Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Tarihte Ünye’nin Isimleri
1 Ocak 2013 Salı 11:47
Kaynak: Canik Dergisi / 12. Sayı
““Tarihin Derinliklerinden Osmanlı Dönemine,
Ünye Tarihine Kısa Bir Bakış”
Oine-Noi-Inoe
Unia-Unieh
Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi'nde araştırma yapan Batılı bilim adamları, Türkçeyi yeteri kadar bilmediklerinden veya kasıtlı olarak çözemedikleri bütün yer isimlerini Yunanca olarak kabul etmek gibi bir bataklığa saplanmışlardır.

Ünye: Hun-iye - Unie - Ünie -Ünye "Hunların Toprağı, Hunların sahip olduğu yer" anlamlarına geldiği söylenebilir. Bu defa Hunlar'ın Ünye'de ne aradıkları sorusu akla gelecektir. Hunlar Karadeniz Bölgesi'nin eski sahipleridir.

Geçen sayımızda Ünye ve isimleri hakkındaki öne sürülen iddiadan biri olan tarihçi, yazar Prof. Dr. Bilge Umar’ın bakışını incelemiştik. Ünye’nin kuruluşu ve isimleri Prof. Dr. Bilgi Umar’ın “Karadeniz Kapadokyası-Pontus” adlı eserinde: Ünye’yi milattan önce yedinci yüzyılda Akdeniz’den gelen Miletli gemicilerin önce üs olarak kullandıklarını sonra buraya yerleştiklerini yazar ve onların kurduğunu Ünye adının da eski Yunanca’dan geldiğini söyler.
Bu sayıda ise Karadeniz hakkında çeşitli araştırmaları ile ünlenen Prof. Dr. Necati Demir’in iddiasına bakacağız. Necati Demir Ünye’yi Ortaasya’dan Kafkaslar üzerinden gelen Hunların kurduğunu ve adının da Hunların şehri anlamına gelen Huniye olduğunu, zamanla bunun Ünye’ye dönüştüğünü söyler.
Ünye’de yerleşen veya geçen her kavim, ırk ve millet Ünye’yi bir başka şekilde telaffuz etmiş ama adı hep Ünye olmuştur. Araplar Unia, Ruslar Unieh, Rumlar Noi, Grekler Oine, Avrupalı gezginler, Oinoi, Onea, One, Oinos, demişlerdir.
Ünye İsmi Nerden Geliyor?
Ünyeli, İlk Çağlar Tarihi uzmanı rahmetli İsmail Kılıç Kökten hoca, 1965 yıllarında yaptığı kazı ve çalışmalarda Ünye’de ilk yerleşim milattan önce on beş bin yıl önce başladığını bulmuştur. Bu tarih yontma taş devrine rastlar. Yontma taş devrinde insanlar ateşi bulmuşlar ve yiyecekleri pişirmeye, taşları işleyerek aletler yapmaya başlamışlardı. O devirde insanların hangi dili konuştuklarını ve Ünye’ye ne dediklerini bilemiyoruz.
Ünye’nin adı ancak Ünye ve çevresine gelen Helenler zamanında şekillenmeye başlamıştır.
“Prof. Dr. Necati Demir, bölgenin en az 5000 yıldır Türk yurdu, başka milletlerin ise sadece zaman zaman bazı yörelerine sahip olmalarından hareketle, Ünye isminin Türkçe kaynaklı olduğunu savunmuştur. Ünye'nin eski isimlerinden Honie, Onie, Omnie ve Homorie isimlerinin Hun Türkleri'nin mirası olduğunu tarihî kaynaklarıyla ve karşılaştırmalı örneklerle ifade eden uzun bir makale kaleme alarak, Ünye isminin menşeine alternatif bir bakış açısı getirmiştir”. (Karadeniz'de Bir Boğaziçi Ünye - Osman DOĞAN, Ünye Kent Araştırmaları Serisi: 2, Ekim 2005, 384 sh.)
Hey yerde Oney
Prof Dr. Necati Demir ““Tarihin Derinliklerinden Osmanlı Dönemine, Ünye Tarihine Kısa Bir Bakış” adlı araştırmasında Ünye adının nereden geldiği konusunda hiç bilmediğimiz bilgiler verir ve şöyle der:
“Ünye, Orta Karadeniz Bölgesi'nin en güzel ilçelerinden biridir..Bu güzel ilçemizin eski adının Oney olduğuna dair yaygın bir yanlış hâlâ yürürlüktedir. Ünye'de pek çok iş yerinin ismi de bu yanlış bilgiye dayanmaktadır. Yine bu isim dergilere koyulmakta, yıllıklar bu isimle çıkartılmaktadır. Bu ismin nereden çıktığı ve Oney'i kimin keşfettiği gerçekten merak konusudur,” der ve Ünye adının kaynağı üzerine şu bilgileri verir.
“Bu yöre ile ilgili en eski yazılı kaynaklar bizim tespitlerimize göre Homeros’un İlyada’sı ile M.Ö. IX. yüzyıla kadar inmektedir. M.S. VI. yüzyıla kadar bu bölge ile ilgili yazılmış
kaynaklar tek tek taranmış ne Ünye ne de Oney ismine rastlanmıştır
Amasyalı coğrafyacı Strabon (M.Ö. 64-M.S. 21)’un Geographica adlı eserinde de Oney ismine rastlanmaz. Tanıttığı şehirlerden hareketle yapılan haritada Oney mevcut değildir.
Tarihî kaynaklarda ismine pek rastlanmamakla birlikte arkeolojik kazılarda elde edilen buluntulardan Ünye'nin tarihi çok eskilere kadar inmektedir. Kimmerlerin Karadeniz Bölgesi'ndeki varlığını doğrulayan Ünye’de bulunan bir gümüş kap M.Ö. 6. yüzyılın sonunu işaret etmektedir. Bir de İsmail Hakkı Uzunçarşılı'nın Anadolu Beylikleri başlıklı
kitabında İnaos biçiminde geçmektedir. Faruk Sümer'in Tirebolu Tarihi adlı çalışmasında Ünye isminin önünde parantez içerisinde Oinaion ismi kaynak
gösterilmeden kaydedilmiştir.
Bu ismin kaynağı Anthony Bryer gibi görünmektedir. Ona göre de İlk Çağ’da Ünye’nin ismi Oinaion’dur. Bununla beraber Bryer bu kelimenin kökeni konusunda yorum yapmadığı gibi Lâtince bir manasın olmadığını da belirtir.
Paul Wittek, Bizanslılardan Türklere geçen yer adları konusunda geniş bir araştırma yapmıştır. Bizans’tan Türklere geçen yer adları arasında Ünye’yi almamıştır. Anthony Bryer, Bizans döneminde Ünye için kullanılan isimleri şöyle sıralamıştır. Honio, Onio, Homorio, Omnio.
Anadolu'da kaleme alınan ilk Türkçe eserlerden biri olan Dânişmend-nâme'de Karadeniz Bölgesi Türkleri ile Oğuz Türkleri'nin mücadelesine geniş yer ayrılmıştır. Karadeniz sahilindeki yerleşim yerleri hakkında da önemli bilgiler içermektedir. Ancak Ünye veya Oney adı bu eserde de geçmez. Dânişmend-nâme'de bu yörenin ismi genel olarak Canik biçiminde geçmektedir.
Adına mana verilemeyen her yerleşim yerinin adı Rumcada, Ermenicede aranmaktadır. Hâlbuki bu bölge en az 5000 yıldır Türk yurdu olduğu, başka milletlerin ise sadece zaman zaman bazı yörelerine sahip olabildikleri artık bilinen bir gerçektir.

Ünye adının kaynağı:
Elde edilen verileri değerlendirecek olursak ortaya şöyle bir tablo çıkmaktadır. Ünye ismine ilk Çağ’a kadar rastlanmaz. Ünye’de yapılan kazılarda M.Ö. 6 yüzyılda Kimmerler’e ait bazı parçalar bulunmuştur. İlk Çağ’da ismi Oinaion olduğu rivayet edilmektedir. Bizans döneminde ise Ünye için Omnie, Honie, Onie, Homorie isimleri kullanılmıştır. Mahallî tarih araştırmacılarının Ünye Oney ismini Yunanca veya Rumcaya bağlamaları tamamen temelsiz ve yersizdir.
Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi'nde araştırma yapan batılı bilim adamları, Türkçeyi yeteri kadar bilmediklerinden veya kasıtlı olarak çözemedikleri bütün yer isimlerini Yunanca olarak kabul
etmek gibi bir bataklığa saplanmışlardır. Orta ve Doğu Karadeniz yaklaşık 2000 yer isminin sadece yaklaşık 80 tanesi yabancı dil kaynaklı olduğu iddia edilebilmiştir. Ünye’nin tespit edilebilen en eski isimlerinden birisi Honie, Onie, Omnie, Homorie’dur. Öncelikle şunu ayırmak gerekmektedir. Bunlardan
Honie, Onie aynı kökten gelmektedir. Homorie ve Omnie kelimeleri ise tamamen farklıdır.
Honie, Onie İsimleri:
Bu kelimeler, Hun Türkleri’nin mirası olmalıdır. Kelimenin Hon biçiminde yazılışı, Yunan alfabesinde " u
" sesinin olmayışından kaynaklanmaktadır. Hun-iye - Unie - Ünie - Ünye "Hunların Toprağı, Hunların
sahip olduğu yer" anlamlarına geldiği rahatlıkla söylenebilir. İlk bakışta bu defa Hunlar'ın Ünye'de ne aradıkları sorusu akla gelecektir. Hunlar, Türkiye'nin ve dolayısıyla Karadeniz Bölgesi'nin eski
sahipleridir. Hun Devleti M.Ö. 220'de kurulmuştur. Asıl gücüne M.Ö. 209'da Mete Han zamanında ulaşmıştır. Mete Han, M.Ö. 174'te öldüğünde geride sivil ve askerî teşkilat, dış siyaset ve sanat açısından yüksek özelliklere sahip bir devlet bırakmış idi. Hunlar batı yönüne iki koldan girmişlerdir. Bir kol Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'nın içlerine kadar ilerlemiştir. İkinci kol ise Kafkasya'dan güneye dönüp Anadolu'ya girmiştir. İki taraftan Hun akınları arasında kalan Roma İmparatorluğu, vergi vermek zorunda kalmıştır. Ramsey, Hunların Pontus (Karadeniz Bölgesi) ve Kapadokya'yı boydan boya istila ettiğini söyler.
(Araştırma: Yaşar Karaduman- Tarihten Ünye Geçti)
Kaynak: Prof. Dr. Necati Demir, “Tarihin Derinliklerinden Osmanlı Dönemine ve Ünye Tarihine Kısa Bir Bakış”




Bu Haber 6943 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI