Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR (14)
10 2015 Pazartesi 09:27
KUTSAL KAN
Osmanlı Padişahları kardeşlerini ve oğullarını neden boğdurdular

Türk İmparatorluklarında Kağanlar, çocukları ve hanedan mensupları boğularak öldürülürlerdi, soyun kanı kutsal sayılır akıtılmaz, yere düşürülmezdi.

III. Mehmet (1603), içlerinde kundakta olan çocukların da olduğu 19 kardeşini tahta çıktığı günün gecesi öldürttü. Oğlu şehzade Murat’ı da boğdurttu. Bu son oldu.
* * *

Değerli okuyucular bugün Osmanlı’da kardeş boğdurtmak, evlat boğdurtmak, kardeş eşlerini ve çocuklarını boğdurmak konusuna bakacağız. Bir hayli karmaşık olan bu konuyu kaynakları tarayarak toparlamaya çalıştık bir akademik çalışma olmasa bile sanırım yeteri kadar bilgi verir.
Osmanlıda her şehzade, tahta geçmek konusunda kendisini eşit hak sahibi görürdü. Bazı Türk hükümdarları devleti parçalara ayırıp her birini bir şehzadenin idaresine vermek yoluna gitmişse de bunlar düşmanlarına kolay yem olmuşlardır..
Osmanlılar, bundan ders almış, devletin yok olmasını önlemek için Kardeş katli” diye bilinen, Nizâm-ı âlem, yasası gereğince kardeşlerini katletmişlerdir..
Bazı tarih yazarları “kardeş katli, Osmanlı Devleti’nin geleceği için yapılmıştır, Osmanlı padişahları, devletin bütünlüğünü ve devamlılığını kardeşlerin hayatından üstün tutmuştur bu sebepledir ki; yeryüzünün en uzun ömürlü imparatorluğu olmuştur” der. Osmanlı devletinde babanın oğlunu öldürdüğü 4, kardeşin kardeşi öldürdüğü 35 olay mevcuttur.

Kutsal Kan
Osmanlılar Oğuz Hanın beş oğlundan biri olan Gühan’ın soyu olan Kayı boyundan gelmektedirler. Orta Asya Türk İmparatorluklarında Kağanlar, çocukları ve hanedan mensupları boğularak öldürülürlerdi. Bu geleneği Osmanlılar da aynen uyguladılar bu boğma iple ya da yay kirişi ile olurdu. Boyun-Soyun kanı kutsal sayılır akıtılmazdı, yere dökülmez içe akıtılırdı.
Bir orta saya Türk geleneği olan bu ritüel Osmanlıda da devam etti.
Osmanlı Devletinde yaklaşık 50 şehzade öldürülmüştür, bu şehzadelerden yirmiden fazlası isyan ettikleri, diğerleri ise isyan edebilecekleri varsayımı ile boğdurulmuştur. İlk öldürülen kişi Osman Gazinin amcası Dündar Beydir. Şehzadeler içersinde ise ölen ilk kişi ise Birinci Muradın oğlu Savcı Beydir.

Acı Reçete
Düşmanlara kolay lokma olmamak için getirilen kardeş katli sistemi, aslında ülkenin bütünlüğünü kardeşlere tercih meselesidir. Devletin varlığı ve birliği için kardeş katli kanunnamesi de acı bir reçetedir..
Yasa şöyledir:
“Ve her kimseye evladımdan saltanat müyesser ola (tahta çıkarsa) karındaşlarını (kardeşlerini) nizam-ı alem (devlet düzeni) için katletmek (öldürmek) münasiptir (uygundur). Ekser (genel) ulema (din bilgini) dahi terviz (kabul) etmiştir. Anında amil olalar (hemen yerine getirilsin/uygulansın)”.
Fatih Sultan Mehmet bu kanunname ile tahta çıkan padişaha devletin geleceği için kardeşlerini öldürme hakkı veriyordu. Onlar da hiç acımadan boğdurmalara, idamlara, kelle kesmelere devam ettiler. Bu 150 yıl, Birinci Ahmet’in 1603 yılında tahta çıkışına kadar sürdü.

Yasa Değişiyor
Kanuninin oğlu padişah İkinci Selimden sonra tahta geçen oğlu İkinci Murat’ın şehzadesi Üçüncü Mehmetin iki oğlundan büyüğü Birinci Ahmet olarak tahta çıkınca kendinden iki yaş küçük kardeşi Şehzade Mustafa’yı Nizamı Alem yasası gereğince idam ettirmesi gerekirken öldürmemiştir.. Böylece bu hüküm rafa kaldırılmış artık Osmanlı tarihinde Ekberiyet (en yaşlı şehzadenin başa geçmesi) sistemini getirilmiştir..
Bu sistemde yaşı büyük olan tahta çıkmış diğer şehzadeler de sırasını beklemiştir.. Buraya kadar pek çok şehzade öldürülmüştür. Buna mecbur kalanlar sonradan ızdırap duymuşlar, İkinci Beyazıt kardeşi Cem’in ölümünden sonra 3 gün yas ilan etmiş, Yavuz ağabeyi Korkut’un ölümü nedeniyle ağlamış Korkut’u ihbar edenleri öldürmüştür..
Ertuğrul Gazi’nin 400 çadır ve üç bin kişi olarak Bizans sınırında Söğüt kasabasına getirdiği aşirette Ertuğrul Gazi ölür ölmez ilk kavga başlamış ve Osman Bey beylik iddiasında olan amcası Dündar Bey’i öldürtmüştür.

Yanlış Düzeltiliyor
III. Mehmet’in ölümü ile tahta çıkan iki oğlundan büyüğü I. Ahmet Fatih Sultan Mehmet’in kardeş katline izin veren yasasını kaldırdı. Yerine, “Padişah ailesi içinden aklı başında olan en yaşlı şehzade padişah olur” sistemini getirdi. Bu kez de şehzadeler başka bir sorunla karşılaştılar:
“Kafes sistemi”.
Tahta çıkan Padişah kendisine rakip gördüğü kardeşleri ve diğer hanedan mensuplarını “kafese tıkmak” (sarayda bazen bir odada, bazen tek bir sarayda gözaltında tutmak) suretiyle hayatlarını zehredecekti, bir hapis hayatı yaşayacaklar ve gün dolduracaklardı. Padişah vicdanlıysa eğitimleri için adam görevlendirecek, yetişmelerine izin verilecekti. Onurlu olanların bu kafeste yaşamaları elbette ki zordu, ölmeyeceklerdi ama, bir kısmı eğitimsiz, deneyimsiz, bir kısmı deli, bir kısmı alkolik olacaktı.

Son Katliamlar
1603 yılına gelindiğinde Kanuninin torunu (İkinci Selimin oğlu) İkinci Murat’ın oğlu III. Mehmed vefat etmiş ve tahtın iki varisi kalmıştır. 14 yaşındaki Şehzade Ahmet ve 16 yaşındaki Şehzade Mustafa.
Akli dengesi yerinde olmayan Mustafa, büyük kardeş olduğu halde tahta çıkartılmamış, seçim yapılmak suretiyle Ahmet 14 yaşında, tahta çıkmıştır.. Kardeşi Mustafa’yı öldürmesi gerekirken bu kararı askıya almıştır.. Demek ki, kardeş katlinde sona gelinmişti. Osmanlının bir felakete uğramamak için şehzadeleri fedâ etmekten gayri bir yol bulamadığı bu yasa kaldırılmış oluyordu.
Son katliam Kanunin oğlu İkinci Selimin oğlu III. Murat padişah olur olmaz altı kardeşini boğdurttu. III. Murat öldüğünde (1595) ise hemen o gece ondan hamile olan 10 cariye boğdurulup denize atıldı.
Üçüncü Murat’ın oğlu olan ve taht sırası gelen III. Mehmet (1603), içlerinde kundakta olan çocukların da olduğu 19 kardeşini tahta çıktığı günün gecesi öldürttü, oğlu şehzade Murat’ı da boğdurttu. Bu son oldu.
Yerine oğlu I. Ahmet (1603) geçti. Aynı gün babası III. Mehmet’in cenaze namazı kılınacaktı
Birinci Ahmet: “19 kardeşini ve bir oğlunu öldüren adam, babam da olsa katildir. Ben katil bir adamın cenaze namazını kılmam. Varın siz kılın ve defnedin” diyerek babasının cenaze namazını kılmadı.
Osmanlı da 1389’da başlayan kardeş katliamı 1603’e kadar 214 yıl devam etti. Daha sonra tek tük şehzade katli olayı olduysa da 1700 yılından sonra 1922 yılına, kadar 222 yılda hiç şehzade katliamı olmadı.

Kaynaklar:
İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi III. Cilt
Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Sultanları.
Prof. Dr. Halil İnalcık
Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci
Prof. Dr. Erhan Afyoncu


Bu Haber 1962 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI