Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman/Malazgirt Savaşı'ndan önce Ünye’de yerleşen İlk Türk Boyu Çepniler
21 Ekim 2013 Pazartesi 17:13
yasar.karaduman@gmail.com
Oğuz Han daha hayatta iken oğullarını Bozoklar ve Üçoklar diye ikiye ayırdı.
Vefatından sonra yerine en büyük oğlu Günhan geçti. Bir kargaşaya meydan verilmemesi için bu altı oğlundan olan yirmi dört oğula birer lâkap, birer işaret ve birer damga verildi.
Ünye’de yerleşenler Oğuzhan’ın oğullarından Gökhan’ın dört oğlundan biri olan Çepni’nin soyundandırlar


Oğuz Han'ın altı oğlu vardı. Gün Han, Ay Han, Yıldız Han, Gök Han, Dağ Han, Deniz Han Her oğlunun da dört oğlu vardı etti yirmi dört. Oğuzhan hayatta iken oğullarını Bozoklar ve Üçoklar diye ikiye ayırdı ve torunlarından yirmi dört Oğuz boyu meydana gelmiştir.
Bu boyların her birinin ayrı adı işareti ve unvanı vardı. Bu altı oğul ve onların oğulları olan yirmidört Oğuz boyu şöyledir:
GÜN-HAN: Oğuzun en büyük oğludur. Günhan’ın dört oğlu vardı: Kayı, Bayat, Alaevli, Karaevli.
AY- HAN: Oğuzun ikinci oğludur ve onunda; Yazır, Düğer, Dodurga, Yaparlı, adında dört oğlu oldu.
YILDIZ- HAN: Oğuzun üçüncü oğludur, onun da oğullarının adı; Avşar, Kızık, Beğdili, Karkın’dır.
GÖK- HAN: Oğuzun dördüncü oğlu olup oğulları Bayındır, Beçene, Çavuldur ve Çepni’dir.
DAĞ- HAN: Beşinci oğul, çocukları; Salur, Eymür, Alayuntlu, Üregir.
DENİZ- HAN: Altıncı ve son oğul olup çocukları Iğdir, Büğdüz, Yıva, Kınık tır.

Ünye’de ve Karadeniz’de yaşayan Türkler Gök-Han’ın çocuklarından ÇEPNİ’nin soyundan türemişlerdir. O boya Çepni boyu veya Çepni Türkleri derler. Çepniler daha çok Karadeniz Bölgesi’ni kendilerine seçmişler ve en yoğun bir şekilde Trabzon Şalpazarı ilçesinde yerleşmişlerdir.
Ünye’de de önemli Çepni boyları gelerek buraları yurt edinmişler ve kurdukları köylere oymaklarının adını vermişlerdir. Bu köy isimleri halen günümüzde de yaşamaktadır. Bunları aşağıda vereceğiz.
Oğuz Han daha hayatta iken oğullarını Bozoklar ve Üçoklar diye ikiye ayırdı. Vefatından sonra yerine en büyük oğlu Kün-Han (Günhan) geçti. Bir kargaşaya meydan verilmemesi için bu yirmi dört oğula birer lâkap, birer işaret ve birer damga verildi. ÇEPNİ boyunun simgesi SUNKUR’dur (Sungur kuşu) doğan ve atmacayı ifade eder..
Oğuzlar’ın Müslümanlığı kabul etmelerinden sonra bu oymaklara genel olarak Türkmen denilmeye başlanmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu, en büyük oğul GÜNHAN’ın oğlu “KAYI”nın soyundan olan “Kayı” boyundan, Selçuklular ise Kınık boyundandırlar.
Dördücü oğul olan GÖKHAN’ın oğullarından “ÇEPNİ”nin soyu ise, Çepniler adıyla Karadeniz Bölgesi’ne gelmişler ve 1100 yıllarında Ünye ve çevresini fethederek buraları kendilerine yurt edinmişlerdir. Çepniler buranın Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır. Ünye ve çevresindeki köylerde yaşayanlar Oğuz Han’ın torunu Çepni’nin soyundan gelmektedirler. .
Ünye’ye ilk gelen oğuz boyları önce sahile yakın yerleri yurt tutmuşlar fakat buraların denizden gelen saldırıya açık olduğunu görünce birkaç kilometre yukarılara taşınmışlar ve buralara oymaklarının adlarını vermiştir.
Bu isimler bugün dahi yaşamaktadır, unlardan en bilinenleri: Saylan, Balağuz, Alaman, Bayramca, Cinis, Cimbis, Corgi, Milan,Gökbey, Göbeğ, Hüsamlı, İncürlü, Kelengerlü, Ketsen, Kurna, Caferlü, Küplü, Mahyalu, Nazır Nazurlu, Saraç, Saraçlu, Şuruş, Şahna, Şıhna, Lahna, Bozulus, Sülübeg, Turmuşlu, Yazman, Yazmanlu, Yomalu, Karaöy, Karlı, Kargı, Nadur, Nadırlı, Göbü gibi bugün dahi yaşayan köy ve yöre isimleri buralara yerleşen oymak ve aşiretlerin isimleridir.
Malazgirt savaşından sonra batıya doğru Anadolu’yu yurt edinmeye başlayan Türk boyları yerleştikleri her yere Türkçe ad vermişlerdir. En yoğun olarak, Antalya-Denizli-Isparta 200.000 çadır, Kütahya-Eskişehir 30.000 çadır, Kastamonu bölgesine 100.000 çadır, olarak gelmişlerdir.
Ünyelilerin atası sayılan Çepniler ise 200.000 çadırla Sinop-Rize arasına yerleşmişlerdir. Tarihi kayıtlarda Çepniler, Ünye Oinoe (Halibia) yöresini 1100 yıllarında fethetmişlerdir. Başlarındakiler de bugün Ünye’deki Bayramca Mahallesi’ne adını veren Bayram Bey ailesidir. Bayram Bey Ünye’ye 6000 çadırla gelmiştir.
Çepniler; Sinop, Samsun, Ünye, Ordu, Giresun bölgelerinde yoğun olarak yaşamaktadırlar. Orta Asya’dan getirdikleri Türkmen ve Oğuz özelliklerini kaybetmişler, bulundukları coğrafyaya uyum sağlayıp asimile olmuşlardır.
Trabzon’un Şalpazarı ilçesinde bugün hala bir miktar yemek kültürü, kıyafetleri canlı tutulmaya çalışılmaktadır. İslamiyet ten önceki dinleri Şamanizm’den getirdikleri birçok inanç özelliği halen yaşatmaktadır.

Çepni Ne Demek
Yardımcı Doç Dr. Erdoğan Altıparmak
Çepni sözü Anadolu’nun bazı yerlerinde “Alevi” anlamında kullanılır. Bazı yerlerde “Türkmen = Çepni = Alevi” kelimelerinin anlamları birbiriyle aynıdır. Doğu Karadeniz Çepnileri ise Anadolu’nun diğer yerlerindeki Çepnilerden farklı olarak Sünnîdirler.
Çepni isminin yer aldığı ilk yazılı metin, ilk Türk bilgini olan Kaşgarlı Mahmud’un 1070 yılında kaleme aldığı Divanü Lügati’t-Türk isimli eserdir.
Eserde Çepni Boyu, Oğuz Boyları’nın 21. sırasında gösterilmiş, damgasının resmi de verilmiştir. 13. yüzyılda yayınlanan bir başka önemli eserde Çepniler, Üç Oklar’ın 4. boyu olarak gösterilir. 16. yüzyılda, Anadolu’da Çepniler’e ait 50′ye yakın şehir adı tespit edilmiştir.
Günümüze ulaşan kaynaklarda yer alan bilgilerde, Çepniler’in, Osmanlı Hânedânı’nın mensup olduğu ve en önemli, en şerefli, en büyük Oğuz Boyu kabul edilen Kayılar’a yakın önemde bir boy olduğudur.
Çepniler; 1071′de Anadolu’nun, 1277 yılından itibaren de Sinop’tan Trabzon’a kadar olan Karadeniz Bölgesi’nin fethedilmesinde çok aktif görevler üstlendiler. Daha sonra da Samsun’dan Giresun’a kadar olan bölgeyi ele geçirdiler.
Hacı Emir adlı güçlü bir Çepni Bey’i bölgeyi yönetiyordu. Bir grup Çepni de 1461′de Fatih Sultan Mehmed, Trabzon’u fethetmeye gelmeden önce, şehri kendilerine yurt edinmişti. Fatih’in Ordusu’na yardımcı oldular ve elde edilen zaferde payları olmuştur.
Trabzon’un fethinden sonraki tarihlerde Çepniler, konar – göçer hayatı bırakıp, yerleşik düzene geçtiler. 16. yüzyıla gelindiğinde, Zonguldak’ın sahil şehri olan Amasra’dan Rize’ye kadar uzanan kıyı şeridinde nüfusun çoğunluğunu Çepniler oluşturuyordu. Ne sebepledir bilinmez, Sinop’taki Çepniler’den günümüze hiçbir insan ve iz kalmamıştır. Ordu ve Giresun’un bazı ilçeleri hariç, diğer bölgelerdeki Çepni nüfusu azalmıştır.
Çepniler, ilk Müslüman Türk’lerdendirler. Bazı güvenilir kaynaklarda, Alevîler’in bir kolu olarak tanımlanmaktadırlar.
Karadeniz Çepnileri:
Trabzon, Osmanlılar tarafından fethedilmeden önce şehre gelip yerleşen ve fetih ordusunda bulunup Trabzon’da kalan Çepniler’den oluşmaktadır.
Karadeniz Çepnileri, Ünye Ortdu Giresun’dan Rize’ye kadar geniş bir alana yayılmışlardır. Yoğunlukla Şebinkarahisar ve Alucra ilçelerinde ve köylerinde otururlar. Bu bölgelerdeki topraklar, günümüz Çepnileri’nin ataları tarafından kan ve can vererek alınmıştır. ‘Çepni’ denildiğinde, Karadeniz Çepnileri akla gelir. Çepni kelimesine, ‘yiğit – gözü pek ve cesur’ anlamı kazandıran Çepni’ler bunlardır, Türkçe’den başka bir dille konuşmazlar.

(Bu araştırma dosyasından yazarının izni olmadan kaynak belirtilse dahi alıntı yapmak, kısmen ve tamamen tekrar yayınlamak, kaynak göstermek yasaktır.
.
Kaynak: Yard. Doç. Dr. Erdoğan Altınkaynak,
Doğu Karadeniz’de Çepniler ve keşkek



Bu Haber 5452 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Başlık : Teşekkür Tarih : 24 Ekim 2013 / Pazar Üye Adı :Nedim TAŞOĞLU
Yaşar bey, bizleri bilgilendirdiğiniz için teşekkür eder,böyle yazılarınız devamını dilerim.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI