Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / ÜNYE’NİN NEFES ALDIĞI YER ORTAÇARŞI
22 Haziran 2014 Pazar 23:32
yasar.karaduman@gmail.co
Ortaçarşı eski Ünye’den kalan son parçadır. Buradaki bazı işyerleri ve binalar geçmişi bugüne taşırlar.
Bir şehrin kimliği modern caddelerde değil bu tür çarşılarında gizlidir.


Ünye’nin nefes aldığı ve yaşadığı yer olan, Ortçarşıyı ancak 1800 lü yıllara kadar bilebiliyoruz, daha öncesi hakkında bilgimiz yok, ancak burası Rumların Türkiye’yi ve Ünye’yi terk ettiği 1924 yıllarına kadar Rum esnafın çoğunlukta olduğu bir çarşı profili çizmektedir, o yıllarda adı Ortaçarşı değil “Çapulacılar Arastası” dır.
Arasta da, ayakkabıcı, çarıkçı, deri ve deri mamullerinden eşyalar yapan ve satan esnaf çoğunlukta idi. Yan sokaklarında tenekeci, terzi, marangoz, sobacı, lehimci, semerci, nalbant gibi bugün bir çoğu kaybolmuş meslek grupları yer almaktaydı.

Ortacami ve Sulu Han
Yaptığımız araştırmalarda çarşıda bulunan Orta Cami’nin 1830 yıllarında yapıldığı sanılmaktadır.. Cami 1939 yılındaki Erzincan depreminin Ünye’ye ye yansıması neticesinde tamamen yıkılmış ve 1955 yılında tekrar yapılmıştır
Ortaçarşı’da bugün geçmişi hatırlatan üç bina kalmıştır. Şahinbaş’ların eski fındık fabrikası, Bayraktarların binası Ürer’lerin tek katlı dükkanları.
Burada bugün bulunmayan binalardan biri de 1955 yıllarında yanan efsane Sulu Han’dır.
Sulu Han Rumların 1850 yıllarında işhanı olarak inşa ettikleri altında boydan boya sarnıç bulunan kenarlarında dükkanlar olan ortası boş iki katlı bir handı. Handa daha çok çarıkçı ve ayakkabı imalatı yapan esnaf ile çarık ve ayakkabı satan dükkanlar vardı.
1924 yılında mübadele ile Ünye’yi terk eden Rumlar giderken birçok bina gibi burayı da yerli halka sattılar. Rum esnafın Ünye’yi terk etmesi ile birlikte han beş yıl kadar kapalı kaldı ve arasta Rum esnaf gidince boşaldı.

Suluhan
Eren Tokgöz, “Sulu Han” isimli araştırmasında Sulu Han’ı ve çarşıyı şöyle anlatmaktadır:
“Adı üzerinde Sulu Han… Alt katında fıskiyeli havuzu, sarnıcı, kurşuni renge boyanmış pencereleri hep gözümün önünde. Sulu Han ile tanıştığımda Fındık Tarım Satış Kooperatifi ve fındık kırma fabrikası olarak hizmet veriyordu.. Çarıkçılar arastasına bakan kapıdan girildiğinde görkemli bir merdiven ile üst kata çıkılırdı.
Yazın öğleden sonra handaki dükkanlarda çalışanlar, tezgahlarını binanın gölgesine dışarıya çıkarır işler arastanın serininde devam ederdi.
Sonbahar başlarında Kazancılar caddesinin Sulu Han köşesine bakan yerinde Murat usta ve oğlu Gayzak ustanın dükkanının önü ağzı lehimlenecek turşu tenekeleri ile dolardı.
Arasta canlanıyor
Çarşıdaki sanatkar ve iş sahibi Rumlar Ünye’den gönderilince Çapulacılar Arastası’nda çöken alışveriş otuzlu yılların başlarına doğru canlanmaya başladı ve ellili yıllara kadar devam etti.
Çarşının ortasında sıra halinde taştan yapılmış Rumlardan kalma dükkanlar vardı. Her dükkanda bir başka esnaf çapula veya ayakkabı yapardı. (Çapula bağsız deri ayakkabı demektir.)
Ortaçarşı son yıllara kadar o günkü esnaf profilini korudu. Ağırlık ayakkabı çarık ve kundura, yan sokaklarda tenekeciler sobacılar, terziler tamirciler şeklinde iken bir gece Sulu Han yandı.

Sulu Han yandı
Eren Tokgöz Sulu Han yangınını şöyle anlatmaktadır:
“Öyle büyük yangındı ki Samsun, Çarşamba, Fatsa ve Terme İtfaiyeleri geldiler. Depolardaki fındıklardan yanmayanlar dışarı çıkartıldı. Aylar boyu yanmış fındığın acı kokusu sindi kaldı Ortaçarşının, Kazancılar Caddesinin ve Sulu Han meydanının en ücra köşelerine.
Ortaçarşı’da şimdiki ortadaki çiçeklik alan olan yerde dükkanlar vardı, her iki sokağa da cepheleri vardı. Sulu Han yandıktan sonra bir müddet enkaz olarak kaldı. Daha sonra yerine yeni binalar yapıldı. Ortadaki taş binalar yıkıldı ve belediyenin önceki yıllarda yaptığı düzenleme ile Ortaçarşı bugünkü şeklini aldı.
Bugün Ortaçarşı ufak tefek noksanlıklara rağmen Ünye’nin orta yerinde halkın huzurla alışveriş ettiği biraz otantik, biraz tarih, biraz eski Ünye’yi hatırlatan bir bölge olarak insanları buraya çekmektedir.

Ünye’den kalan son parça:
Ortaçarşı
Ortaçarşı eski Ünye’den kalan son parçadır. Buradaki bazı işyerleri ve binalar geçmişi bugüne taşırlar. Trafiksiz alan olması nedeni ile de rahat dolaşılan ve alışveriş edilen bir yerdir. Çarşı esnafının da sıcak ilgileri insanları buraya çeker. Burada başka yerde bulunmayan mistik bir hava vardır. Burası aynı zamanda tarih ve kültürün de orta yeridir.
Anadolu kasaba ve şehirlerinde bu tür çarşılara çok rastlanır. Cami-Çınar-Çeşme üçlemesi bu tür çarşıların dekorunu tamamlar. Ama bizim Ortaçarşı’mızda çeşmemiz yoktur. Şehrin kimliği modern caddelerde değil bu tür çarşılarında gizlidir. Bu tür çarşılar bilhassa Türklerin çoğunlukta olduğu Balkanlarda kalmıştır. Saraybosna’da Baş Çarşı, Üsküp Çarşısı, Prizren Çarşısı gibi. Çarşı birkaç yıl önce düzenlenirken buralardan örnek alınarak yapılmalı idi, çünkü buradakiler eski çarşı kimliğini korumuşlardır, onlarda bu çarşılarda muhakkak bir eski çeşme bulunur, bizim çarşımızı düzenleyenlerin böyle şeylerden haberi olmadığı için çarşımızda bir çeşme noksandır. Geçende Ünye’den bir grup belediyeci ve yönetici Saraybosna’ya gittiler ve o tarihi çeşmenin önünde fotoğraf çektirdiler, kimsenin aklına bunun benzerini Ünye Ortaçarşı’ya yapalım ne güzel olur diye düşünmediler, belki önünde fotoğraf çektikleri şeyin estetik güzelliğinin farkında bile değildiler.
Ortaçarşıdaki işyeri profili çok renklidir, her şeyden bira vardır. Çarşıda gözlükçü, çanta ve ayakkabıcı, ayakkabı boyacısı, bilgisayar, bebe giyim, terzi, butik, cep telefonu bayileri, yöresel yemekler, pideci, köfteci, dönerci ara sokaklarda müzik aletleri satanlar, sobacı, otantik ürünler satan dükkanlar olarak Büyük Cami tarafındaki çıkışa kadar devam etmektedir.
Çarşıda dinlenmek ve yemek yemek için pideci, bir köfteci üç yöresel yemekler dükkanı Çarşının otantik dokusunu tamamlar.











Bu Haber 2642 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI