruna inanılan bir eşyadır. Süpürge üzerine mavi bocuk takılarak iç mekânda, bazen nazarlık olmuştur. Bazen de üzerine ayna konularak ondan beklenilene farklı bir fonksiyon eklenmiştir. Aynalı süpürgeyi, salon ve bina nazarlığı olarak da görmekteyiz. Ayna, Türklerde hoş bahtlık, aydınlık anlamını taşır
Antalya’da süpürge ile insana vurulmamalı, dokunulmamalı inancı vardır. Dokunulan kimseye iftira edileceğine inanılır. Süpürge ile ilgili inançların en fazla yoğunlaştıkları, nokta rahmet ve berekettir.
Anadolu’da akşamdan sonra ev süpürülmez, süpürülen çöpler gece dışarı atılmazlar Bu inanç ve Kars ve yöresinde akşamdan sonra çöp gibi, dışarıya sıcak su da dökülmez. Ayrıca boy abdesti suyu da dökülmez. Bitlis gibi bazı yörelerimizde, yumurta verimini artırmak için kümeslerde eski süpürge de yakılır.
Alevi Bektaşi Müslüman inançlı bazı kesimlerin cem ayinlerinde ‘Süpürgeci’ bir görev türü ve statüdür.
Doğu Karadeniz’de çocukların süpürge ile fazla uğraşmaları eve misafirin geleceği şeklinde yorumlanır. Bir inanca göre iki eski süpürgeyi yan yana koyan kadının kocası tekrar evlenir. Ayrıca bir evde iki süpürge bulundurulmaz, bulundurulur ise evin erkeğinin tekrar evleneceğine inanılır.
Kız istemeğe giden aile kız evinin süpürgesinin üzerinde oturur. Bunun anlamı kızınızı çok beğendik ona talibizdir. Tatar Türklerin bir kısmında akşamdan sonra süpürülen evden cenaze çıkacağı inancı vardır.
Birçok yerde Cuma salasından sonra ev süpürülmeyeceği inancı varken bazı yörelerde ise Cuma gününün hiçbir saatinde süpürge yapılmaz.
Doğu Karadeniz’de ve uğursuzluk getirmesin ve göze gelmesin diye geline bir hafta boyunca süpürge tutturulmaz. Rize’de de Pazar’da olduğu gibi, nazar alan inek için yapılan tütsünün içerisinde süpürge otu da olurdu.

Süpürge Röportajı:
Bütün bunlar binlerce yıldır Türklerin çeşitli din ve kültürlerden aldığı ve günümüze kadar gelen adetler ve efsanelerdir. Hiçbirinin dinimizde ilgisi yoktur. İslam dini bunları kabul etmez.
Süpürgeyle ilgili bu kadar bilgiden sonra süpürge yapımını yerinde görmek için Ünye Sahil Köyden Seyhan Kaçmaz ve Şükrü Kaçmaz’ı atölyelerinde ziyaret ettik Anne kaçmaz bu işi eşi ve çocuklarına da öğretmiş, birlikte bu kaybolmaya yüz tutmuş sanatı sürdürmeye çalışıyorlar. . Ailece bu işe sarılmışlar. Anne Seyhan Hanımla süpürge yapımı hakkında hazırladığımız bir röportajı aşağıda veriyoruz.

Yaptığınız süpürge nerelerde kullanılıyor?
Yaptığımız süpürgeler her yerde kullanılabilir. İş yerinde, evlerde, mesela bu yaptığımız süpürgelerin daha büyükleriyle çöpçüler sokakları süpürüyorlar.

Ne kadar zamandır bu işi yapıyorsunuz, kimden öğrendiniz?
Biz bunu büyüklerimizden öğrendik, evlenmeden önce ikimizin de babası bu mesleği yapıyordu, küçük yaşta bize de öğrettiler bizde bu mesleği devam ettiriyoruz. Baba mesleği yani

İşiniz zor mu, süpürge yapmak zor mu?
Bunu yapmak çok zor, herkes yapamaz. Her mesleğin zorluğu olduğu gibi süpürge dikimi de zor bir meslek. Ben öğrendim biliyorum ama her bayan bunu yapamaz daha çok erkek işi, bu iş güç kuvvet istiyor.

Süpürgenin malzemesini nereden temin ediyorsunuz?
Süpürgelerin malzemelerini Çarşamba’dan temin ediyoruz. Asıl malzemeler Edirne’den Çarşamba’ya geliyor bizde gidip Çarşamba’dan alıyoruz.

Bu işi bazı yerlerde makine ile yapıyorlar siz nasıl yapıyorsunuz?
Bazı yerlerde bu işler makinede yapılıyor, biz bunu elde yapıyoruz o yüzden çok zor oluyor. Makinede yapımı çok kolay ama makinenin alım fiyatları çok pahallı bunu alamadığımız içinde elde dikiyoruz. Bir makine en az 10 Milyar lira yani bize göre çok çok pahallı.

Süpürgeleri kime satıyorsunuz, toptancıya mı yoksa kullanıcıya mı?
Süpürgelerimizi hem toptancıya hem de perakendeciye satıyoruz. Ben pazarcılıkta yapıyorum, bunlardan pazara götürüp orada da satıyorum. Çokta alıcısı oluyor.

Halen evlerde bu tür süpürgeler kullanılıyor mu?
-Bu süpürgeler köylerde hemen hemen her evde mutlaka vardır. Şehirdekiler de alıyorlar. Çok kolaylık sağlıyor. Mesela köylerde bu yaptığımız başlıksız süpürgenin başına uzun sopalar takıp ev hanımları örümcek ağı olan, toz olan uzanıp da almaya çalışıp fakat alamadıkları şeyleri bu süpürgeler sayesinde kolaylıkla alabiliyorlar

Süpüge yapımında kullandığınız malzemelerin ve aletlerin adı var mı?
Kullandığımız malzemeler çok, mesela tepelik var, içlik var, kapaklık var, naylon iplik, tütün ipliği, iğnesi var, süpürgeyi sıkmak için mengene var, ayaklık var, kesmek için bıçak var. Süpürgeyi dikerken bu malzemeleri kullanıyoruz.

Bazı yörelerde bunları turistler için küçük yapıyorlar, siz böyle bir çalışma yaptınız mı, yapsanız alan olur mu?
Bu süpürgelerin küçükleri de oluyor. Biz küçük süpürgenin yapımı zor olduğu için yapmıyoruz, büyük süpürge dikiyoruz. Ama eğer isteyen olursa sipariş alırsak istek üzerine onlara yapıyoruz mesele bu hafta Çarşamba gününe 10 tane sipariş aldım onu yapacağım. Ama diğer türlü sadece onu satmak için yapmıyoruz.

İr de aynalı süpürge var: Aynalı süpürge ne demektir? Aynalı süpürge, evlenecek her genç kızın çeyizinde bulunmak zorundadır, bu süpürge gelin adayı tarafından bizzat hazırlanır, aynalı süpürgenin süpürgesi evlenecek kızın çalışkanlığı, temizliği ve saflığını, ayna ise güzelliğini simgelemektedir, aynanın bu evliliğe ışık olması dileği ile aynalı süpürge bir ömür boyu saklanır şeklinde bir gelenek vardır. Bu köyde de benzer bir gelenek var mıdır?
Süpürgenin birde aynalısı da var evet ama biz buralarda aynalı süpürge yapmıyoruz, buralarda böyle bir adet yok bu daha çok Trakya taraflarında oluyor.

Süpürge ile ilgili anlatılan bir hikaye bir anı var mıdır?
Bu süpürgenin birde türküsü vardır, ‘süpürgesi yoncadan’ diye başlıyordu tam hatırlamıyorum unuttum.

Evde sizden başka bu işi yapan var mı?
-Biz ailecek bu işi yapıyoruz. Evde kızım ben eşim ve küçük çocuklarım var. İkide oğlum var onlar da biliyor süpürge dikmesini babam bana nasıl öğrettiyse bende onlara öğrettim bu mesleği. Oğlanlarım yanımda durmuyorlar gurbette çalışıyorlar. Evdeki çocuklarım küçük olduğu içinde bu işi eşim ve büyük kızımla birlikte yapıyoruz

Süpürgeyle ilgili inanışlar, uygulamalar, âdet ve gelenekler; Anadolu'nun her yerinde karşımıza çıkmaktadır. Süpürge, halk arasında bazen uğuruna inanılan bazen de uğursuzluk getiren bir nesne olarak kabul edilir, köyde benzer inanışlar var mıdır. Bazı yörelerde aynalı süpürge asılan evlerde evlenecek kız olduğu anlamına gelirmiş, bu köyde de böyle bir adet var mı? Sizin süpürgeyle ilgili bir inanışınız var mı?
Herkesin olduğu gibi bizimde süpürgeyle ilgili inanışlarımız var. Bizler aleviyiz, cem evlerinde meydan süpürmek için süpürge kullanırız. Büyüklerimiz böyle öğretti bize bizde onlardan ne gördüysek onu yapıyoruz. Bu eskiden beri yaptığımız bir gelenekmiş bizlerde devam ettiriyoruz.

Ailece süpürge yapımını sürdüren Kaçmaz ailesine bize zaman ayırdıkları için teşekkür ediyoruz. Bir dahaki sayımıza kaybolan meslekler den semer ve semerciliği işleyeceğiz.


Bu Haber 4052 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI