Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR (3) Ünye Motoru
25 Mayıs 2015 Pazartesi 09:42
yasar.karaduman@gmail.com
İleride Atatürk’ün Muhafız Birliği Komutanı olacak Osman Ağayı Keşap’tan Samsun’a götüren iki motordan birisinin adı “Ünye” idi
Ünye Motoru Kurtuluş savaşı yıllarında bir çok başarıya imza atmış ve Kaptanı Mustafa Kalemen İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir.

Mustafa Kemal, Bandırma vapuru ile Samsun’a doğru yol alırken 16 Marta 1919 da Yunanlılar İzmir’i işgal ettiler... Ünye halkı toplu olarak hükümete telgraf çekerek işgalin sona erdirilmesini istedi.
Mustafa Kemal İzmir’in işgalini Sinop açıklarında iken aldı ve 19 Mayıs günü Samsun’da karaya çıktı.

Atatürk'ün Samsun'a Çıkışı
Atatürk’ün Samsun’da gördüğü manzara pek parlak değildi. 25 Mayıs 1919 günü Havza’ya buradan sırasıyla Sivas ve Erzurum kongrelerini tamamlayıp Samsun’a çıkışından sekiz ay sonra 27 Aralık 1919 da Ankara’ya geldi. 23 Nisan 1923’te de Büyük Millet Meclisini açtı.
Mustafa Kemal’i Ankara’da koruyacak düzenli bir birlik yoktu. Bu işi Çerkez Ethem’in adamları yapıyordu. Ancak Mustafa Kemal Çerkez Ethem’den tedirgin oluyordu. (O. Doğan Tarihte Ünye s.355) Bu iş için Giresunlu Topal Osman Ağa’nın uygun olacağı düşünüldü, onu bir telgrafla Ankara’ya çağırdı.

Olayın bundan sonrasını Topal Osman Müfrezesinde bulunan Hasan Aldağ adındaki biri şöyle anlatır:
“14 Ekim 1920 Perşembe günü Tirebolu Kaptanlarından Gömleksiz Temel Kaptan’ın motoru ve Ünye adlı diğer motor Osman Ağa ve maiyeti doksan kişi Samsun’a doğru yola çıktık. Motorları direklerine Türk bayrakları asıldı. İlk olarak Vona’ya (Perşembe) uğradık. Vona’dan atılan silahlarla şenlik havası içinde Samsun’a uğurlandık. Fatsa’dan sahile yakın geçtik. Ünye’de karaya çıktık. Ünye’de biraz kaldıktan ve dinlendikten sonra Samsun’a devam ettik. (O Doğan Tarihte Ünye s.356)

Ünye Motoru
İleride Atatürk’ün Muhafız Birliği Komutanı olacak Osman Ağayı Keşap’tan Samsun’a götüren iki motordan birisinin adı “Ünye” idi. Ünye motorunun sahibi kimdi, ona ileride bakacağız biz Ünye’de Osman Ağayı takip edelim.
Bundan sonrasını Belediye eski başkanı Ünye Milis Kuvvetleri Komutanı Sabri Beyin oğlu Hüsrev Bey’in anılarından çıkarmaktayız.
Hüsrev Bey, İnönü İlköğretim Okulu karşısındaki dedesi Prens Ahmet Bey’in bir İtalyana yaptırdığı taş binada oturmaktadırlar. Osman Ağa bu binada müfrezesi ile ağırlanır ve dinlenirler.
Hüsrev Bey anılarında o günleri şöyle anlatır: Bahçeye büyük kalabalık halinde geldiler, Osman Ağa dedem ve babam tarafından ağırlandı, yemekler yenildi. Sonra motora binip tüfekler atarak Samsun’a doğru yola çıktılar.

Ünye Motorunun kaptanı da Keşaplı Salih Reis’in damadı olan Kalemen Mustafa Kaptandı. Mustafa Kalemen kaptan Osman Ağa’yı Ünye Motoru ile sağ salim Samsun’a çıkarmıştır. Salih Reis ve Mustafa Kaptan Kurtuluş savaşı yıllarında Ünye Motoru ile bir çok başarıya imza atmış ve Mustafa Kalemen İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Salih Kaptan daha sonraki yıllarda ticaretle uğraştı ve 1970 yılında aramızdan ayrıldı.

Salih Reis ve Mustafa Kaptan
Aşağıdaki araştırma uzun yıllar sonra bu konuda yapılmış ilk araştırmadır. Bize bu çalışma esnasında yardımcı olan ve belgeleri kullanmamı için açan Salih Reis’in torunu merhum Galip Keşaplı’nın eşi Macide Hanım’a teşekkürlerimizi sunarız. Macide Hanım verdiği paha biçilmez belgelerin yanı sıra bildikleri ile de bize yardımcı oldu.
Macide Hanım’ın anıları
Ben Salih Kaptanı ve kayın validemi de görmedim, kayın pederim vefat edince Reis dede Kalemen’i yanına almış sonrada ona kızını vermiş.” Yani Kalemen Kaptan eşimin halası ile evlenmiş. Kalemen kaptan çok çalışkanmış ve denizciliğe olan merakını görünce erkek evladı da vefat ettiği ve Kalemen kaptanın yine kaptan olan babasıyla olan dostluğu nedeniyle ona kızını vermiş ve Salih kaptanla uzun yıllar beraber çalışmışlar, Rusya ile çok alış veriş yapmışlar Ünye’den o zamanlar Rusya’ya şeker götürmüşler öyle diyorlardı. Rusya‘dan kazandıkları altınları varmış bozdurmuş kâğıt para (Manat) yaptırmış. Rusya’da devrim olunca kâğıt paralar (Manat) kullanımdan kaldırılmış. Evde bavul dolusu Manat vardı onlardan dört beş tane sakladım.
Ben Yalı Köy’den o eve gelin geldim ve 40 yıl boyunca o evde oturdum yıkılan konağı da Ermenilerden almış.

Ünye Motoruna Ait Eşyalar Duruyor
Ünye Motoru’na ait evde bir sürü eşya var, Salih Reis’in kullandığı ev eşyaları, masası, mangalı aynası komedini duvar saati, bunları hep hatıra diye bugüne kadar özenle baktım ve sakladım.
Sonra siz gelip bunları gün ışığına çıkardınız. Salih Reisin hikâyeleri için bize Keşap’tan Giresun’dan da gelenler oldu. Salih Reisin ne zaman doğup ne zaman vefat ettiğini bilmiyorum mezar taşın da yazıyordur.
Keşaplı Salih Reis’in bir kızı vardı. Hatice Hala, oda vefat etti. Halanın kızı ise Şükran Hanım. Eşim Galip Keşaplı da dedeyi görmedi, babasını da çok küçük yaşta kaybetmiş.
Salih Reisin iki eşi vardı biri Keşaplı diğeri de Terme kızı, ondan iki çocuğu oluyor biri İshak biri benim eşim Galip.
Kalemen Kaptan’ın Salih Reisin kızından bir oğlu dört kızı olmuş: Şükran, Leman, Neriman, Beyhan çoğunlukla buradaki eski konakta oturmuşlar kızken dayılarının evine gelmişler halaların, yengelerin yanında durmuşlar.
Eşim Galip Keşaplı Ünye’de 30 yıldan fazla nüfus memurluğu yaptı başka yerlere tayin istemedi ve 2011 yılında vefat etti. Şimdi biz eski konağın üstünü yıktık altındaki taş bölüm kaldı.

Salih Reisin Torunu
Şükran Hanımın Anıları:

Salih Reisin Topal Osman Ağa ile bir akrabalığı var mıydı?
Topal Osman Ağa’nın sadece Giresun’dan akrabamız olduğunu biliyorum.
Siz kaç kardeştiniz o konakta hep birlikte oturdunuz mu?
Annem Kalemenlere gelin gelmiş biz de bekârken dedemizin evi diye gidiyorduk kalıyorduk dayımlarda.
Dedeniz annenizi Kalemen kaptana vermiş. Bu konuda bize biraz bilgi verir misiniz? Kaç yılında nasıl evlenmişler?
Salih dedem babamı çok zeki ve beyefendi görünce bir tek kızı Hatice’yi ona vermiş.
Babanız Salih Reis’le nasıl karşılaşmışlar?
Salih dedemin motoru varmış Salih kaptanla benim Kalemen dedem arkadaşlarmış Ünye de zaten ikisinin motoru varmış. Beraber çok çalışmışlar Rusya’ya gidip gelmişler oraya ekmek yolcu götürürlermiş.
İstiklal Savaşına katkılarından dolayı İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiş bu madalya şimdi nerde?
Ahmet’te, oğlunda




Bu Haber 1415 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI