Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman/ Birinci Dünya Savaşında Ünye
10 Kasım 2014 Pazartesi 10:10
yasar.karaduman@gmail.com
TARİH BOYUNCA ÜNYEDE YERLEŞMİŞ KAVİM VE ULUSLAR (19)

Ünye hakkında arşivlerde Birinci Dünya Savaşı yıllarına ait çok fazla bilgi, belge ve fotoğraf yok. Bulduğumuz bilgilerde de karşımıza hep göçlerle gelenler, hastalık, salgın ve kıtlık çıktı,


Kıtlık-Yokluk-Açlık
Ve Salgın Hastalıklar
Bilinmeyen cephelerde can vermiş memleket çocukları, geride kalan yaşlı nüfus, üretimin düşmesi, bunu fırsat bilen içerdeki Ermenilerin isyanı, köylere saldırmaları, insanları öldürmeleri ve sonunda bütün cephelerde mağlup olan, orduları terhis edilen, her tarafı işgal edilen imparatorluk, sıkıntı, acı, göç yokluk..
Her taraftan akın akın gelen göçmenler, kendini besleyemeyen bir ulus bir de göçmenleri doyurmak zorunda kalınca Ünye’de kıtlık ve yokluk baş göstermiştir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ünye’ye baktığımızda görünen manzara budur.
1800 yıllarının ikinci yarısında öne çıkan Ünye’yi birinci dünya savaşı içinde açlık içinde görürüz. Bu kıtlık ve yokluk 1950 lili yıllara kadar sürecektir.
Peşinden gelen Kuruluş Savaşı zaten fakir düşmüş bir ulusun son çırpınışı idi. Kurtuluştan sonra yine uzun sürecek yokluk yılları başlamış tam düze çıkılcakken İkinci Dünya Savaşı gelip kapıya dayanmıştı.

1914-1918
Birinci Dünya Savaşı
Osmanlı son birkaç yüzyıldır çok kötü yönetilmiş, çıkan isyanlar sonucu her seferinde bir toprak parçası elden çıkmıştı. Son Balkan Savaşlarından yorgun mağlup ve bitkin çıkan Osmanlı hiç beklemediği bir anda kendini Birinci Dünya Savaşının içinde buldu.
Birinci Dünya Savaşı, 1914 yılında Avrupa'da başlamış, ancak dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin katılması nedeniyle "Dünya Savaşı" olarak adlandırılmıştır. 1914'te başlayan savaş 1918 yılında sona ermiştir. 30 Ekim 1918'de Osmanlı Devleti Mondros Mütarekesi ile mağlup olaraksavaştan çekilmiştir.

Seferberlik
Ünye, Birinci Dünya Savaşı yıllarında düşman işgaline uğramamış fakat bölgedeki Rum ve Ermeni çetelerden çok çekmiştir. Buna o yıllarda görülen kıtlıkta eklenince ve yaşı genç olanlar silah altına alınıp gidince hayat durma noktasına gelmiş ve ambarlarda ki gıda stokları tükenmiş ve açlık baş göstermiştir. Birinci dünya savası Osmanlı Devletini bazı tedbirler almaya zorlamış ve 2 Ağustos 1914 te Seferberlik ilan edilmiştir.
Sıtma Salgını
Savaş ve çok sayıda göçmen nüfus nedeni ile 1915 yılında Doğu Karadeniz’de Sıtma salgını ortaya çıkmıştır. Bafra Samsun Çarşamba Terme Ünye Fatsa Ordu Giresun da labaratuarlar kurulmuş ve buralara sıhhıyeler atanmıştır. Sıtma özelikle Fatsa, Ünye ve Çarşambada büyük ölümlere sebep olmuştur.

Ünye’de Ermeniler ve Tehcir
Türkler ve Ermeniler Osmanlı İmparatorluğunda 500 yıldır huzur ve barış içinde yaşamışlar ve aynı kültürel değerleri benimsemişlerdi. Dini inanç ve ibadetlerinde tamamen serbesttiler,Birinci Dünya Savaşında Rusya, İngiltere ve Fransa’nın kışkırtması sonucunda “Sizlere ayrı bir devlet kuracağız” yalanlarına kanarak Osmanlının bütün cephelerde savaş halinde olduğu yıllarda içerde savunmasız olan insanları öldürerek isyan etmişlerdir.
Bunun üzerine Osmanlı, Ermenileri sorunlu bölgelerden alarak iç bölgelere nakletmiştir. Buna tehcir denilmektedir. Bu nakletme sırasında bir sürü insan, hasta ve çocuklar dayanamayarak ölmüşlerdir. Bu olay bugün halen başımızı ağrıtmaktadır. Savaştan sonra tehcir kararı kaldırılmış tehcir edilenlerin yerlerine dönmelerine izin verilmiştir. Ünye’de de birçok Ermeni gönderilmiştir.

1914 yılında başlayan ve 1918 de sona eren savaş, 10 milyon insanın ölümüne 20 milyon insanın yaralanmasına ve sakat kalmasına yol açmıştır. Özellikle Avrupa’da üretici genç nüfusun azalmasına tüketici nüfusun çoğalmasına dolayısıyla da ekonominin alt üst olmasına neden olmuştur. (Kaynak Forum Alev)

Birinci Dünya Savaşı o döneme kadar yaşanmış en yıkıcı savaştı. Savaşı İngiltere, Rusya ve Fransa kazandı. Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu gibi devletlerin bloğu olan İttifak devletleri ise savaşı kaybetti.
Savaş bitiminde mağlup ülkeler açısından son derece ağır şartlar içeren anlaşmalar yapıldı ve dünya haritası yeniden çizildi, bazı ülkelerin rejimleri değişti. Savaş sonrası Rusya'da komünizm ihtilali oldu. Bazı devletler tarih sahnesinden çekildi.

Birinci Dünya Savaşı
Sonrası Osmanlı

Osmanlı Devleti, 1.Dünya Savaşı'nda büyük bir mücadele sergilemiştir. Ancak 29 Eylül 1918'de Bulgaristan'ın teslim olması Osmanlılar ile Almanya arasındaki irtibatın kesilmesine yol açmıştır. Mondros Ateşkes anlaşmasıyla İtilaf Devletleri, Osmanlı ülkesini işgal etme hakkini elde etmişlerdir.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın şartları çok ağırdı:
Birinci Dünya Savaşı Türk milletinin tarih boyunca uğradığı en büyük felaket oldu. Topraklarımızın üçte ikisinden fazlasını kaybettik. Askere alınan iki milyona yakın Mehmetçiğin dörtte biri geri dönebildi; kalanları şehit oldu veya kayboldu. Bu, ülke nüfusunun onda biri, erkek nüfusunun beşte biri, eli iş tutabilecek nüfusun ise yarıdan çoğu yok demekti.
Savaşta Ünye kıtlık, göç ve sefalet çekti ise de, düşman işgali felaketine uğramadı. Sadece 1915-16 yılında Rus gemileri tarafından bombalandı.. Rusya’da komünist ihtilal yapılıp Kafkas cephesinde savaş sona erdikten sonra Ünye’ye ilk vapur 9 Nisan 1918 tarihinde mısır yüklü olarak gelmiş, bu münasebetle bir tören yapılarak dualar edilmişti.

Sıtma Salgını
Savaş ve çok sayıdaki göçmen nüfus sebebiyle bu yıllarda Ünye ve bütün Doğu Karadeniz’de sıtma salgını ortaya çıktı. Sıtma ile mücadele için Ünye’de ve birkaç merkezde laboratuarlar ve sağlık tesisleri kuruldu.

Sevr Barış Anlaşması
Savaştan Sonra Paris yakınlarındaki Sevr’de 10 Ağustos 1920’ de
Yapılan Sevr barış anlaşması uyarınca Osmanlı toprakları paylaşıldı ve İstanbul işgal edildi. Türklere Orta Anadolu’da küçük bir yer bırakıldı.
Sultan Vahdettin padişahtı, Vahdettin Servi imzalamadı ve anlaşama hiçbir zaman yürürlüğe girmedi ve kağıt üzerinde kaldı
Gelecek: Kurtuluşa Doğru
Kaynaklar:
Osman Doğan, Tarihte Ünye
Osmanlı Araştırmaları Vakfı
Ünye Şeriye Sicilleri Defteri (Mahkeme kayıtları)
1834 Ünye Nüfus defteri ( İstanbul Ünyeliler Derneği Yayınları)
Forum Alev



Bu Haber 1369 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI