Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR (31) / MONTRÖ TÜRK BOĞAZLARI ANLAŞMASI
14 Aralık 2015 Pazartesi 09:41
Türk Boğazları İstanbul ve Çanakkale son dönemlerde çok konuşulan konuların başında yer almaktadır. Türk Boğazları Karadeniz’e kıyısı olan bütün ülkelerin dünyayla olan bağlantısı konumundadır. Boğazların güvenliğini sağlayan Montrö sözleşmesi Türkiye tarafından başarıyla uygulanmaktadır




CONVENTİON DE MONTREUX
---------------------------------------------------
MONTRÖ
------------------------------------------------------------------------------------------------
TÜRK BOĞAZLARI ANLAŞMASI

Türk Boğazları İstanbul ve Çanakkale son dönemlerde çok konuşulan konuların başında yer almaktadır. Türk Boğazları Karadeniz’e kıyısı olan bütün ülkelerin dünyayla olan bağlantısı konumundadır. Boğazların güvenliğini sağlayan Montrö sözleşmesi Türkiye tarafından başarıyla uygulanmaktadır

Montrö Sözleşmesi diğer adıyla Türkiye Boğazlar Anlaşması, Türkiye'nin Rus savaş uçağını Suriye sınır hattında düşürmesinin ardından birden bire çok sık duyduğumuz kelimelerden biri haline geldi.
Çok bilmediğimiz ve bugüne kadar hiç gündeme gelmeyen Montrö, Türk Boğazları Sözleşmesi nedir?
Türkiye'nin Rus savaş uçağını Suriye sınır hattında düşürmesinin ardından Rus savaş gemisinin İstanbul Boğazı'ndan geçişi sırasında, bir asker omzunda füze ile görüntülendi. Rus savaş gemisinin güvertesindeki tacizkâr fotoğraf tahrik unsuru olarak görüldü.
Montrö Sözleşmesi Türkiye'ye, böyle durumlarda kendisini tehdit eden ülkenin savaş gemilerini engelleme hakkı tanıyor.

Anlaşmanın yapıldığı Montrö İsviçre’de Leman gölü kıyısında Lozan gibi küçük bir şehirdir.. Biraz ilerideki Lozan şehrinde de Lozan Anlaşması yapılmıştı. Montrö Sözleşmesi, Fransızca adı ile “Convention de Montreux” 20 Temmuz 1936'da imzalanmıştır. Bu anlaşma ile İstanbul ve Çanakkale boğazlarının statüsü belirlenmiştir.

Ondan önce boğazlar konusu Lozan Anlaşması’nda ele alınmış ve karara bağlanmıştı. Fakat Türkiye bu kararı beğenmeyerek itiraz etmiş bunun üzerine Türk boğazlarından geçişi ve boğazlar bölgesinin güvenliğini yeniden düzenleyen Montrö sözleşmesi, 1923`de Lozan’da imzalanan Boğazlar Sözleşmesinin yerine geçmiştir.
Türkiye, Lozan Antlaşmasında ile imzalanan Boğazlar Sözleşmesi’nin getirdiği kısıtlamalardan dolayı duyduğu huzursuzluğu ve anlaşmada değişiklik yapılması yolundaki isteğini ilgili imzacı devletlere bildirerek, değişiklik istemiş ve isteği kabul edilmiştir.
Lozan’da imzalanan Boğazlar Sözleşmesi`nin değiştirilmesi taraflarca kabul edilince İsviçre`nin Montreux ( Montrö) kentinde bir konferans toplanmıştır. 20 Temmuz 1936 `da imzalanan yeni Sözleşme ile Türkiye`nin hakları iade edilmiş ve boğazlar bölgesinin egemenliği Türkiye`ye geçmiştir.

Montrö Sözleşmesi Türkiye, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, Japonya, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan ve Yugoslavya arasında imzalanmıştır.

Boğazlardan geçiş; barış ve savaş zamanı ile ticaret ve askeri gemiler açısından ve ayrıca Karadeniz'de kıyısı bulunan devletlerle kıyısı bulunmayan devletlere göre değişik biçimlerde hazırlanmıştır.
Boğazların askeri kontrolü ve savunma tedbirleri tamamen Türkiye'ye aittir. Bundan önceki 1923 Lozan Antlaşması'ndaki hüküm burayı askersizleştirmişti. Montrö'de en büyük isteğimiz bu hükmün değişmesiydi ve bu hakkımız tanındı.
Boğazlardan geçişi denetleyen Milletlerarası Boğazlar Komisyonu kaldırıldı
Montrö Sözleşmesi Boğazlar üzerindeki genel hakimiyetimizi sağlamıştır.


Yabancı gemilerin Boğazlardan geçişlerinde
Şu hükümler karara bağlanmıştır.
Barış Zamanında

Karadeniz'de kıyısı olmayan devletlerin ticaret gemileri serbestçe geçerler. Savaş gemileri ise, 8-15 gün önceden Türkiye'ye haber vereceklerdir. En fazla bir arada 9 gemi geçebilir. Denizaltılar, uçak gemiler ve 10.000 tondan büyük savaş gemileri ise hiç geçemezler. Sözleşmeye uyan şekilde Karadeniz’e geçen yabancı savaş gemileri Karadeniz'de 21 günden fazla kalamazlar.
Karadeniz'de kıyısı bulunmayan devletlerin barışta, denizde bulunabilecek savaş gemilerinin toplam tonajı 30.000 tonu aşmayacak şekilde saptanmıştır..
Karadeniz'de kıyısı bulunan devletler için ise ticaret gemileri serbesttir. Savaş gemileri de, 8 gün önceden bize bildirilecektir.

Savaş Zamanında
Türkiye tarafsız ise: Herkesin ticaret gemileri serbestçe geçer, savaşan devletlerin savaş gemileri geçemezler.
Türkiye savaşa katılmış ise: Her tür gemiyi geçirip, geçirmemekte kendisi karar verir dilerse boğazları herkese kapayabilir.
Türkiye Savaş tehlikesinin çok yaklaştığı durumlarda boğazları kapayabilir.
Kaynak: Atatürk Devrimleri, Montrö boğazlar sözleşmesinin sonuçları ve önemi

.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi
Ana Hatları

Lozan Barış Antlaşması ile kurulmuş olan Boğazlar Komisyonu kaldırıldı ve bu komisyonun görev ve yetkileri Türk Devleti’ne devredildi.
Lozan Barış Antlaşması ile Boğazların iki yakasında askersiz duruma getirilmiş olan alanda Türkiye’nin asker bulundurması ve savunma tedbirleri alması kabul edildi.
Yabancı ticaret gemilerinin Boğazlardan her iki yönde geçişi serbest bırakıldı.
Yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçişi için sınırlamalar kabul edildi.
Karadeniz’de kıyısı olmayan devletlerin Karadeniz’e geçirebilecekleri ve bu denizde bulundurabilecekleri savaş gemilerinin cinsi büyüklüğü ve toplam tonajı sınırlandırıldı. Ayrıca boğazlardan geçecek savaş gemileri önceden Türk Devletinden izin alacaktır.
Türkiye tarafsız ve savaş dışı ise savaşan tarafların savaş gemileri Boğazlardan geçemeyecektir. Türkiye bir savaşa girerse veya kendisini yakın bir savaş tehlikesi karşısında görürse, diğer devletlerin savaş gemilerinin Boğazlardan geçmesi tamamıyla Türkiye’nin isteğine bırakılmıştır.

Kaynak:
Alim ÖZTÜRK, İnkılap Tarihi.
Prof.Dr. Necmettin Akten.,75. Yılında Montrö Boğazlar Sözleşmesi.
Prf. Cemil Bilsel, Türk Boğazları
Türk Deniz Araştırmaları Vakfı
Alıntı yapılmıştır.










Bu Haber 1142 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI