Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Tahta Kaşık
26 Ocak 2012 Perşembe 09:49
Kaynak: Canik Dergisi/11. Sayı
Kaşık, yemek yemede kullanılan bir mutfak eşyasıdır. Yarım küremsi şekliyle, temel olarak sulu yemekleri ağza götürmekte kullanılır.
Ağaçtan yapılmış mutfak araç gereçleri artık yerini metal ve plastik eşyalara bırakarak hayatımızdan çıktılar.
Tahta kaşık da bunlardan biridir.

Her kaşık her yemeğe kullanılmaz, çorba kaşığı,ile asla hoşaf içilmez. Hoşaf kaşığı bir kürenin ikiye bölünmüş görüntüsündedir.

Kaşık insanlar tarafından çok eski zamanlardan beri kullanılmaktadır. Yapılan kazılarda en eskilerinin Mısır'da olduğu anlaşılmıştır. Roma ve Bizanslılar tarafından da kullanıldığı bilinen kaşıklar zamana göre farklılıklar göstermiştir. Araştırmalarda ilk kaşıkların pişmiş topraktan, daha sonraları ise şimşir gibi sağlam ağaçlardan yapıldıkları görülmüştür. Madenlerden yapılan kaşıkların, en kıymetlileri gümüş ve altındır.

Türklerin kullandıkları kaşıklar yemeklere göre değişmekte, genellikle kemik ve tahtadan yapılmaktaydı..
Kastamonu ve Konya illeri kaşıkçılığın merkezi durumundaydı. En nadide kaşıklar ise İstanbul kaşıkçılarının elinden çıkmıştır.

Zamanla eski önemini kaybeden tahta kaşıkların Anadolu'da bazı yerlerde az da olsa halen yapılmasına devam edilmektedir.
Örf, adet ve geleneklerine bağlı Anadolu halkının tahta kaşıkları kullanması boşuna değildir. Sapının sıcaktan ısınmaması, hafifliği, zarafeti, soğan ve et kavurmalarındaki kullanılış rahatlığı tercih sebebidir. Anadolu tahta kaşıkları tereyağının yıkanmasında ve kaplara yerleştirilmesinde yaygın olarak kullanılır.

İlk Kaşık
İlk kaşığa, M.Ö. 7-6 binyıl da Çatalhöyük de rastlanmıştır.
İnsanoğlunun tarihin eski dönemlerinden başlayarak kullandığı kaşık, tahta, metal ve kemikten yapılır ve yemek türlerine göre ayrılırdı. Çorba, pilâv, hoşaf, yemek, tatlı, sütlü tatlı, kahve, kavurma, servis kaşıklarından başka süs kaşıkları da vardır.
Yumurtanın uzunlamasına ikiye bölünmüş gibi olan çorba kaşığı, asla hoşaf için kullanılmazdı. Hoşaf kaşığı bir kürenin ikiye bölünmüş görüntüsündedir. Sapları çorbanınki gibi geniş olmayıp, yuvarlak ve incedir. Genellikle sap ve ağız bölümleri ayrı malzemeden yapılır.
Kavurma kaşıklarının çukurluğu az, ama sapı uzuncadır. Yemek kaşıklarının derinliği çorba ve pilâv kaşıklarından daha azdır.
Tahta kaşık yapımında genellikle şimşir, meşe veya armut gibi ağaçlar kullanılmaktadır.
Günümüzde yeni teknolojik ürünler evimizde, mutfağımız ve masamızdaki yerlerini alırken ağaçtan yapılmış mutfak gereçleri de hayatımızdan çıktı. Tahta kaşıklarımız rafa kalktı. Şimdilerde insanlar, tahta kaşıkları genelde süs eşyası olarak satın alıyor.
En iyi ve en sağlam kaşık şimşirden yapılsa da şimşirin sert ve işlenmesinin zorluğu nedeniyle artık kayın ağacı daha çok kullanılıyor.. Kaynak: www.msxlabs.org ,


Ünye’de de geçmişte kullanılan tahta kaşığın son ustalarından Ahmet Sarıkoca’yla bir söyleşi yaptık ve tahta kaşık yapımını ve insanların neden hâlâ tahta kaşıkla yemek yediklerini sorduk, işte cevapları:

Adınız soyadınız nedir, nerelisiniz?
Çaybaşılıyım, adım Ahmet Sarıkoca.
Hangi okulda okudunuz, babanız kimdi?
Babam Mehmet Sarıkoca, hafızın Mehmet derler babama, okulu Çaybaşı’nda okudum, Çaybaşı Tekkeköy Mahallesinde, İlkokul mezunuyum. Ondan sonra ev ustacılığı yaptım, köylerde ev yaptım, aslen marangoz ustasıyım.
Bize biraz geçmişinizden bahseder misiniz?
Benim 5 çocuğum var, mobilya ve doğrama ustasıydım, şimdi gıda maddeleri üzerine çalışıyorum. 1 kız 4 oğlum var hepsi evlendi, 10 tane de torunum var.
Neden kaşık yapıyorsunuz?
Kaşıkları satmak için yapıyorum, aynı zamanda vatandaşın ihtiyacını görüyorum.
Kaşık yapmayı kimden öğrendiniz?
Kaşık yapmayı kendi kendime öğrendim. Kaşığı aldım, kalıbı kalemi çizdim, çocukken davar yayıyordum çocuklukta başladım bu işi yapmaya. Sonra işi büyüttüm ev yap Ambar yap derken milletin ihtiyacını görüyordum. Çocukken kaşık yaptım sonra işi büyütünce bırakmıştım, şimdi tekrardan kaşık yapmaya karar verdim artık boş kaldıkça kaşık yapıyorum.
Kaşıktan başka neler yapıyorsunuz?
Kepçe yapıyorum, oklava yapıyorum, tırmık, semen, gibi şeyler de yapıyorum
Bunları kim alıyor?
Bunları ihtiyacı olanlar alıyor. Hala tahta kaşıkla yemek yiyenler var bana sipariş veriyorlar ve ben yapıyorum onlarda alıyorlar. Eskiden meraklısı daha çoktu her geçen gün tahta kaşıkla yemek yiyenler azalıyor, bu meslek yavaş yavaş ölüyor. Yapması çok zahmetli, gençler öğrenmek istemiyorlar bu sabır işi.
Halen tahta kaşıkla yemek yiyen var mı? Neden tahta kaşıkla yemek yiyorlar?
Eski adamlar tahta kaşıklarda yemek yemeği tercih ediyorlar. Bu şimşir kaşığından dert geçmezmiş insana. Kaynar yemek yediğimiz zamanda ağzı yakmaz. Büyük kepçeler yaykın ağacından yapılıyor, kaşıklar şimşir ağacından yapılıyor. Bu şimşir ağacı daha değerli. Hastalık bulaşmaz şimşir kaşıktan.
Kepçeyi hangi işlerde kullanırlar?
Meclislerde, düğünlerde kepçelerle yemek koyuyorlar. Ben bu kepçe kaşık hakkında şunları duydum, evinde tahta kaşık bulunduranın çocuğu oluyormuş, ben kadınlardan duydum bunu ne kadar doğru ne kadar yanlış bilmiyorum. Zamanında tahtadan takunya da yaptım.
Bu işi yapan çok kişi var mıdır?
Bu işi yapan var ama benim yaptığım gibi yapamıyorlar.
Kaşık ve diğer ürünler hangi ağaçtan yapılır? Şimşir ağacının özelliği nedir?
Yemek kaşığı şimşir ağacından yapılır. Ağzının ufak olması şart.
İyi bir yemek kaşığı nasıl olur, hangi ağaçtan olur, geniş mi dar mı olur, derin mi sığ mı olur? Kaşıkların ölçüsünü neye göre yaparsınız? Sapları uzun mu iyidir, kısa mı?
Kaşıkları herkes ağzına göre yaptırır, kaşığın ağzı büyükse sapı uzun olur. Ağzı küçük olanın sapı da kısa olur. Kaşık her ağaçtan yapılır ama en iyisi şimşir ağacından olur.
Kaşık için ağaçlar nerden gelir?
Bu kaşıkların ağaçları Ordu’nun yükseklerinden ve Artvin’den geliyor. Ben Ordu’dan alıyorum.
Siz yemeği tahta kaşıkla mı yiyorsunuz?
Ben demir kaşıkla yemek yiyorum.
Kaşıkların renkleri sonra kararmıyor mu?
Şimşir ağacı kararmaz.
Günümüzde yemek kaşıkları yanında süs, oyun kaşıkları da yapılmaktadır. Siz bunlardan da yapıyor musunuz?
Bazı bölgelerde, kaşıklar üzerine çeşitli resimler, yazılar basılır, boyanıp cilalanarak satışa sunulmaktadır. Oralara çok turist ve yabancı gider, hediye olarak alırlar ama Ünye’ye o kadar çok turist gelmemektedir. Talep yok, olsaydı onu da yapardık.



Bu Haber 6396 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI