Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman/ TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR (19) Ünye Ordu’ya Geçici olarak mı bağlanmıştı?
21 2015 Pazartesi 08:44
Ünye, Samsun’un kazası iken Samsun’a tekrar geri bağlanacağı sözü verilerek, “geçici olarak” Ordu’ya bağlanmıştır. Bu sözün yerine getirilmemesi uzun yıllar Ordu ile sıcak ilişkiler kurulamamasına neden olmuştur..

Osmanlı taşra yönetiminin temeli, tımar sistemi denilen, bir kısım asker ve devlet görevlilerine vergi kaynaklarının tahsis edilmesi ve buna karşılık onlardan devlet için hizmet beklenmesi sistemine dayanırdı.
Taşra teşkilatı, küçükten büyüğe; köy (karye), nahiye, kaza, sancak (liva) ve eyaletlerden oluşmakta idi. Nahiyelerin köylerle birleşmesinden kazalar, kazaların birleşmesinden sancaklar, sancakların birleşmesi ile de eyaletler ortaya çıkmıştı Kazalarda yönetici olarak, kadı, alaybeyi ve subaşı bulunurdu. Kadılar adli işlere, subaşılar ise asayişle ilgili işlere bakarlardı.
Sancakları ise Sancak Beyi denen kişi yönetir, bu kişi askeri ve idari işlerin tümünden sorumlu olurdu.
Konumu, gereği tarihinde hep stratejik bir yerleşim yeri olan Ünye, 87 yıl önce Ordu'ya bağlanarak ilçe oldu.
1921 yılında TBMM'de yapılan toplantıda il olacak yerleşim yerleri açıklandığında Giresun’un vilayet olması, Ordu'nun da buraya bağlanması kararlaştırılmıştı, Ordu'nun bu karara karşı çıkması üzerine vilayet yapılarak Ünye ve Fatsa Ordu'ya bağlanmıştı. Alınan bu kararın ardından Ünye'de büyük bir miting düzenlenmiş ve karar çok sayıda telgraf çekilerek protesto edilmişti. Ancak tüm bu çabalar sonuç vermemiş Ünye bugüne Ordu'ya bağlı bir ilçe olarak kalmıştır.
Ünye Vilayeti-Ünye Sancağı
Araştırmacı-Yazar Yaşar Karaduman, “Son Ünye Sancak Bey’i” adlı çalışmasında Ünye’nin Sancak Beyliği oluşu hakkında bize aşağıdaki bilgileri verir.
Canik Sancağına bağlı bir kaza olarak görünen Ünye, 1864 yılından 1868 yılına kadar Sancak Beyliği oldu. Bu, şimdiki vilayete eş bir idari sistemdi. Kendisine bağlı kazaları vardı. Fatsa, Niksar, Erbaa, Bolaman ve Karakuş Ünye’ye bağlanmıştı. Sancaklık kısa sürmüş, 1864 yılında yeniden kazaya dönüştürülerek tekrar Canik Sancağına yani Samsun’a, 1921 yılında da Ordu iline bağlanmıştır.

1920 yılında Ordu ile Giresun kaza olarak Trabzon Sancağına, Ünye ile Fatsa da Samsun Canik Sancağı’na bağlıydı. 1920 yılındaki idari yapılanma sırasında Meclis İçişleri Komisyonu’nda Tirebolu, Görele ve Ordu kaza olarak Giresun’a bağlanmış, Giresun’un vilayet yapılması kararı alınmıştı.
O sırada Şebinkarahisar milletvekili olarak Meclis’te bulunan ve aslen Mesudiyeli olan Serdarzade Mustafa Bey’ Ordu’nun ayrı bir vilayet olması için çalışıyordu. Fakat Ordu’nun vilayet olması için yeterli miktarda kaza yoktu.
Ordu İl Yapıldığı zaman
Bunu kabullenmek
Ünye’ye çok zor gelmiştir.
Bu işin olabilmesi için Fatsa ve Ünye’nin Samsun’dan ayrılıp Ordu’ya bağlanması şarttı. Resmi Gazetenin 4 Nisan 1337 (1921) tarihli sayısında, “69 sayılı kanunla; Merkezi Ordu olmak üzere, Samsun’a bağlı bulunan Fatsa ve Ünye kazalarının buradan alınıp, Ordu’ya bağlanması suretiyle Ordu vilayeti kurulmuştur..
Bunun üzerine Ünyeliler 17 Aralık 1920 günü bir miting düzenleyerek Canik Mebusu Nafiz Beye’ telgraf çekmişlerdir.
Bunu kabullenmek o günkü Ünye ve Fatsa ahalisine çok zor gelmiştir. Başlangıçta buna tepki gösterilmişse de, o gün Fatsa ve Ünye’nin ileri gelenlerinin bunun geçici bir bağlanma olduğunu söylemeleri tepkiyi yatıştırmıştır.
Bu ileri gelen Ünyeli ve Fatsalılar neden böyle söylemişlerdir? Gerçekten böyle bir söz mü verilmiştir… Yoksa ortalığın karışmaması, sükûneti sağlamak üzere tamamen iyi niyetli olarak mı böyle söylemişlerdir…
Bugün Ordu’nun Büyükşehir olması ile birlikte Ünye Büyükşehir sistemi içinde Ordu iline daha bağımlı hale gelmiştir. Ünye’nin uzun yıllardan beri Vilayet olma hayali bu idari yapılanmada biraz daha ileri yıllara kalmış gibi görünmektedir.
Geçmişte vilayet olmanın dışında hiçbir şey paylaşmayan ve birbirine küskün yaşayan iki şehir son yıllarda önemli aşamalar kaydederek birbirini anlamaya yönelik çaba içindedirler.
Henüz kendi sorunlarını bile halledememiş Ordu ilinin hesapsız kitapsız acele bir şekilde Büyükşehir statüsüne geçirilmesi sorunlarla boğuşan yirmi kaza ile birlikte şehri yönetenleri oldukça zorlayacak gibi görünmektedir.
Kaynak: Osman Doğan, Tarih Boyunca Ünye, Sah. 356-57-58-59-60


Bu Haber 2115 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI