Elli Yıl sonra yerine getirilen vasiyet

Samih Tiryakioğlu babası Muhtar Tiryakioğlu’nun Ünye’de büyük dedeniz var onun mezarını arada bir  ziyaret ediniz şeklindeki vasiyetini ancak elli yıl sonra yerine getirebilmiş ve büyük dedesinin mezarını aramak için 1971 yılında Ünye’ye gelmiştir... Ne yazık ki geç kalmıştı, mezar yirmi yıl kadar önce başka yere taşınmıştı ve taşındığı yer de kaybolmuştu.

Mezar taşı da ortalarda yoktu.

İşte Ünye’deki büyükdedesi Ünyeli Bahriye Mirlivası Tiryaki Hasan Paşa’nın mezarını aradığı sırasında Samih Bey Belediye Zabıta Amiri Avni Çelik, le tanışır. Bu karşılaşmayı kendi doldurduğu kasetinde kendi sesinden anlatır.

Kasette Samih Bey şöyle demektedir:

“1971 yılında Eylül ayında dedemin mezarını görmek ve gerekiyorsa tamir ettirmek için Ünye’ye gittim. Ünye’ye gittiğim zaman oradaki mezarlığın kaldırıldığını öğrendim. Mezar Taşının bulunması için yaptığım teşebbüs de sonuçsuz kaldı. Fakat o sırada Belediye Zabıta Amiri olan ve şehrin geçmişi hakkında bilgilere vakıf Avni Çelikle tanıştım. Bay Avni Çelik bana dedemin mezarını çocukluk yıllarında okula gidip gelirken gördüğünü söyledi, mezarın kitabesinde Bahriye Mirlivası Tiryaki Hasan Paşa yazıyordu dedi. Bay Avni Çelik ben Ünye’den ayrıldıktan sonra yazdığı mektubunda şu bilgileri veriyordu ( Tiryakioğulları’nın Ünye’nin eski adıyla Çatak köyünden ayrılma Karlıtepe köyünde kalabalık bir aile olduğunu öğrendim Köyün yaşlılarından birini getirttim, bana Tiryaki Hasan Paşa’nın kendi sülalerinden olduğunu bunu vaktiyle aile büyüklerinden duyduğunu söyledi mezar taşını İstanbul’dan gelen birinin satın alıp götürdüğünü yazıyordu.”

Samih Tiryakioğlu bir ay sonra Ünye’ye tekrar gelir. Beraberinde tercüme ettiği eserlerden seksen cilt kadar bir kitabı da beraberinde getirir ve Ünye Kütüphanesine hediye eder. Ünye’de sevgi, saygıyla ve ilgile karşılanır. Ne yazık ki mezar ve mezar taşı bütün aramalara rağmen bulunamaz.  Şöyle yazar

“Tiryaki Hasan Paşanın Mezarının yeri Ünye’de zamanında malum imiş, ben Ünye’ye gittiğim zaman Avni Çelik adında bir Zabıta Amiri ile karşılaştım, (Ben okula giderken dedenizin ruhuna fatiha okurdum ) dedi Sonra mezarlığı kaldırmışlar ve gazetelere ilen vermişler, ben görmedim. Sonra Avni Beye dedim ki.

-Hiç olmazsa mezar taşını bulamaz mıyız, dedim.

Araştırdı, taşların elektrik fabrikasının bahçesinde toplandığını söyledi. Benim geri dönmem gerekti

-Ben size para bırakayım mezar taşını bulursanız bana gönderin taşı aile mezarlığına koyacağım bari dedemizin en azından bir taşı bulunsun dedim.

Sonra Avni Beyden bir mektup geldi, taşı bulamadık parayı iade ediyorum diyordu. Sonra ben Ünye’ye bir daha gittim Ünye’de beni çok güzel karşıladılar kütüphaneye seksen cilt kendi tercümelerimden hediye ettim. Hatta beni satıcı zannetmişler, hediye ediyorum, olarak getirdim dedi.

Baştan beri hikayesini sabırla izlediğiniz, Navarin Gazisi Ünyeli Bahriye Mirlivası Tiryaki Hasan Paşanın oğlu Miralay Hüsnü Beyin dört çocuğundan biri olan Hariciyeci Muhtar Beyin torunu mütercim-çevirmen-yazar-gazeteci bir çok dünya klasiğini ilk defa Türkçeye çeviren birçok ödül ve Fransız Şövalye nişanı sahibi bu çok değerli hemşehrimiz, 1995 yılında aramızdan ayrılır.

Mezar taşı atmış yıl sonra bulundu

Ben bundan sonra İbrahim Kaptanın Ünye’deki soyunu bulmaya çalıştım.Çatak köyü Karlıtepe mahallesinde yaşayan kalabalık bir aile kendilerinin İbrahim Kaptan ve Tiryaki soyundan geldiklerini söyledikleri bilgisine ulaştım.. Tam bu sırada Ünye’den Ahmet Derya Varilci’den bir mesaj geldi. Ahmet Varilci bize uzun zamandır bulmaya çalıştığımız Tiryaki Hasan Paşa’nın Çatak köyündeki akrabalarına ulaştığını bildiriyordu. Köyün adı da değişmiş bir bölümü Yukarı Karlıtepe mahallesi olarak İkizce’ye bağlanmıştı. Elimizdeki bilgileri uç uca ekleyerek Yukarı Karlıtepe Mahallesi Muhtarı Hasan Tiryaki’ye ulaştık. Muhtar Hasan Tiryaki, Tiryaki Hasan Paşa Paşanın üç kardeşinden biri olan Kel Ali Ağanın soyundan gelen dördüncü kuşak torunuydu ve adı da Hasan Tiryaki idi. Bize önemli bilgiler verdi.

Araştırmayı bitirmek üzereyken son bir gelişme daha oldu.

Kitaplar bulunmuştu.

Ünye’den Sirin Ünye Gazetesi Sahibi Ali Öztürk aradı. Tiryaki Hasan Paşanın torunu Mütercim (Çevirmen) Samih Tiryakioğlu’nun kendi eserlerinden Ünye Kütüphanesine hediye ettiği seksen kadar eserin Ünye Kütüphanesinde izini bulduğunu,  haber verdi.

Samih Tiryakioğlunun bağışladığı eserlerin tamamı kütüphanede korunmuş ve günümüze  ulaşmıştı. Bu son haberle zincirin son halkası da tamamlanmış oldu. Ali Öztürk’ün Ünye’den şöyle yazıyordu:

Sevgili Yaşar Ağabey,

Sizinle konuştuktan sonra kütüphaneye gittim, depoya indik kitapları bulduk.

sonucu aşağıya çıkarıyorum. Sizlere çalışmalarınızda başarılar diliyor ve saygılar sunuyorum. Ali Öztürk

Bağışlar: Mayıs, Ağustos Ayları 1978 yılında 77 adet kitap, Kitap Kayıt Defteri sayfa 195-201 arasında 2344-2441 defter kayıt noları ile "Ş.Bağışı” adı altında zamanın İlçe Kütüphane Müdürü Hasbi Şahin tarafından kayıt edilmiş ve teslim alınmış.

Bağışlanan Kitaplardan bazıları

Rus İhtilali, Fransa İhtilali , Normandiya Çıkarması,  Dinler Tarihi,  İzlanda Balıkçısı, Dostoyevski, Rüzgar Gibi Geçti, Nana,  Carmen, Diriliş, Notre Dame’nin Kamburu, Harp ve Sulh, Hz. Süleyman,  Kleopetra, Dr.Jivago,.

Her şey yerli yerine oturmuştu, bir tek noksan mezartaşı kalıyordu

İşte atmış yıl önce yerine konmayıp kaybolan ve karışıklığa yol açan mezar taşı da

Ahmet Derya Varilci, Ahmet Kabayelin ve Harun Kırık’ında yardımları sonunda bulundu.

Böylece bir yanlış daha çözülmüş oldu.

Taş iki parçaya ayrıldığı için okunmasında sorun çıkmıştı.

Okunabilen kısmı aşağıdadır.

Hüve’l-baki – bahriye mir-livalarından (denizci tuğgeneral) ah edip bu canibi  (kırık)… mu.. iken irtihal - …...(kırık)…..  dar-ı beka iden Tirya(k)i zade (ebedi aleme giden)  merhum ve mağfur  Hasan Paşa ruhuna  raziy’Allahü-teala  (Allah ondan rızası için) el-fatiha sene 1272 rebiu’l-evvel (sene 1855 kasım)”

Halen Ortayılmazlar Mahallesi Osmanağa Camisi bahçesinde diğer mezar taşları ile sergilen mezar taşı, Selçuk Üniversitesi Sanat tarihi Bölümü son sınıf öğrencisi

Harun Kırık tarafından okunmuştur.

Navarin Gazisi Ünyeli bahriye Mirlivası Tiryaki Hasan Paşa’nın öyküsü burada sona ermektedir. Bu öykünün hazırlanmasında yardımlarını esirgemeyen Paşanın torunu Yük. Mak. Müh. Uran Tiryakioğlu’na teşekkürü borç bilirim.

Kullanılan fotoğrafların çoğu Uran Tiryakioğlu aile arşivinden alınmıştır.

Bitti.

YAŞAR KARADUMAN

ÜNYE TARİH ARŞTIRMALARI GURUBU

yasar.karaduman@gmail.com