Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Ünye’nin Ayvaları “Cydonia oblonga”
20 Şubat 2014 Perşembe 12:06
Birçok tarihçiye göre, Adem ve Havva'nın cennet bahçesinde yedikleri yasak meyve elma değil, ayvadır (bazıları da Nar der) 'ayvayı yemek' deyimi buradan gelir."

Osmanlıca adı Sefercel, İngilizce Quince, Almanca Quittegelb, Fransızca Coing, İsp. Membrillo İtaly. Mela cotogna

Ünye ve çevresinde mahalle aralarında ve köylerinde de ayva ağaçlarına sık rastlanır. Ünye’de çok bilinen ve yenen bir kış meyvesidir. Hatta ayvanın çok olduğu yıllar kışın sert geçeceğine inanılır. Tatlısı reçeli ve kompostosu Ünye yerel mutfağında önemli yer tutar. Ünye’deki üretimi yılda 60-70 tondur.
Ayva yetiştiriciliğinin Anadolu'dan Yunanistan ve İtalya'ya geçtiği, Milattan önce 650 yılında Yunanistan'da yetiştirildiği ve oradan diğer Avrupa ülkelerine yayıldığı tarihi araştırmalardan anlaşılmıştır. Dünyada ayva üretiminde Türkiye birinci sıradadır. Yıllık üretim 100 bin tondur. İkinci Çin 85 bin ton, üçüncü İran 36 bin ton, dördüncü sırada Fas 30 bin tondur (viki)

AYVANIN KÜLTÜR TARİHİ
Ayvanın anavatanı kuzey – batı İran, kuzey Kafkasya, Hazar Denizi dolayları ve kuzey Anadolu’ dur. Yabanileri doğuda Türkistan’ a kadar uzandığı gibi batıda da Avrupa’nın Güney bölgelerine ve kuzey Afrika’ ya kadar genişler. Bu yerlerde ayva yabani olarak yetişmektedir. Ayva kültürü çok eski çağlardan beri bilinmektedir. Anadolu’ dan, milattan önceki yıllarda Yunanistan ve Roma’ ya geçmiştir. Milattan önce 650 yıllarında Yunanistan’ da yetiştirildiği bilinmektedir. Sonradan orta ve doğu Avrupa’ya yayılmıştır. Ayva bugün Avustralya hariç diğer ülkelerin hepsinde yetiştirilmektedir. Bununla
birlikte, bu meyve türü öteki meyvelere göre rağbet görmemiş ve üretimi sınırlı kalmıştır.

AYVA ÇEŞİTLERİ
Bardak Ayvası; özellikle Kocaeli bölgesinde yetiştirilen bir çeşittir. Bağlar arasında bu ayvaya kirazlar ile birlikte rastlanır. Meyvelerin üzeri sık tüylü, eti gevrek, sulu ve mayhoştur. Eylül sonlarında toplanarak hevenk yapılır ve uzun bir süre kilerde saklanır.
Demir Ayvası; bu çeşidin meyveleri ekmek ayvasına göre küçük ve toparlaktır. Meyve eti çok sıkı olduğundan bu ad verilmiş olsa gerektir. Yeşilimtırak sarı renkte, tüysüz, parlak, eti sert, sulu, mayhoş ve boğucu değildir. Ekim ayında olgunlaşır.
Ekmek Ayvası; Bu çeşidin aynı ad altında tanınan birçok tipleri vardır. Bu tipler de gerek tat ve gerekte büyüklük bakımından farklılık gösterir. Kocaeli bölgesinde Eylül sonlarında toplanan meyveler Şubat ayına kadar saklanabilir.
Limon Ayvası; Piyasalarda aranan bir çeşittir. Meyveler toparlak, sap tarafına doğru uzunca, kabuk limon sarısı renginde, kalın ve sert, eti; sarımtırak, gevrek, bol sulu ve mayhoştur. Eylül sonlarında olgunlaşan meyveler Aralık ayına kadar saklanabilir. (Özbek, 1979).

Ayva meyvelerinde olgunluk meyve kabuğu yeşil rengin sarıya dönmeye
başlaması ve havlı çeşitlerde bu havın kolayca silinmesiyle anlaşılır. Erken toplanan meyveler çoğunlukla susuz, tatsız ve boğucu olur.
İnsanoğlu eski çağlardan beri bilinen bir bitki olan ayvanın nimetlerini keşfetmekte gecikmedi. Roma uygarlığında parfüm yapımında meyve ve çiçekleri kullanılan ayva, ağacından meyvesine kadar simgesel anlamlar da üstlendi. Kimi zaman bağlılığı, kimi zaman da aşkı simgelediğine inanıldı. Solon'un evlilik öncesi genç kızlara ayva yemeleri gerektiğini söylemesi de belki bundandı. Gülgiller familyasından, elma ve armudun yakın akrabası olan ayvanın Latince ismi Cydonia oblonga ya da Cydonia vulgaris. Adını Girit'teki Cydonia kasabasından aldığı söyleniyor. Bazı kaynaklar Anadolu, Yunanistan ve Kırım'ı ayvanın anayurdu olarak gösteriyor.Tarım com tr.)

Kaz Dağları'nda düzenlendiğine inanılan ilk 'tanrıçalararası' güzellik yarışmasında, Truva Kralı Priam oğlu Paris'ten gök tanrıçası Hera, zeka tanrıçası Athena ve aşk tanrıçası Afrodit arasından en güzelini seçmesini ister. Paris, en güzel tanrıça seçtiği Afrodit'e bir 'altın elma' yani ayva sunar.
İlk kez Mezopotamya'da Yunanlılar tarafından aşılanarak üretilen bazı ayva cinsleri ülkemizde yaygın olarak bulunuyor. Çekici altın sarısı görünümünün altında yatan buruk, ekşi ve sert dokusu nedeniyle, çiğ tüketimi pek tercih edilmeyen bir meyve. Ancak ayvanın uzun süre pişirildikten sonra hiçbir ilave malzeme kullanılmadan, adeta sihirle kırmızıya dönüşmesi ve baş döndürücü rayihasının etrafa yayılması, onu her aşçı için heyecan verici bir malzeme kılıyor

İlk marmelat, ayvayla yapılmıştır. Marmelat sözcüğü, Portekizce'de ayva anlamına gelen marmelo sözcüğünden türer. Diğer Avrupa ülkelerinde de ayva, reçel ve jöle yapımında sıkça kullanılır..
Türk mutfağının en özgün tatlılarından biri olan fırında kaymaklı ayva tatlısının ve 'hoş-ab' yani 'hoş kokulu su' anlamına gelen hoşafın da ana malzemesi ayvadır. Osmanlı mutfağında ayva, kuzu eti, badem ve kayısı ile yapılan sefercelliye yemeği ve bademli ayva pilavı ile anılır..
Ayvanın tarihi elmanınkinden çok öncesine dayandığı için eski kaynaklarda geçen ve 'altın elma' olarak anılan meyvenin aslında ayva olduğu düşünülüyor. Anavatanı birçok meyve gibi Kafkasya ve Hazar Denizi çevresi olan ayvanın izleri 4000 yıl öncesine dayanıyor. Düğünlerde gelin ve damada, odalarına çekilmeden önce yemeleri için hoş kokulu ayva hediye etmek, hâlâ devam eden bir gelenek.
Halk arasında hamilelikte bol ayva yenirse çocuğun güzel olacağına inanlır. Ayvanın bol olduğu yıl, kış mevsiminin ağır geçeceği inancı da hâlâ yaygındır. Dünya ayva üretimi sıralamasında birinci olan Türkiye dünya tüketiminin de ortalama yüzde 25'ine sahiptir.
Ülkemizde hemen her çeşidi yetişen ayva, şekli, rengi, et dokusu, ağırlığı ve asit oranına göre, bencikli, limon, ekmek, İstanbul, Midilli, söbü limon, eşme gibi yöresel isimler almıştır.
Ayva çekirdeklerinin ılık suda bekletilmesiyle elde edilen sıvı, Doğu
şifacılığında etkili bir öksürük şurubu olarak biliniyor. Ayrıca dudak çatlamalarını önlüyor. Ayva yaprağının, çay gibi ya da ıhlamurla birlikte demlenip içilmesinin sakinleştirici etkisi olduğu ve uykusuzluğa iyi geldiği biliniyor.(foodanadtravel)
Canik Dergisi 18. Sayı



Bu Haber 1595 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI