Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / SARIKAMIŞ FACİASI DONARAK ÖLDÜLER
28 Aralık 2015 Pazartesi 09:03
Atmış bini donarak ölen doksan bin şehit Şehit Ünyelilerin İsimleri

SARIKAMIŞ FACİASI
DONARAK ÖLDÜLER
Atmış bini donarak ölen doksan bin şehit
Şehit Ünyelilerin İsimleri
O gece yürüyüşte yüz bin kişilik ordudan doksan bini telef olmuş, donmuş, esir alınmış, karda tipide yolu kaybetmiş, kurtlar tarafından parçalanmış yırtıcı kuşlar tarafından gözleri oyulmuştu.

BİRİNCİ BÖLÜM
Sarıkamış, bundan yüz yıl önce bu ayda, 22 Aralık 1914, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya arasında Sarıkamış'ta geçen bir savaştır. Bu harekatta dağları yürüyerek geçmeye çalışan atmış bin kişilik ordu bir gecede yürüyüşte donarak ölmüşlerdir.

Konunun uzmanları, Sarıkamış Harekatı başarıya ulaşsaydı Birinci Dünya Savaşının seyri değişirdi. Zamansız yapılmıştı, asker kara ve soğuya dayanıklı donanıma sahip değildi. Baharda yapılması önerildi ama kabul edilmedi. Fakat kar ve kış izin vermedi eksi 25-30 derecede askerler yürürken dondular Rus askerleri geldiklerinde onları bir heykel gibi donmuş buldular.
O gece yürüyüşte yüz bin kişilik ordudan doksan bini telef olmuş, donmuş, esir alınmış, karda tipide yolu kaybetmiş, kurtlar tarafından parçalanmış yırtıcı kuşlar tarafından gözleri oyulmuştu, Sarıkamış’a vardıklarında 300 kişi kalmıştı, onlarda Ruslar tarafından esir edildiler.
Bu faciada Ünyeliler de vardı. Bu Ünyelilerin isimleri bu güne kadar hiçbir yerde yayınlanmadı. İlk defa burada yayınlanacak, aslında Perşembe Fatsa Akkuş ve Ordu’dan da isimler var.
Bu isimleri bulup ve bize veren Sarıkamış uzmanı ünlü Kalp Doktoru Prof. Bingür Sönmez Hocaya sonsuz teşekkürler.

Sarıkamış Faciası
Sarıkamış, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup Kars'a 55 km. uzaklıkta yüksek bir platoda kurulmuş bir kasabadır.
Yıl 1914 kışın en soğuk günleridir. Kar kalınlığı yer yer bir metre, sıfırın altında 39 derece soğuk…
Gündüz başlayan yürüyüşte yumuşayan çarıklar gece donmaya ve askerlerin ayaklarını mengene gibi sıkmaya başlamaktadır. Adım atmak neredeyse imkansızdır.. Ayak parmaklarından başlayan donma yavaş yavaş tüm vücutlarına yayılıyor. Kimi yere çömelmiş, kimi oturmuş, kimi yuvarlanmış, kimi bir ağaç gövdesine dayanmış vaziyette donuyor.

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşının daha başlarında iken Doğu Anadolu’da bu cephede Türk ordusu büyük bir yenilgiye uğramış ve bu olay tarihe “Sarıkamış Faciası” olarak geçmiştir. Bu ağır yenilgi ve acı halk arasında destan ve ağıtlara ve edebiyatımıza da geçmiştir.
Sarıkamış Harekâtı'nda ne kadar şehit olduğunu tam ve doğru olarak hiç bir zaman öğrenemeyeceğiz. Belgeler o günkü hükümetler tarafından yok edilmiştir.. Sadece 10 cu Kolordu, Erzurum’dan 50 bin askerle çıkmış yolda Rusların tuzağına düşmüş ve Allahuekber Dağları'nı 3.500 lişi aşabilmiş geri kalanı bir gecede Allahuekber Dağları'nın zirvesinde donarak şehit düşmüştür.
Saldırı Planı Noksan Yapılmıştı
Ordunun noksanları giderilmemişti. Birliklerin çoğuna kışlık giyecekler verilemediği gibi gerekli yiyecek stokları yapılamamıştı. Bu eksiklikler tamamlanmadan, ne kadar süreceği belli olmayan bir kış saldırısına kalkışmak hatalı olurdu. Saldırının yapılacağı bölge dağlık olup, aşılması güç sırtlarla doluydu. Saldırı ve kuşatma plânı kâğıt üzerinde güzeldi, ama o koca karlı dağlar nasıl aşılacaktı?
Birlikler, yiyecek ve cephanelerini yük hayvanlarının sırtında taşıyacaktı. Hayvanlar hem kendi, hem de savaşçıların yiyeceklerini taşımak zorunda olduklarından taşıma zor olacaktı. Üstelik gerilerden yiyecek ve cephane desteği yapma imkânı da yoktu. Karın kalınlığı birçok yerlerde bir-birbuçuk metreyi bulmuştu. Soğuk, sıfırın altında yirmi derece dolayındaydı ve bir kaç gün sonra daha da düşebilirdi.
Komutan Hasan İzzet Paşa, ordunun yeterli yiyeceği olmadığını, top başına düşen merminin bir kaç saatlik çarpışmayı ancak karşılayabileceğini, sahra toplarını karlı dağlardan nasıl aşıracağını bilmiyordu. Düşündükçe sinirleri iyice bozuluyordu. Sonunda 18 Aralık’da Enver Paşa’ya çektiği telgrafında; “Saldırı ve kuşatma plânını güvenli görmediğimden komutanlıktan affımı dilerim. Hasan İzzet” diyerek istifa kararını bildirdi.
Kumandayı üzerine alan Enver Paşa, sonu felâketle biten Sarıkamış taarruzunu 21 Aralık 1914’de başlattı. Üçüncü orduya mensup bir kolordunun pek az askeri Allahüekber dağlarını aştı. Ancak sol cenahı örten kolordunun hareketinin kış yüzünden gecikmesi felâketin başlangıcı oldu. dokuzuncu kolordunun ise buzlar içinde hareket edemeyerek tamamen donması, kalanının Ruslarca çevrilip esir edilmesi harekâtın durumunu iyice kötüleştirmisti.
Sarıkamış’a girebilen birlikler de Ruslarla boğaz boğaza yaptıkları çarpışmalardan sonra geri çekilip, buz ve kar yığınları arasında Allahüekber dağlarında donarak şehit olmuşlardı. Durumun önemini anlayan ve esir düşmekten askerlerin yardımıyla kurtulabilen Enver Paşa, arkasında bir perişanlık bıraktıktan sonra İstanbul’a döndü.
Bu harekat sonunda Rusların 32.000 kaybına karşılık, Türk ordusu en seçme birliklerden meydana gelen 90.000’den fazla evlâdını kaybetti.
Her yer Ruslar Tarafından
İşgal Ediliyor
Bu felâketten sonra doğuda Rus ordularına karşı mukavemet edecek bir kuvvet kalmamıştı. Ruslar, 6 Mayıs 1915’de Van’ı ele geçirdiler 13 Ocak 1916’da Erzurum’a yürüdü ve şehri işgal etti. 3 Mart’ta Bitlis, arkasından Muş, Rusların eline düştü. 18 Martta Tercan tahliye edildi. 18 Nisan’da karadan ve denizden bombalanan Trabzon sükût etti. 15 ve 20 Temmuz’da da Bayburt ve Gümüşhane düştü. Bütün bu yerler ancak 1917 deki Rus ihtilâli sebebiyle askerî gücü sıfıra inen Rusya’nın barış isteği üzerine geri alınabildi.
Gelecek Hafta: Sarıkamış 2
Şehit Ünyelilerin isimlerini üçüncü ve son bölümde vereceğiz.

Dip Notlar:
Şerif İldem, “Sarıkamış Çevirme ve Meydan Savaşı”
Ayşe Hür (Gitme Ey Yolcu, Beraber Ağlaşalım !!)
Tarihin Sarıkamış Duruşması, Dr. Ramazan Balcı,
Şevket Süreyya Aydemir, Suyu Arayan Adam.
























Bu Haber 979 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI