Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Ünye Destanı ve Âşık Emrah / Canik Dergisi 19.Sayı
16 Nisan 2014 Çarşamba 09:12
Gitme gönül gurbet ele,
Ya gelinir ya gelinmez
Her dilbere meyil verme,
Ya sevilir ya sevilmez.

Erzurumlu Emrah (Doğumu 1775 Tanbura, Erzurum – ÖLümü 1854, Niksar, Türk halk şairi.
Sivas ve Kastamonu'da uzun süre kaldığı, bir ara Sinop ve İstanbul'a gittiği söylenir. Medrese öğrenimi gördüğü için klasik şiire yönelmiş, Fuzûlî, Baki, Nedim gibi usta bildiklerini örnek almış, Nakşibendiliğin Halidi koluna bağlı olduğu için tasavvuf öğelerini şiirine doldurmuş, koşmalarında Karacaoğlan'ı, kimi zaman da Aşık Ömer ve Gevheri'yi izlemiştir. Aşık geleneğine bağlı kaldığı koşmalarında ustaca bir söyleyişe ulaştığı, görülür.
Erzurumlu Emrah'ın aruzla yazdığı şiirleri “Divan” adıyla Erzurumlu Abdulaziz tarafından bastırılmış (1913-1914), hece ölçüsüyle yazılmış şiirlerini de Eflatun Cem Güney ile Çetin Eflatun Güney kitap haline getirmişlerdir.
Yaşamı üstüne bilgiler halk arasında dolaşan söylentilere ve şiirlerine dayanan Erzurumlu Emrah'ın Erzurum'da medrese öğrenimi gördüğü bilinmektedir.
18.yüzyılın sonunda Erzurum köylerinden birinde doğduğu, gerek halk inanışları gerek kendi şiirlerindeki anışlardan belli olan Emrah'ın 1855-1860 arasında, son yıllarını geçirdiği Niksar'da öldüğü kabul edilir. Daha açık bilgi yoktur.
Eserlerindeki öğelerden ve Divan şiiri yolundaki emeğinden anlaşıldığı gibi, hem yeterince öğrenim görmüş, hem tasavvuf yoluna yönelmiştir. Şiirlerinde geçen yer adlarının tekrarından Trabzon, Sivas, Ünye, Kastamonu, Konya, Niksar, Niğde şehirlerini dolaştığı bellidir. Kendisine ilgi duyan ve koruyup esirgeyen edebiyat meraklısı kişilere konuk olarak birkaç şehirde yerleşip yaşadığı, ev bark kurduğu da söylenmektedir.
Emrahoğulları adıyla anılan ailelerin birbirinden uzak yerlerde yaşamakta oluşları, birçok yerde adına bağlı mezarların bulunuşu, şiirlerinin dilden dile geçerek yayılış genişliği kazanışı, aruzla yazdıklarının basılışı, asıl mezar taşının Niksar'da bulunuşuna kadar onun ününün yaygınlığını gösteren işaretlerdir.
Doğu Anadolulu bir saz şairi olarak hece vezniyle söylediği ikiyüze yakın şiirin derlenmiş hali, kendisini 19. yy'ın önemli âşıklarından biri saymamızı gerektirir.
Hayatının, değişik geziler, yerleşmeler, evlenmeler ve serüvenlerle dolu oluşu, Orta ve Doğu Anadolu'daki ününü arttırmış olmalıdır. İlgi çeken kişiliği ile eserine değer kazandırmış, şiirlerinin yayılıp bilinmesini sağlanmış gibidir. Vikipedia

Çok sayıda eserlerinden en çok bilinenler:
El Çek Tabib El Çek Yaram Üstünden
Elâ Gözlerini Sevdiğim Dilber
Gönül Gitmek İster Gurbet İllere
Ne Feryat Edersin Divane Bülbül
Sabahtan Uğradım Ben Bir Fidana
Tutam Yar Elinden Tutam


ÜNYE DESTANI
Tariki irfanca bir vast edelim,
Merhiye’ye var sezası Ünye’in,
İhraç olunuruk rahı sühendan,
Gerçi vardır şuarası Ünye’nin.

Lûgatı farstan ayak bulalım
Bezmimizde ehli temkin olalım,
Babı tefe’ül den zevn alalım
Gûş eylesin sulehası Ünye’nin.

Ganisi, fakiri ehli kanaat,
Ehvali garibe eyler riayat,
Daım kılar ûlulemre itaat,
Âdl üzere vüzerası Ünye’nin.

Nazımla bu eş’ar söylensin dilde,
Keşf olunup divanı nameler elde,
Evkatı, ezânı nısfılleyl de,
Ehli tekva ûleması Ünye’nin.

Müzeyyen mescitler, hazır amâde,
Hafızlar okurlar Kur’anı azâde,
Temekkün ederler aharı savtide.
Habib olsun rehnuması Ünye’nin.

Etmezler kuduret hicri vehminde,
Huda’nın rızası hoş fehminde,
Terbiye olmuşlar ana rahminde,
Asla yoktur cühelâsı Ünye’nin.

Mekanı müreffah bâlâ zemine,
Yapılar uç vermiş arşu berine,
Şebi rûz yelken açar hazâr sefine,
Tersaneyi dilkûşası Ünye’nin.

Kaldırım döşeli mahalle pazar,
Ol kadri kuyum eylesin nazar,
Yapıları köşkü cenane benzer,
Mayi kevser hoş binası Ünye’nin.

Bir yanın zaptetmiş deryayı ûmman,
Bir yanı peri gûh, gülü gülüstan,
Ehalesi bahre olur keştiban,
Kaptandır bütün nası Ünye’nin.

Türabı misk ile olmuş bünyad,
Ali Osman İlinde bulunmaz manend,
Çarşı, Pazar, dükkân bütün ayine bend
Letafetli habı havası Ünye’nin

Kahveleri camlı, ettim iştiyak,
Müzeyyen pişigâh al yeşil evrak,
Seraser musarrâ, zer feşan otak,
Köşk’ü, sarayı, mallesi Ünye’nin.

Gezdim canik ilin ta baştan başa,
Görüp dilberleri düştüm savaşa,
Gelûp mihman oldum, Derviş Çavuşa,
Garibi dostur, aşinası Ünye’nin.

Keşf ettim mahallesin sokak sokak,
Acı suyundan içtim bardam bardak,
Görmiyesin cihanda derdü âfat,
Hıfz eylesin ol hûdası Ünye’nin.

Vaktı sehergâhta münevverlenir,
Tulû eyler, mahı cevherlenir,
Açılır goncalar, zeybi ferlenir,
Gülşen içre rânâsı Ünye’nin.

Bu belde bendetti bizi vesselâm,
Çıkmama remâk yok, hasılı kelam,
Şehrinin vasfını eyledik tamam,
Söylemiyelim, mâdasını Ünye’nin.

Binası mermer, taş otakları var,
Sûle verir hüznü dudakları var
Piri Süleyman mahbup çırakları var,
Tâzim üzre temannası Ünye’nin.

Güzeli ins değil, emsali melek,
Eğnine giyilir, incili yelek,
Altın saat ile som sırma köstek,
Âdap ter edalıdır dilrubası Ünye’nin.

Öldürü aşıkı, desti beratlı,
Bazen de rahmeder hoş iltifatlı
Bir afet çesimli, gılman sıfatlı,
Pek güzeldir mahbubesi Ünye’nin.

Güş eyleyin, ustadı beyte hedyem,
Ehli dil bezminde, yâdı sohbetem,
Felek kahretti, kalktı kısmetim,
Arttı dîl de macerası Ünye’nin.

Sefil Emrah küşat edüptür dühan
Vasta Ünye’yi kıldık mı beyan,
Rûzu mahşere dek olsun abâdan,
Gayet oldum müptelâsı Ünye’nin.

Şair Emrah’ın Niksar’daki mezar taşı üzerinde şu mısralar vardır.
Gitme gönül gurbet ele
Ya gelinir ya gelinmez
Her dilbere meyil verme
Ya sevilir ya sevilmez.

Yabancı kelimeler
Şuara: Şairler
Sulehası: Sağlam halkı
Gûş: Dinlenme
Gavi: Zengin
Vüzera: Vezirler
Tekvâ: Kendini dine vermiş, kötülükten uzaklaşmış kimseler
Temekkün: Oturma, iskân etme
Rehnüma: Görünen yol, cadde
Habip: Dost
Şebi-Rûz: Gece, gündüz
Tersaneyi dilkûşa: Gemi tezgâhları
Keştiban: Kaptan
Dilruba: Sevgili
Mahbube: Sevgili
Kaynak; Ünye Rehberi Orhan BORA 1968, Vikipedia

Canik Dergisi 19. Sayı


Bu Haber 1733 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI