Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Ünye İtfaiyesi’nin 140. kuruluş yıl dönümü
1 Mayıs 2009 Cuma 11:16
ÜNYE TARİH ARAŞTIRMA GRUBU Ahmet Kabayel / Ahmet Derya Varilci

Kentlerin tarih sahnesine çıkmasıyla birlikte, toplumsal hayatımıza giren bir dizi kurum ve kuruluştan biri de itfaiye teşkilatıdır.


Yangın, su baskınları, deprem, göçük ve benzeri felaketlerde ilk yardımdan başlayarak, canımızı ve malımızı kurtaran, güvenliğimizi sağlayan, diğer acil yardım kuruluşları ile aynı statüde yer alan itfaiyeler, bugün belediye çatısı altında bağımsız bir birim olarak çalışmaktadırlar.


 


OSMANLI DÖNEMİNDE İTFAİYE


Osmanlı Devletinde ilk yangın önlemleri resmen, 1572’de III. Murad döneminde çıkarılan fermanla birlikte başlar. İstanbul, ahşap ve bitişik nizam yapılar nedeniyle yanarak yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.


İlk itfaiye teşkilatı, 1714 – 1825 yılları arasında faaliyet sürdüren Tulumbacılar Ocağı’dır. Ocağın başkanı ve su püskürtme aletinin (tulumbanın) mucidi, sonradan Müslüman olan bir Fransız teknisyenidir. Ocak mensupları ise, yangına müdahaleyle görevlendirilen, çoğu çarşı esnafı gönüllülerden oluşmaktadır.


1826’da Yeniçeri Ocağıyla birlikte İtfaiye Ocakları da kaldırılmıştır. Onun yerine 1827’de İtfaiye Teşkilatı kurulmuştur. Yarı askeri bir kuruluş olan İtfaiye Teşkilatı bu dönemde sürekli takviye edilmiş, belediye daire ve merkezlerine, mahallelere tulumbalar dağıtılmış, semtlerde tulumbacı ocakları kurulmuştur.


1874’te kurulan Askeri İtfaiye Teşkilatı daha donanımlı ve disiplinlidir. Cumhuriyet’in ilanına kadar orduya bağlıyken, 25 Eylül 1923’te belediyelere devredilmiştir. (Kaynak: Ana Britannica)


 


29 NİSAN 1870 ÜNYE İTFAİYESİNİN KURULUŞU


Karadeniz Bölgesi’nde ve Ünye’de evlerin ahşap olması sebebiyle yangınların sıkça yaşanması üzerine 1870’de Trabzon Meclis-i Umumi’si, Canik Sancağından gelen talep üzerine, adı geçen sancağa bağlı Ünye, Niksar, Çarşamba ve Bafra Kazalarının yangınlardan korunması için karar alınmıştır. Yangın tulumbası, kanca, balta ve kova gibi gereçlerin alınmasına ve ücretlerinin o mahalledeki servet ve iktidar sahiplerine ödettirilmesine karar verilmiştir. Dört adet tulumbanın adı geçen kazalara alınması kararlaştırılmıştır ve Dahiliye nezaretine 29 Nisan 1870 tarihinde bildirilmiştir.


Yazılı emir üzerine tahsis edilen tulumba ve diğer malzemeler, Ünye’de uzun yıllar itfaiye gereçleri olarak kullanılmıştır. Belediye emanetinde ve yarı askeri düzen içinde hal edilen itfaiye teşkilatı, Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte giderek modern bir yapıya ulaştı. Ünye Belediyesi bünyesinde gerçekleşen bu süreç hayli uzun ve sancılı oldu.


 


ÜNYE İTFAİYESİ’NİN SON TULUMBACISI MEVLÜT EREN


1916 (Rumi takvimle 1332) doğumlu Mevlüt Eren, bugünlerde 93 yaşını geride bırakmış, 94 yaşına hazırlanmaktadır. Yılların yorgunluğuna rağmen, dimdik ayaktadır. 1950’li yılların başında Ünye Belediyesi’ne giren Eren, tulumba ile Yalıkahvesi’nde bir yangını söndürmeye çalıştıklarını anlatır. Ahşap bir hastane binasını, denizden çektikleri suyla söndürmüşler. Körüklü tabir edilen, tahterevalli gibi iki tarafından kaldırıp indirilerek çalıştırılan emme  - basma tulumbanın 1950’lerin başında Halkevi binası yangınında kullanıldığı bilinmektedir.


İtfaiye tulumbasının hangi tarihte terk edildiği ve nereye kaldırıldığı hakkında bilgimiz yoktur. 1957’de, ilk motorlu itfaiye aracı devreye girer. Ford marka kamyondan bozma bir araçtır bu. Önüne itfaiye motoru, arkasına su tankeri monte edilen kamyon 1960’lı yılların sonuna kadar kullanılmıştır. Daha sonra alınan bir arozöz’le birlikte, belediye itfaiyesi iki araçla uzun bir dönem faaliyet yürütmüştür.


Çoğunluğu itfaiyede geçen 25 yıllık hizmet sebebiyle, Mevlüt Eren’in hafızasında o günlerin anısı çoktur.


İlk itfaiyecilik kursuna gönderilenlerden biri, Avni Çelik’tir (Avni Çavuş). Avni Çavuş gibi itfaiye sorumlusu, yani müdür olarak görev yapan bir başka isim Süleyman Çiloğlu’dur.


Eski Atlantik Lokantası yanında ikame eden itfaiye binası, bir dönem de bugünkü Emniyet binası yanında yer alan Jandarma’nın bitişiğindedir.


İtfaiye binası oradan, Cumhuriyet Meydanı’na daha yakın bir yere taşınmıştır. Şimdiki belediye binası ile Ziraat Bankası arasında, eskiden “su tahsilatı” yapılan binasının yanındadır. 70’li yılların sonuna kadar orada kalmıştır.


Mevlüt Eren’in naklettikleri, benzeri itfaiye kuruluşlarında fazla önemsenmeyen kuralların Ünye İtfaiye Teşkilatında önemli olduğu biçimindedir. Şöyle ki, kurulduğu dönemden gelen askeri gelenek, Ünye’de benzerlerine göre daha belirgindir. İtfaiye’de er, onbaşı ve çavuş ayrımı oldukça nettir. Nöbet teslimleri, itfaiye gereçlerinin sorumlulara zimmeti gibi uygulamalar, askeri disiplin içinde gerçekleştirilir.


Eski dönem hizmeti geçmiş, eski itfaiye çalışanları, Mevlüt Eren ve belediye emektarı Recai Ekinci’nin anlattıklarından öğrendiğimiz kadarıyla şöyledir:


Avni Çelik, Nizam Dönmez, Osman ve Süleyman Çiloğlu kardeşler, Hasan Şenses, Murat Yüce, Amir Reşat, Coge Mehmet, Partal Hüseyin ve Murat dayı adıyla bilinen kişilerdir.


Sadece Ünye’de değil, çevre illerde çıkan büyük yangınlara da müdahale ederler. Mevlüt Eren, Giresun yangınına gittiklerini ve söndürme faaliyetlerine yardımcı olduklarını anlatmıştır.


İtfaiye Teşkilatı elemanları, her ne kadar yarı askeri disiplin içerisinde bağımsız bir birim olarak teşkilatlanmışlarsa da, sair zamanlarda belediyenin diğer işleriyle yakından ilgilenirler. Esas sorumluluklarını unutmadan ve aksatmadan, belediyede bilumum görevlerde bulunurlarmış. Esas İtfaiye kadrosu zamanla artış göstermişse de, Mevlüt Dayının görev yaptığı dönemde ortalama altı kişi İtfaiye elemanıdır.


DÜNDEN BUGÜNE ÜNYE İTFAİYESİ


Sayıları 23’ü bulan personeli, 5 adet vidanjör, arozöz gibi içlerinde son model itfaiye araçları olan Ünye İtfaiye’si bugünlere gelinceye kadar, uzun ve zahmetli bir mesafe alınmıştır.


Haftaya Ünye’de Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi büyük yangınları ve Ünye İtfaiyesi’nin bugünkü durumu.



Bu Haber 4169 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI