Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar karaduman/İKİNCİ BÖLÜM /SARIKAMIŞ FACİASI/ Bilinmeyen Felaket
31 Aralık 2013 Salı 10:27
yasar.karaduman@gmail.com
Sarıkamış Kars’ın bir ilçesidir. Sarıkamış Faciası 99 yıl önce burada cereyan etmiş ve 90.000 kişinin donması ile sonuçlanmış bir savaşın adıdır. Bu savaşta Ünyeliler de vardı.
Bitişin itirafını Hafız Hakkı Paşa, Enver Paşa’ya şöyle özetledi:
“Bitti paşam, ordu mahvoldu.”

İKİNCİ BÖLÜM
Prof. Dr. Bingür Sönmez’in bulup çıkardığı Sarıkamış’ta donarak şehit olanların isimlerine ulaştık. Buradan Ünye şehitlerini çıkardık Ünye’den 167 şehit var. Fatsa’dan 110 ve Akkuş’tan 60. Ayrıca Perşembe Ulubey, Mesudiye ve Ordu şehitleri de yazılı..
Bu önemli bilgiler Ordu’da ve Ünye’de ilk defa yayınlanıyor. Bu bir gazetecilik başarısıdır, henüz Ordu bile bunu bilmiyor.
.
1877-1878' Rus Harbi Osmanlı İmparatorluğu'nun yenilgisi ile sonuçlanınca Batum, Sarıkamış, Kars, Ardahan ve Artvin Rusya'ya bırakılmıştı. Otuz beş yıl sonra 1914 yılında Enver Paşa, yitirilen bu toprakları geri almak amacı ile "Sarıkamış Harekatı"nı başlattı.
Harekatı bir facia ile sonuçlandı. Allahuekber Dağlarını aşıp Rus Ordularından öce Sarıkamış’a varmak için yürüyüşe geçen atmış bin kişi bir gecede tipide birliklerini kaybetmesi sonucu çakallar ve kurtlar tarafından parçalanarak ve donarak şehit oldular, bu facia uzun zaman halktan gizlendi. Enver Paşa esir alınmaktan kurtulup İstanbul’a gelince basına bu felaketi bir zafer gibi gösterdi ve : “Sonunda Sarıkamış’a girdik” dedi.
Doğru idi, Sarıkamış’a 90.000 askerden yalnız 300 kişi aç susuz, yorgun ayak ve el parmakları donmuş olarak girdiler ve Rus askerleri tarafından esir alındılar.

Sarıkamış’ta Facianın
Sebepleri ve Sorumlusu
Ne yazık ki tarih bu felaketin sorumlusu olarak Enver Paşayı göstermiştir.. Enver Paşa Başkomutan Vekili olarak Sarıkamış Harekatını planlamış sevk ve idare etmişti.
“Ders kitaplarında sadece birkaç satırla geçiştirilen ama aslında Çanakkale kadar önemli olan Sarıkamış Faciası, Prof. Dr. Bingür Sönmez’in senelerdir devam eden çabaları sayesinde gündeme geldi ve şehitlerin isimleri bulundu.
O günlerde devletin en güçlü adamı olan ve ‘Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili’ ünvanını taşıyan Enver Paşa, Sarıkamış’ı hedef alan bir harekát hazırlığına girişti.
Birliklerimizden bazıları Sarıkamış’a girmeyi başarmalarına rağmen Ruslar tarafından yok edildiler ama asıl facia dağlarda yaşandı: Ruslar’a karşı henüz tek bir kurşun bile atmamış olan on binlerce askerimiz soğuktan donarak sonsuz bir uykuya daldı, binlercesi de tifüsten kırıldı. (Kaynak Murat Bardakçı)

Facia Geliyordu
Gündüz başlayan yürüyüşte çarıkları yumuşayan askerlerin çarıkları gece donmaya, bir mengene gibi ayaklarını sıkmaya başlamıştı. Adım atmak neredeyse imkansızdı.. Düşeni kaldırmamak için emir vardı. Zaten kimsede de kimseyi kaldıracak güç kalmamıştı. On beş saatlik yürüyüşün sonunda, 16.300 kişilik 30cu tümenden geriye 1.400 asker kalır. Ölenler, düşmana karşı tek bir mermi atamamışlardır. Diğer birliklerin de bunlardan farkı yoktur. Kayıpların sayısı, en iyimser rakamla 70 bin kişidir. Bazı kaynaklarda bu sayı 90 bin kişiye kadar ulaşır. Kalanlar ise açlıkla, bitlerle, tifüsle, soğuk algınlığı ve kangrenle uğraşıyorlardı.
Kesin emri vardı: “Saldırı sırasında her üst, bir adım geri atanı derhal tabancası ile öldürecektir.” Askerler, bu durum karşısında dillerinde kelime-i şehadet ile bir kere daha bile bile ölüme yürümeye başladı. Sonuçta Sarıkamış’a ancak bir avuç kahraman ulaşabildi., onlarda Rus askerleri tarafından esir alındılar” Ve bitişin itirafını olayın baş sorumlularından Hafız Hakkı Paşa, başkumandan vekiline şu sözlerle özetledi: “Bitti paşam, ordumuzun kısm-ı küllisi mahvoldu.”
Arkasında binlerce ölü bırakan Enver Paşa İstanbul’a döndü. Sıkı bir sansür uygulayarak halkın olup biteni öğrenmesine engel oldular. Facia Ruslar vasıtasıyla Avrupa ve Dünya’ya yayıldı. Kaynak: Semerkand Dergisi

Mustafa Kemal ve Sarıkamış
Enver paşa, Sarıkamış’ta iken, Mustafa Kemal Kurmay Yarbay rütbesi ile Sofya’da askeri ateşe olarak bulunuyordu. Enver Paşa ile aynı yaşta ve aynı rütbede idiler, birbirlerini hiç sevmezlerdi ve hayatları birçok kere kesişmişti. Onunla aynı okullarda okumuş, Trablusgarp’ta ve Balkan Savaşları sırasında birlikte görev yapmışlar, hatta aynı kıza aşık olmuşlardı.
Enver Paşa, fırsatları iyi değerlendirerek sürekli Atatürk’ten önce terfi etmiştir.
Enver Paşa birkaç rütbe birden atlatılarak “Paşa”lığa terfi ettirilmiş, ardından “Harbiye Nazırı” yapılmış, daha 30′lu yaşlarında kaldıramayacağı kadar yüklerin altına girerek, orduyu istediği gibi idare etme yetkisine sahip olmuştu.
Tarihçilerin ifadelerine göre gibi bizzat kendisi tarafından hazırlanan bu planın başarılı bir şekilde hayata geçirilebilmesi için, çok önemli bazı hususlar hesaba katılmamıştı:
Öncelikle, koca bir ordunun geçeceği arazi üzerinde yol yoktu. İkinci olarak kış hesaba katılmamıştı. Hem yol vermeyen, hem de kışın hüküm sürdüğü Allahüekber dağları, eksi 30 ila 45 derecelere kadar düşen ısısı ile tam olarak bir ölüm geçidi oluşturuyordu.
120 bin Mehmetçikle bu dağlara tırmanan Enver Paşa, yaklaşık 90 bin kişiyi dondurmak suretiyle kar ve buzların arasına kurda kuşa yem olmak üzere terk etmiştir. Hayatta kalmaya muvaffak olan askerlerimizin de birçoğu, eli ayağı donarak sakat kalmış, bir kısmı da Ruslar tarafından esir edilerek bir daha dönmemek üzere Sibirya’ya götürülmüştü.
Sarıkamış Harekatında kayıp ve ölü 90.000 kişidir. Bunlardan 16.000 kadarının isimleri bulunabilmiştir.
167 kişi olan Ünye şehitlerinin hangi köyden oldukları kayıtlı değildir, karşılarında yalnız “ÜNYE” yazmakta ve baba adı, doğum ve ölüm tarihleri bulunmaktadır.. Bu kadarını bile bize sağlayan Ünlü Kalp Cerrahı Prof. Dr. Bingür Sönmez Hoca’ya teşekkürler.
Devam Edecek..


Bu Haber 1785 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI