Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman/ Şehzade Mustafa
8 Nisan 2013 Pazartesi 08:36
yasar.karaduman@gmail.com
Şehzade Mustafa Kanuninin kendini tahttan indirme planları yaptığı gerekçesiyle boğdurtarak öldürttüğü ve Mahidevran Sultan‘ın doğurduğu oğludur.. Tamamen dedesi Yavuz Sultan Selime benzediği söylenir.

Mustafa Osmanlı geleneğine göre Amasya’ya vali olarak gönderildi. Yine gelenek olduğu üzere annesi Mahidevran Sultan da oğluyla birlikte Amasya ‘ya gitti. Şehzade Mustafa’nın I. Süleyman’ın en büyük oğlu ve sevilen bir şehzade olması nedeniyle babasından sonra tahta çıkması bekleniyordu. Bir süre sonra Kanuni onu büyük bir tehlike olarak görmüş ve 1553 yılında Ereğli ovasında çadırında elini öpmeye geldiği sırada boğdurmuştur.
Mustafa’nın annesi Mahidevran Sultan, Kanuni’yle tahta çıkmadan önce Manisa valisi iken evlendi. Şehzade Mustafa, 1515 yılında Kanuni’nin Manisa Sancakbeyliği sırasında doğdu. Çok iyi eğitilmiş bir şehzade, çok cesur ve başarılı bir askerdi. Halk ve asker nezdinde de çok sevilirdi

HÜRREM MUSTAFA’YI
DEVRE DIŞI BIRAKMAK İSTİYORDU
Kanuni Sultan Süleyman’ın yaşı ilerleyince oğullarından hangisinin tahta çıkacağı yönünde bir çekişme başladı. Hürrem Sultan, Kanuni’nin ilk oğlu Şehzade Mustafa’yı devre dışı bırakıp kendi oğullarından birini tahta çıkarmak için bir strateji izlemeye başlamıştı. Bu arada Hürrem Sultan, kızı Mihrimah Sultan’ı Rüstem Paşa ile evlendirdi.
Daha sonra veziriazamlığa yükselecek olan Rüstem Paşa, Şehzade Mustafa’nın bertaraf edilerek yerine Hürrem Sultan’ın oğullarından birisini veliaht tayin ettirmesinde en büyük yardımcısı olacaktı.
Her ne kadar hemen herkes Şehzade Mustafa`nın Kanuni sonrasında tahta geçmesinin uygun olduğunu düşünse de, Hürrem ve Rüstem Paşa Şehzade Mustafa`ya karşı müthiş bir kin duyuyorlardı.
PARGALI İBRAHİM MUSTAFA’YI DESTEKLİYORDU
İbrahim Paşa’nın bir de Şehzade Mustafa’yı desteklemesi belki de ona en büyük düşmanını kazandırmıştı. Hürrem Sultan bütün gücü ile Paşa’nın aleyhinde çalışıyordu.
Paşa’nın Hatice Sultan ile ilgilenmediği, bazı cinayetleri gizlediği, hediye gönderilen Kuranı Kerimleri kabul etmediği, gizli Hıristiyan olduğu, devletin parasını müsrifçe harcadığı söylentilerine artık Kanuni de inanmaya başlamış ve eski dostu ile ayrılmanın vakti geldiğini düşünerek onu öldürtmeye karar vermişti. 1536’nın Mart ayında iftar için saraya çağrılan İbrahim Paşa, iftardan sonra bir odaya çağrılarak, daha sonra Şehzade Mustafa’yı da boğdurtmakta kullanılacak sağır ve dilsiz cellâtlar tarafından boğduruldu.
ORDU MUSTAFA’YI SULTANLIĞA UYGUN GÖRÜYORDU
İmparatorluğun büyük başarılar elde ettiği bu dönemde bir yandan da taht kavgaları devam etmekteydi. Ordu, Şehzade Mustafa`nın sultanlığının uygun olduğunu düşünüyordu. Veliahtlık meselesi ile ilgili dedikodular yapılmaya başlayınca, Kanuni yanındakilerin de teşviki ile Şehzade Mustafa’yı saltanat merkezine daha yakın olan Manisa sancak beyliğinden alarak yerine Şehzade Mehmet’i tayin etti. Manisa sancakbeyliği, padişah`ın vefatı durumunda yerine geçecek şehzadeye ayrılan bir yer olarak bilinmekteydi. Burada sancakbeyliği görevini yürüten Şehzade Mustafa bir zaman sonra Amasya`ya kaydırıldı.
MAHİDEVRAN OĞLUYLA BERABER GİTTİ
Gelenek olduğu üzere annesi Mahidevran Sultan da oğluyla birlikte Amasya’ya gitti.
Manisa’ya ise, Kanuni’nin Hürrem’den olma ve Şehzade Mustafa`dan altı yaş küçük oğlu Şehzade Mehmet getirildi. Bunun anlamı, Hürrem’in oğullarından birinin sultan olması için yoğun bir çaba gösterildiği ve Kanuni’nin de bu etkiye direnemediğiydi.
Tüm bunlar gerçekleşirken beklenmeyen bir durum ortaya çıktı. Kanuni’nin Şehzade Mustafa’ya tercih ettiği Şehzade Mehmet, henüz 22 yaşında iken vefat etti.
Şehzade Mehmet’in vefatından sonra Şehzade Mustafa bir kez daha öne çıksa da, Manisa Sancakbeyliğine bu kez yine Hürrem’in oğlu olan Şehzade Selim getirildi. Bu durum, Hürrem’in kendi oğullarından birisini sultan yapmak konusundaki ihtirasını ve gayretini göstermekteydi.
RÜSTEM PAŞA ŞEHZADENİN MÜHRÜNÜ KAZITTI
Saraydaki entrikalar bitmek bilmiyordu. Art arda yapılan iftiralar yavaş yavaş padişahın şehzadeye karşı olumsuz bir fikre kapılmasını sağlayacaktı. Bunda, Sadrazam Rüstem Paşa’nın etkisi büyüktü.
Rüstem Paşa, gizlice şehzadenin mührünü kazıttı. Şehzade Mustafa’nın ağzıyla İran Şahı Tahmasb’a bir mektup yazdı. Şahın cevaben yazmış olduğu mektubu da ele geçirdi. Gerektiğinde bu sahte mektupları padişaha gösterecek ve şehzadenin sonunu hazırlayacaktı.
1552 yılında Rüstem Paşa Doğu Seferi’ne gidecek ordunun başına getirildi. Rüstem Paşa, sefer sırasında Anadolu’da herkesin Şehzade Mustafa’yı desteklediğini gördü. Askerler arasında da, artık 60 yaşına gelmiş olan Kanuni’nin kocadığı, zaten son on yıldır ordunun başında sefere bile çıkmadığı, yerini bu işi gerçekten hak eden Mustafa’ya bırakması yönünde dedikodular yayılmaya başladı.
KANUNİ’Yİ OĞLUNA DÜŞMAN ETTİ
Rüstem Paşa, bir adamını İstanbul’a göndererek meydana gelen olayları ayrıntısıyla Kanuni’ye iletti. Bu arada daha önce Şah Tahmasb’a yazdığı sahte mektupları da Şehzade Mustafa’nın aleyhine delil olarak gönderdi. Rüstem Paşa, Kanuni’yi tamamen oğluna düşman etmişti. Özellikle “tahtı bırakması” yönündeki dedikoduları duyan Kanuni, iyice sinirlenmiş ve üzülmüştü.
Kanuni Sultan Süleyman derhal Rüstem Paşa’yı geri çağırarak seferin ertesi yıl bizzat kendi idaresinde yapılacağını bildirdi. Ertesi yıl 1553′te İran Seferi’ne padişah kendi çıktı. Ordu, 5 Ekim 1553 yılında Konya Ereğlisi yakınındaki Aktepe denilen mevkide konakladı.
Padişahın yanında Şehzade Cihangir ve yolda orduya katılan Şehzade Selim bulunmaktaydı. Kendisine orduya katılması talimatı verilen Şehzade Mustafa, babasının kendisiyle ilgili düşüncelerinden habersiz, orduya katıldı. Kendisini çok seven ikinci vezir Kara Ahmed Paşa’nın ikazlarıyla bazı şeylerin ters gittiğini fark etti.
BABASININ KENDİSİNİ ÖLDÜRECEĞİNE İNANMADI
Akşama doğru babasının otağından kendisine doğru üzerinde kağıt bulunan bir ok atıldı. Kağıtta, babasının otağına kesinlikle gitmemesi, aksi halde babasının onu öldüreceği yazılıydı.
Şehzade Mustafa bunu Rüstem Paşa’nın kendisine karşı bir hilesi olarak ve otağa gitmemenin babasına karşı bir saygısızlık olacağını düşündü. Ayrıca Şehzade Mustafa, babasının kendisini öldürebilecek büyüklükte bir suç işlemediğini ve Rüstem Paşa dahil hiç kimsenin, babasının kendisine ölüm kararı verebilecek derecede etkileyebileceğine inanmıyordu.
7 DİLSİZ CELLÂT TARAFINDAN BOĞDURULDU
Çadıra giren şehzadeye yedi dilsiz cellât saldırdı. Şehzade Mustafa mücadele etmesine rağmen, cellâtlar tarafından boğularak öldürüldü.
Şehzade Mustafa’nın ölümü ordu arasında derin bir üzüntü ve hoşnutsuzluk meydana getirdi. Şehzadenin başına gelenlerin sorumlusu olarak tepkiler Rüstem Paşa’ya yönelince, padişah ortamı yatıştırmak için Şehzade Mustafa’ya yakınlığı ile bilinen Kara Ahmed Paşa’yı veziriazamlığa getirdi.
Şehzadenin cenazesi Bursa’ya gönderilerek İkinci Murad türbesine defnedildi.
Şehzade Mustafa’nın öldürülmesinden sonra Mahidevran Sultan iyice gözden düştü. Yaşamının büyük bir bölümünü fakir olarak oğlunun mezarının bulunduğu Bursa’da geçirdi.
Hürrem Sultan‘ın ölmesinden sonra Hürrem Sultan‘ın oğlu II. Selim Mahidevran Sultan’a maaş bağlattı ve 1555 yılında Mustafa’nın türbesini yaptırttı.
Böylece padişahlık yolunda aday üç şehzade kalıyordu. Cihangir, Selim ve Beyazıt. Şehzade Cihangir, ağabeyi Mustafa’nın boğulmasını tesadüfen izlemişti. Boğulmasını müteakip ölüsü çadırın önüne asıldı. Bu görüntüyü kaldıramayan hassas yapılı Cihangir’in üzüntüden hastalanarak öldüğü, bazı yerde de intihar ettiği yazılıdır. Geriye Şehzade Selim ve Şehzade Beyazıt kalmaktadır. Beyazıt ise kardeşli ile girdiği saltanat kavgası için yaptığı savaşta yenik düşerek İran’a sığınarak burada Kanuni tarafından öldürülmüştür. Bütün bu kavgaların sonunda Şehzade Selim tek aday olarak tahta geçmiştir. Hürrem Sultan ise oğlunun tahta geçişini görememiştir.
Kanuni ise tarihe Kanuni ve Muhteşem Sultan adlarının yanında en çok evlat ve torun boğduran padişah olarak geçmiştir.
Gelecek Hafta: Hürrem Sultan Nasıl Öldü?

Kaynaklar:
İslam Ansiklopedisi, Bayezid maddesi sf:230
Şerafettin Turan, Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Taht Kavgaları
Osmanlı Araştırmaları Vakfı
Fahri Unan, Kanuni Devri Şehzade Mücadeleleri




Bu Haber 3479 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI