Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman/ Osmanlıda Kafes Sistemi
2 Mart 2014 Pazar 23:42
yasar.karaduman@gmail.com
Evlat ve Kardeş Boğdurmaya Son
Osmanlı da 1389’da başlayan kardeş katliamı 1603’e kadar 214 yıl devam etti. Tek tük şehzade katli olduysa da 1700 yılından sonra 1922 de saltanat kaldırılana kadar 222 yılda hiç şehzade katliamı olmadı.

Osmanlıda Fatih Sultan Mehmet’in getirdiği Nizamı Âlem yasası gereğince 150 yıl devam eden Şehzade ve kardeş katli Birinci Ahmet’in 1603 yılınsa tahta çıkışı ile son bulmuştur.
Kanuninin torunu İkici Murat’ın torunu Birinci Ahmet adıyla tahta çıkınca kendinden iki yaş küçük kardeşi Şehzade Mustafa’yı boğdurması gerekirken öldürmemiştir..
Böylece evlat ve kardeş katli kaldırılmış “En yaşlı şehzadenin başa geçmesi “ “Ekberiyet” sistemi getirilmiştir.
Yanlış Düzeltiliyor
III. Mehmet’in ölümü ile tahta çıkan büyük oğlu I. Ahmet Fatih Sultan Mehmet’in kardeş katli yasasını kaldırdı. Yerine, “Hanedan’ın içinden aklı başında olan en yaşlı şehzade padişah olur” sistemini getirdi. “Buna Osmanlıda “Ekberiyet” sistemi denir. Bu kez de şehzadeler kafes adlı bir sorunla karşılaştılar.
Tahta çıkan şehzade kardeşlerini bazen bir odada, bazen tek bir sarayda gözaltında tutacaktı, buna kafes adı verilmiştir.. Padişah isterse eğitimleri ile ilgilenecek, yetişmelerine izin verilecekti, ölmeyeceklerdi ama bir kısmı eğitimsiz, deneyimsiz, bir kısmı deli, bir kısmı alkolik olacaktı.
Bu dönemde padişahlık için kafeslerde 30-40 yıl bekletilmiş akıl sağlıkları bozulmuş, devlet işlerinden habersiz bilgisiz veya deli olarak tahta çıkmışlardır.. (Kaynak İnternet Haber)

Son Katliamlar
Üçüncü Murat’ın oğlu taht sırası gelen Üçüncü Mehmet (1603), içlerinde kundakta olan çocukların da olduğu 19 kardeşini tahta çıktığı günün gecesi öldürttü, oğlu şehzade Murat’ı da boğdurttu bu son oldu.
1603 yılına gelindiğinde İkinci Selimin torunu III. Mehmed vefat etmiş ve tahtın iki varisi kalmıştır. 14 yaşındaki Şehzade Ahmet ve 16 yaşındaki Şehzade Mustafa.
Akıl sağlığı bozu olan büyük kardeş Şehzade Mustafa, tahta çıkartılmamış, seçim yapılarak Şehzade Ahmet 14 yaşında, tahta çıkmıştır.. Kardeşi Mustafa’yı öldürmesi gerekirken öldürmemiştir... Demek ki, kardeş katli son buluyor yasa kaldırılıyordu. 1389’da başlayan kardeş katliamı 1603’e kadar 214 yıl devam etmiş daha sonra tek tük şehzade katli olmuş 1700 yılından sonra 1922 yılına, kadar 222 yılda hiç şehzade öldürülmemiştir...
Yeni getirilen Ekberiyet usulü, yani en yaşlı şehzadenin tahta geçmesi usulü hiç şüphesiz daha insancıldı. Bu sistemle artık hanedanın erkek evlâtları cellâtların elinde can vermiyecekti. (Kaynak: Murat Duman)

Kafes hapsi dönemi
Ancak kardeş katliamının sona ermesinden sonra, şehzadeler için yeni ve sıkıntılı bir dönem başlıyordu: “Kafes Hapsi”
Şehzadeler öldürülmüyorlardı ama kafes içinde tutuluyorlardı. Eğitim alamıyorlar kimse ile görüşemiyorlardı, yalnızca canlı tutuluyorlar ve padişahlık için bekletiliyorlardı. Bu durumda 30-40 yıl kafes içinde yaşayıp sonra padişahlık sırası gelenler vardır. Hapis oldukları süre içinde akıl sağlıkları bozuluyordu,
birçok şehzade burada ölümü bekleyerek yarı deli bir hale geliyordu. Ülke ve dünya olaylarından habersiz bir şekilde padişah oluyorlardı.
Üçüncü Osman (1754-1757) kafeste 51 yıl yaşadı, kafesten çıkarılıp 56 yaşında padişah oldu. Akıl sağlığı yerinde değildi, kadınlardan nefret ederdi, 3 oğlu oldu, 59 yaşında aniden öldü.
Üçüncü Mustafa (1757-1774) doğduğundan itibaren kırk yıl yaşadığı kafesten alınıp padişah oldu. Yarı deli idi, paraya çok düşkündü, vezirleri, sadrazamları öldürüp malına, mülküne el koyuyordu.
Birinci Abdülhamit, elli yaşında kafesten iken taht sırası geldi.
Üçüncü Selim (1789-1807) kafesten padişah oldu. Nizam-ı Cedit ordusunu kurarak Yeniçerileri kaldırmak istedi., ancak ayaklanma çıktı, kafese geri kondu.
Birinci Mahmut’tan sonra şehzadelerin ve eski padişahların boğaz kıyısına yapılmış küçük saraylarda hapis hayatı başladı, artık yanlarına öğretmen veriliyordu.

Ekberiyet ve Saray Hapsi
Ekberiyet (büyüklük) en yaşlı hanedan üyesinin padişah olmasına verilen isimdir.
Abdülmecit (1839-1861) padişah olduğunda 16 yaşında idi. 20 karısı, 23 kız, 18 erkek çocuğu oldu, üç oğlu peş peşe padişah oldu (II. Abdülhamit, V. Murat, V. Mehmet Reşat).
Abdülaziz (1861-1871) 31 yaşında padişah oldu, devrildi. Feriye Köşküne kapatıldı, birkaç gün sonra öldürüldü. Tarihçiler makasla bileklerini keserek intihar ettiğini yazdılar.
Dördüncü Murat (1876) 3 ay tahtta kaldı‘akli dengesini yitirdiği için indirildi.
İkinci Abdülhamit (1876-1909) 34 yaşında tahta çıktı. 33 yıl tahtta kaldı. Onun döneminde bütün hanedan üyeleri hapis altında tutuldular, bilgi sahibi olmalarına izin verilmedi.
V. Mehmet Reşat (1909-1918) padişah olmak için 65 yaşına kadar sıra bekledi Osmanlı Devletinin savaşla geçen son dönemlerinde, ömrünü tamamladı.
VI. Mehmet Vahdettin (1918-1922) Osmanlının yenildiği bir dönemde ağabeyi Mehmet Reşatın ani ölümü üzerine hiç hesapta yokken padişah oldu.
Her iki sisteminde iyi ve kötü yanları vardı bu sorunlar içinde koca imparatorluk ömrünü tamamladı..




Osmanlı Hanedanında padişahın ölümünün ardından oğlunun mu yoksa kardeşinin mi tahta geçeceğine dair bir seçim durumu 1687 yılında olmuştur. Mohaç Muharebesinde yaşanan mağlubiyet sonrası çıkan ayaklanmada tahttan indirilen IV. Mehmet'in yerine 45 yıldır kafeste bekleyen II. Süleyman geçmiştir.
Ondan sonra yine kardeşi II. Ahmet saltanata geçecektir, ancak ondan sonra bir sonraki nesile mensup II. Mustafa saltanata geçecektir. Bu dönemde bir nesildeki tüm erkek evlatlar sırayla tahta geçmeden bir sonraki nesle tahtın geçmemesi gelenek hale gelmiştir.
Bu dönemden sonra tahta geçen padişahın kardeşlerini ve erkek akrabalarını kafeste tutması kural haline geldi. Kafesteki esaret hali çeşitli şekillerde olabiliyordu. 31 yaşında tahta geçen Abdülaziz erkek akrabalarının kafesin dışına çıkmalarına izin vererek 1867 yılındaki Avrupa seyahatinde kendisine eşlik etmelerine izin vermiştir.
Kafesteki şehzadelerin sadece kısır cariyelerle temasına izin veriliyor, tahta çıktıklarında oğullarının olmaması sağlanıyordu. Bazı şehzadeler kafeste beklerken oldukça yaşlanıyor ve hatta tahta çıkamadan ölüyordu. Uzun süre burada tutulan şehzadelerin çoğunda psikolojik bozukluklar oluşmuştur..
Son Osmanlı padişahı VI. Mehmet 1918 yılında tahta çıktığında 56 yaşındadır, bütün hayatını harem ve kafes içinde geçirmiştir. Amcası Abdülaziz saltanatı sırasında kafese konmuş, sonra sırasıyla ağabeyleri Murat, Abdülhamit ve Mehmet iktidarları sırasında kafeste beklemiştir.
Son dönemlerde kafes artık sadece deyim olarak kullanılır olmuş, şehzadelerin ev hapsinde tutulduğu mekanlar isteğe göre değişebilmiştir. Devrik padişah II. Abdülhamit Beylerbeyi Sarayında son yıllarını geçirmiştir. Topkapı Sarayındaki esas kafes bu dönemlerde kullanılmamıştır.
Kaynaklar:
İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi III. Cilt
Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Sultanları.
Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil
Halit DURUCAN
Prof. Dr. Halil İnalcık
Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci
Doç Dr. Erhan Afyoncu



Bu Haber 3200 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI