Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar KARADUMAN / Nevruz’dan Mayıs Yedisine
4 Nisan 2014 Cuma 08:46
yasar.karaduman@gmail.com
Bahar’dan Yaz’a Kadar Doğa Hareketleri

Cemre, ilkbahar başlangıcında yedişer gün arayla önce havada sonra su ve toprakta oluştuğu sanılan sıcaklık artışına verilen isimdir.. Arapça ateş anlamına gelir.


Eskilerin kendilerine has ay, yıl ve mevsim hesabı vardı. Onların takvimi 13 gün önden gelirdi. Ayların ismi başkaydı, kış soğuklarına Zemheri Şubat ayına Gücük ay, Nisan’a Abrul derdi. Anneannem için Abrul’un beşi önemli bir gündü Hıdırellez ve Mayıs yedisi hesaplarını iyi bilirdi.
Bütün bunlar insanların kendilerine göre yaptıkları birer hesaptı Gücük aydan sonra (Şubat kısa olduğu Gücük denirmiş) Cemreler ne zaman nereye düşer anneannem saatine dakikasına kadar bilirdi. Sonra Mart dokuzları gelirdi, bu hesaplar hep bugün kullandığımız takvimden 13 gün önceydi..Bu 13 günlük fark eski takvimin bugünkü kullandığımız takvime çevrilmesinden geliyordu.
Anneannemin köyünde anneannesinden öğrendiği bir yaşam takvimi vardı. Özellikle kışın ortasında iken fındık zamanına kadar yapılacak bağ bahçe hazırlıklarını neyin ne zaman dikileceğini hayvanların, otun böceğin doğanın hareketlerini bilirdi.
Kış ayları onun lügatinde ZEMHERİ veya “KARAKIŞ” bağda bahçede köyde kimsenin hiçbir iş görmediği dönemdi. Bu dönem yaklaşan bahar aylarında tabiatın canlanmasından sonra yapılacak işlere hazırlık yapmakla geçerdi.
Aslında kış kara değildi kış beyazdı, ama kara olumsuzluk demekti her kötü şeye her olumsuz şeye Kara demiştir köylümüz, Kara bir renk değildir, kötü ve kötülüğün adıdır. Karakış, Karayazı, Kara bahtım, gibi, Kara Haber gibi.

Cemre
Cemre, ilkbahar başlangıcında yedişer gün arayla önce havada sonra su ve toprakta oluştuğu sanılan sıcaklık artışına verilen adtır.. Arapça ateş anlamına gelir. Orta Asya’da ise İmre adı verilen bir cinden bahsedilir.
Cin bahar başlangıcında titrek ışıklar saçarak ortaya çıkarmış. Titrek ışıklar saçarak göğe yükselir, oradan buzların üstüne düşer, buzları eritir, en son olarak da yere girip, topraktan buharların yükselmesine sebep olurmuş.
Aynı olaya Bulgarlarda Zemire Azerbaycan’da Cemle denir. Cemre ile oluşan günlerde yer alan doğa ve iklim olaylarına eski insanlar nasıl bakmışlar:.
Cemreler
1.Cemre: Gücük ayının yedisinde (20 Şubat) havaya düşer, havalar ısınmaya başlar. 2.Cemre: Gücük ayının 14. gününde (27 Şubat) suya düşer. Sular ısınmaya başlar. 3.Cemre: Gücük ayının 21. gününde 6 Mart toprağa düşer. Toprak ısınmaya başlar. Bundan sonra “Kocakarı Soğukları” gelir. Anneannemin hesabına göre gücük ayının 26 cı günü ile Mart ayının 4cü günleri (11-17 Mart) arasında devam eden sayılı fırtınadır.

Mart Dokuzu
(21 Mart)
Nevruz
Bu gün en bilinen önemli günlerdendir ve birçok ad ile anılır. Bunlardan bâzıları Bahar Bayramı, Nevruz Gün Dönümü, Günsırtı, Mart Dokuzu, Mart Dutma, Kurt Kızanı, Mart Bozma, Mart Bozumu, Mart Kırma, Yılbaşı, Yılsırtı, Yeni Gün, Yaz (Bahar) Toyu, Ulus Günü, Oğuz Toyu’dur.
Türklerde yılbaşı, gece ve gündüzün eşit olduğu 21 Mart günüdür. 21 Mart’a rastlayan bu gün Türk topluluklarında Nevruz, Ergenekon, Bozkurt, Çağan gibi adlarla bilinmektedir.
Alçaklarda havanın ısındığı, yükseklerde çetin soğukların sürdüğü gündür, Abrul beşinden (Nisan 18 Nisan) sonra kışın şiddeti hafifler ve Hıdırellez’de ise hep biter ve sonraki günler Yaz sayılır.Halk inançlarında Hızır; nur yüzlü, ak saçlı, ak sakallı, kırmızı çarıklı bir derviş kılığındadır.

Hıdırellez
(6 Mayıs)
Her yıl 5 Mayısı 6 Mayıs'a bağlayan gece Hıdırellez olarak kutlanır.
Hıdırellez Türk dünyasında bayramdır.Hıdırellez günü, Hızır ve İlyas’ın yeryüzünde buluştukları gün olduğu sayılır.
Hızır ve Hıdırellezin kökeni hakkında çeşitli görüşler vardır. Bunlardan bazıları Hıdırellezin Mezopotamya ile Anadolu kültürlerine ait olduğu; bazıları ise İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültür ve inançlarına ait olduğu yolundadır.

Mayıs Yedisi
(20 Mayıs)

Doğu Karadeniz’de “Çepni Bayramı” olarak da bilinir. Çepni Ortaasyadan gelerek Karadeniz’e yerleşen bir Türk Boyu’nun adıdır. Çepni Türklerinin yer yurt tuttuğu Çarşıbaşı, Vakfıkebir, Beşikdüzü ve Şalpazarı Ordu Ünye yörelerinde bir bayram gibi kutlanmakta, şenlikler yapılmaktadır.
Akkuştan itibaren Ünye’ye kadar olan köyler birer Çepni yerleşim yerleridir.
Ünye’deki Nadurlu, Encürlü, Cimbis, Saylan Alamanlu Kurna imleri bir Çepni ismidir. Mayıs yedisis günü buralardan insanlar akın akın Ünye’ye deniz kenarına gelirler. Mayıs yedisi bulutlu veyâ yağışlı geçerse Yaz mevsimi iyi geçer, bolluk olur. Mayıs yedisi sıcak geçerse yaz mevsimi kurak geçer ve kıtlık olur.

Türkiye dışındaki
Türklerde ay adları
Kazaklar: Kökek Ayı (Mart), Mamır Ayı (Nisan), Otamalı Ayı (Mayıs), Şilde Ayı (Haziran), Tamız Ayı (Temmuz), Kırküyek Ayı (Ağustos), Kazan Ayı (Eylül), Karaşa Ayı (Ekim), Caltoksan Ayı (Kasım), Kantar Ayı (Aralık), Akpan Ayı (Ocak), Birtin Ayı (Şubat).

GÜN Adları
Ne yazıkki bugün kullandığımız gün adlarının bir veya iki tanesi Türkçe dir diğerleri Farça ve Süryanicedir.
Türk lehçelerinde gün isimleri
Pazartesi: Doşenbe, Düşenbe, Düyşembi. Salı: Seşenbe, Sişembi, Seşem, Çarşamba: Çeherşenbe, Çerşembi, Şarşembi, Perşembe: Pencişembi, Pencşem, Penşenbe, Cuma: Cuma, Cüme, Cumga, Coma,
Cumartesi: Şenbe, Şimbe, Şemi, Senbi.Pazar: Yekşenbe, Yekşembi, Yekşem.
(Şenbe) Farsça, hafta ve Cumartesi demektir ama Türk dillerinde (gün) anlamında kullanılmıştır.
Hava ile ilgili
eskilerin gözlemleri
Mart ayının ilk sekiz günündeki hava durumuna bakılarak o yıla ait hava tahmini yapılır. Bulutların batıdan doğuya hareket etmesi yağmura işarettir. Hareket doğudan batıya olursa hava açar. Ağaçların yapraklarının alttan yukarı sararması kışın çok olacağının işaretidir. Kışın meyveler vakitsiz çiçek açarsa o yıl ölüm çok olur. Akşamdan bulut kızarırsa hava açar, sabah bulut kızarırsa yağmur yağar.

KAYNAKLAR:
Osman TURAN. On İki Hayvanlı Türk Takvimi.
Tuncer BAYKARA. Türk Kültür Tarihine Bakışlar.
Şule YAVER. Mevsimlere Bağlı Kültürel Unsurlar
Erol OKUTUCU. Belirli Günler
http://alpaytek.in/yazilarim/takvimler-ve-turk-halk-takvim
-kocakari-takvimi#ixzz2xdsPs0qd


Bu Haber 1379 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI