Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Vet. Hek. Hüseyin Bozkurt /Ünye Bölgesinde görülen Başlıca hayvan hastalıkları
23 Şubat 2013 Cumartesi 09:28
Kaynak: Canik Dergisi 15. Sayı
Ülkemizin mevcut ekonomik durumu göz önüne alındığında en önemli nedenlerin başında tarım ve hayvansal üretimin yetersiz ve bilinçsiz yapılması gelmektedir , Beslenme açısından hayvansal gıdaların insan beslemedeki yeri ve önemi büyüktür beyaz et ve kırmızı et , süt yoğurt, peynir, bal vs. sofralarımızın vazgeçilmez besin kaynaklarıdır , gerek tarımsal üretim maliyetlerinin azaltılması gerekse sofralarımızda kaliteli ve kalıntısız hayvansal ürünler bulunması bakımından hastalıkların oluşumuna karşı önlemler alınması ve aşılamanın önemi büyüktür.

İlimiz genelinde güncel hayvan sayısına bakıldığında yaklaşık 194 000 büyükbaş havyan bulunmaktadır ve bu sayı yaklaşık değer olarak 388 000 000 TL ye karşılık gelmektedir.

. Her hayvanın olduğu gibi sığırların da temel gereksinimleri sağlandıktan sonra ilgili hastalıkların önlenmesi için özel tedbirlerin alınması gereklidir. Bunun için de o hastalıklar hakkında bilgiye ihtiyaç vardır. Bu amaçla, sizlere bölgemizde en sık karşılaşacağınız beslenme, metabolizma ve enfeksiyon hastalıklarının önemlileri hakkında kısaca bilgi verilmeye çalışacağım;

Sığırlar yaklaşık 200 litre hacminde ön midelere (işkembe, börkenek ve kırkbayır) sahiptir. Bu hayvanlar aldıkları yemleri ve diğer maddeleri oburca tam çiğnemeden yutarlar, daha sonra geviş getirerek sindirime hazırlarlar. Ön midelerde sindirim faaliyetlerini yapan, gözle görülmeyen milyarlarca yararlı canlı bulunmaktadır. Bu canlılar ani yem değişikliklerinden, normal olmayan beslenme şartlarından çok fazla etkilenirler.

Yutak ve Yemek Borusunun Tıkanması
Nedenleri: Sığırlar obur hayvanlar oldukları için yemleri ile birlikte normal yem maddesi niteliğinde olmayan cisimleri de yemek isterler. Çoğunlukla da çiğnemeden yuttukları için pancar, turp, patates, elma gibi yumru biçimindeki maddeler yutak ve yemek borusunun tıkanmasına neden olur.
Belirtileri: Genellikle bu tür cisimlerin alınmasından çok kısa süre sonra ortaya çıkar. Hayvanda ani bir huzursuzluk, yerinde duramama ve salya akışı görülür. Yutak veya yemek borusu tıkandığından ön midelerdeki (işkembedeki) gaz çıkışı engellendiği için hayvanın işkembesinde çok şiddetli bir şişlik başlar.
Korunma Yolları: Sığırlara bu tür yumru niteliğindeki maddeler yedirilmemelidir. Sığırlar çöplük ve benzeri yerlerde otlatılmamalıdır

Yem Tutması, Hamurlama (Rumen Asidozu)
Nedenleri: Tahıl taneleri, un, kepek, değirmen artıkları, nişasta ve bira fabrikası artıkları gibi yem maddelerinin normalden fazla ve ani olarak yedirilmesi; elma, üzüm posası, melas, şeker pancarı, incir gibi şekerli yem maddelerinin ve ekmek artıklarının birdenbire yedirilmesi veya hayvanın kontrolden çıkarak yemesi hastalığın başlıca nedenleridir. Ayrıca, rasyonda kaba yem oranının az olması, hububat tanelerinin ezilmesi, pişirilmesi veya kaynatılması, yemlerin ıslatılarak verilmesi de hastalığa neden olmaktadır. En sık rastlanan ön mide hastalığıdır.
Belirtileri: Sığırlarda bu tür yemlerin yenmesinden sonra iştahsızlık, durgunluk dikkati çeker. Geviş alma görülmez, şiddetli olaylarda ayağa kalkamaz. İki-üç günden sonra açık renkli, kötü kokulu ishal gözlenir.
Korunma Yolları: Ani yem değişikliklerinden kaçınmak gerekir. Nedenlerde belirtilen yem maddeleri dikkatlice verilmeli, azar azar alıştırarak yedirilmelidir. %50 tane yem içeren rasyonlarda 10 gün adaptasyon uygulanmalıdır. Kaba yem ve tahıllar karıştırılmamalıdır ve yemler ıslatılarak verilmemelidir. Sığırların başıboş kalarak yem ambarlarına, ekin tarlalarına, harman yerlerine, meyve ve sebze bahçelerine girmeleri önlenmelidir.

Yabancı Cisim Hastalığı
Nedenleri: Sığırlar obur hayvanlar oldukları için yemleri ile birlikte tel, çivi, iğne gibi sivri cisimleri alırlar. Bu cisimler karın hacminin artması sonucu sırasıyla börkenek, karın duvarı zarı ve hatta karın duvarı ile göğüs boşluğu arasındaki kas tabakası (diafram)'na batar. Açlık, özellikle fosfor ve protein bakımından yetersiz besleme ve çöplük benzeri yerlerde otlatma bu cisimlerin alınma ihtimalini artırır.
Belirtileri: Başlangıçta süt veriminin ani azalması, hareket etmede isteksizlik, yatıp kalkarken inleme, sırtta kamburluk ve geviş getirmede azalma dikkati çeker. Eski olaylarda kısmi iştahsızlık, süt veriminin azalması, yavaş ve sakınarak yürüme, işkembede aralıklı gaz oluşumu görülür. Hastalığın seyri sırasında, bazen batıcı cisimler kalbe kadar giderek tedavisi mümkün olmayan hastalığa neden olmaktadırlar.
Korunma Yolları: Sığırlar dengeli beslenmelidir. Çöplük ve benzeri yerlerde otlatılmamalıdır. Mümkünse tel balyalar kullanılmamalı, eğer tel balyalar kullanılıyorsa ayrı bir yerde toplanmalı, rastgele tarlalara ve gübre içine atılmamalıdır. Ahırlarda, yemliklerde tel, çivi gibi yabancı cisimler bırakılmamalıdır. Kadınlar yaka ve örtülerindeki iğnelere dikkat etmelidirler.Yabancı cisimlerin alınma ihtimali fazla olan yerlerde düvelere 16-18 aylık dönemde mıknatıs yutturulması için Veteriner Hekime başvurulmalıdır.

Buzağılarda Beslenmeye Bağlı İshaller
Nedenleri: Buzağıların fazla süt emmeleri veya suni emzirme sırasında fazla süt verilmeleri, sütün soğuk ya da bozulmuş olması, yüksek ısıya tabi tutulmuş süt tozları ile besleme ve mamaların fazla miktarda sulandırılması sonucu meydana gelir.
Belirtileri: Uzun süreli, büyük hacimli, kötü kokulu ve köpüklü dışkılama, kıl örtüsünde düzensizlik, kılların parlak görünmemesi ve yer yer dökülmeler görülür.
Korunma Yolları: Buzağılara soğuk, bozulmuş sütler verilmemelidir. Günde canlı ağırlığın %10'undan fazla süt içirilmemeli, 3 haftalıktan önce mama ile beslenmemelidir. Mamalar süt ürünleri kaynaklı ve iyi kaliteli olmalıdır.

Deride Mantar Hastalığı (Trikofiti)
Nedenleri: Hastalığın nedeni çeşitli Trikofiton mantarlarıdır. Mantarlar karanlık ve rutubetli ahırlarda uzun süre canlı kalırlar.
Kış aylarında ve gençlerde daha çok meydana gelir. Hastalık oranı çok yüksek olabilir.
Belirtileri: Deride, özellikle baş ve boyun bölgesinde gri-beyaz, 3 cm çapında kıl dökülmesi ve kepeklenme görülür.
Korunma Yolları: Ahıra hasta hayvan alınmamalı, hastalık çıktığında derhal ayrılmalı ve tedavi ettirilmelidir. Ahır şartları mümkün olduğu kadar düzeltilmeli, kalabalık ve rutubetli ahır ortamlarından uzak tutulmalıdırlar. Hastalığın sık görüldüğü yerlerde koruyucu olarak mantar aşısı yaptırılmalıdır.

Babesioz (Piroplazmoz)
Nedenleri: Hastalığın etkenleri başlıca Babesia bovis ve Babesia bigemina adında kan parazitleridir.
Hastalık 6 aylıktan büyüklerde görülür. Hasta hayvanlar hastalık kaynağıdır. Bulaşma kenelerle meydana gelir. Bu nedenle Nisan - Ekim ayları arasında daha çok ortaya çıkar. Tedaviye geç kalınanlarda ölüm oranı yüksek olabilir.
Belirtileri: Ani başlayan yüksek ateş, durgunluk, iştahsızlık, süt veriminin düşmesi, sarılık ve koyu kırmızı idrar yapma ile seyreder.
Korunma Yolları: Kenelerle mücadele yapılmalıdır. Kene görülen mevsimlerde 2-3 günde bir bacaklar ve karın altı gibi bölgeler kontrol edilmeli, gerekirse ilaçlanmalıdır.

Uyuz
Nedenleri: Çeşitli uyuz etkenleri neden olur. Ahırların aşırı kalabalık ve rutubetli olması rol oynar.
Besi sığırlarında, gençlerde ve kışın daha çok gözlenir. Bulaşma direkt veya dolaylı yoldan temasla meydana gelir. Hastalık oranı bazı ahırlarda çok yüksek olabilir. Ölüm oranı çok çok azdır.
Belirtileri: Kıl dökülmesi, kaşıntı ve deride kalınlaşma ve yer yer kabuklanmalar ile kendini belli eder.
Korunma Yolları: Ahırlarda aşırı kalabalık ortam ve rutubet mümkün olduğu kadar normale getirilmelidir. Hasta hayvanlar en kısa sürede ayrılmalı ve tedavi ettirilmelidir.

Bit Enfestasyonu
Nedenleri : Kan emici bitler ve yalayıcı bitler neden olur. Kapalı ahır şartları ve aşırı kalabalık ortam hastalığın yayılmasını artırır.
Gençlerde, sonbahar sonu - ilkbahar başlangıcı arasında daha çok görülür. Hastalık oranı çok yüksek olabilir.
Belirtileri: Deride kıl dökülmesi, kızarıklık, kabuklanma ve kaşıntı ile seyreder.
Korunma Yolları: Ahırların fazla kalabalık olması önlenmelidir. Hastalar ayrı tutulmalı ve kısa sürede tedavi ettirilmelidir.

Hayvanlardan en uygun verimin elde edilmesi ve hastalıklara yakalanma ihtimalini azaltmak için uygun barınağın sağlanması zorunludur. Bu nedenle bir barınakta;
- Ahırlarda durakların uygun ölçülerde olması
- Ahır sistemlerine göre yemlik ve sulukların yeterli ve uygun ölçülerde olması
- Sığırlarda önemli problem olan solunum sistemi hastalıklarını azaltmak için ahırın havalandırmasının yeterli olması (İdeal sıcaklık 13-21 °C, ideal nem oranı %65-75 olmalı)
- Düşüp kaymaları, çeşitli ayak hastalıklarını ve meme hastalıklarını önlemek için uygun zeminin seçilmesi ve bol altlık bulundurulması
- Kapılarda eşik bulunmaması
- Kapı girişlerinde antiseptik içeren ayak banyolarının bulunması gereklidir.
Sığırcılık işletmelerinde bakım ve idarenin başarılı olabilmesi veteriner hekim ile yetiştirici arasında iyi bir işbirliği gerektirir. Bu işbirliğinde kayıtlar değerlendirilmeli, önceki direktiflerle yapılanlar karşılaştırılmalı, sağlık problemleri gözden geçirilmeli, suni tohumlamadan ahırın havalandırmasına ve süt üretimine kadar her şey değerlendirilmelidir. Bakım ve idarenin başarılı olabilmesi için yetiştiriciler de;
- Veteriner hekim kontrolünden geçmeyen hayvan satın almamalı
- Altı aylıktan ileri gebe inek ya da düve ile bir aylıktan küçük buzağı satın almamalı
- Barınakların yapımı, hayvanların bakım ve beslenmelerinde uzmanların önerilerini dikkate almalı
- Sığırlar ile koyunlar ayrı barındırılmalı
- Ani yem değişiklikleri yapmamalı
- Hayvanlarını hastalıklara karşı koruyucu olarak mutlaka aşılatmalı
- Hastalık görüldüğünde en seri şekilde haber vermeli
- Hayvan alım satımı ile nakliyesinde menşei şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu alınmasına özen gösterilmelidir.




Bu Haber 3454 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI