Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / Kültür Yolu(1) / SARAY DUVARLARI
15 Şubat 2016 Pazartesi 09:53
SARAY DUVARLARI
Tarih ve turizm şehri olarak ortaya çıkmıştık, birçok önemli tarihi eserlerimiz vardı, benim gençliğimden beri herkes tarihten bahsetmiş ama bugüne kadar kimse sahip çıkmamıştı, gelen misafirlere yalan yanlış bir şeyler anlatıp, kırık dökük iki ev gösterip, iki çökelekli pide yedirip gönderiyor, tarih ve turizm yaptık sanıyorduk, oysa yılarca hep konuşmuş bu şehre hiçbir şey yapmamışız.

Çok geç kalınmıştı, kırk yıl geriden geliyorduk, tarih ve turizm yapan yerler bu işe kırk yıl önce başlamışlardı, yetmişli yıllarda gençken çok yırtındık, ama duyan olmadı, bugüne kadar Ünye’de bu işe aklı eren, gönül veren bu bir belediye başkanı çıkmadı.
Başkan Ahmet Çamyar tarihe ve şehir kültürüne olan duyarlılık gösterip konuya el attı, elimizde kalmış tarihi eserlerden konak, bina, han hamam, duvar, yol, sokak, cami gibi şeylerin yer aldığı bir kültür bir güzergahı belirleyerek Kültür Yolu adı altında buralardaki eserleri de iyileştirerek tarihi ayağa kaldırdı.

Çalışmaları süren Kültür Yolun’nda şimdilik Yalı Kilisesi’nden başlayarak on altı durak belirlenmiştir. Buraların bakımları yapılmış tarih ve hikayeleri yerel yazarlar tarafından yazılmış olup önümüzdeki aylarda hizmete açılacaktır.

Bu gün burada Kültür Yolu üzerindeki onaltı tarihi eserden Haznedarzade Süleyman Paşa Sarayı ve sarayın duvarlarına bakacağız.
Süleyman Paşa Sarayı
Ve Saray Duvarları

Ünye’nin köklü bir tarih geçmişi vardır, her dönem Karadeniz’de önemli bir yer olmuştur. Hemen arkasındaki doğal kale ve önünden geçen yol Ünye’den gelip geçen kavim ulus ve medeniyetlerin dikkatini çekmiş birçoğu burada uzun ve kısa süreli konaklamış ve yurt edinmişlerdir.
1963 yıllarında Ünye’de araştırmalar yapan İlk Çağlar Tarihi uzmanı kendisi de bir Ünyeli olan Prof. Dr. İsmail Kılıç Kökten, bir öğrenci iken benimde katıldığım kazılarda ilk yerleşimin Ünye de onbeş bin yıl önce başladığını ortaya koymuştu.
Ünye’de ilk yerleşen kavimler Milattan önce sekizinci yüzyılda Ortaasya’dan gelen ve Türk oldukları kabul edilen Kimmerler ve onlardan sonra gelen Kaşkalardır.

Tarih bize Ünye’nin kuruluşunu Milattan Önce 750 yılları olarak verir. Akdeniz’den gelen Yunan asıllı tüccarlar Karadeniz sahilinde bir dizi koloniler kurarak buralardan aldıkları ürünleri başka ülkelere satmışlardır. Bunlar Sinope (Sinop) Amisos (Samsun) Onea (Ünye) Kerasunde (Giresun) ve Trabezus (Trabzon) dur.

Ünye’de sırası ile Hititler, Kaşgalar, Kimmerler, Lidyalılar, İyonyalılar Persler, İskender İmparatorluğu, Pontos, Roma İmparatorluğu, Bizans, daha sonra Malazgirt’ten gelen Türkler, Danişmetliler, Çepniler ve Osmanlılar gelmişlerdir. En uzun Ünye’de kalan bin yıl ile, Bizans İmparatorluğu olmuştur.

Ünye’de Tarih Ayağa Kalkıyor
Ünye Belediye Başkanı Ahmet Çamyar elimizde kalanlarla bir Kültür Yolu oluşturarak işe başlamıştır, devamının geleceğini ve kültür yoluna ileride başka güzergahların da ekleneceğini söylemiştir. Biz bu sayımızda bu on altı durak noktasını ve onlardan Haznedar Süleyman Paşa Sarayı ve Saray Duvarlarını yazacağız.

Kültür Yolun Durakları
Yalı Kilisesi, Hüsrev Bey Konağı, Sebile Hanım Konağı, Paşabahçe Konağı, Saray Hamamı, Süleymanpaşa Sarayı ve Surları, Saray Camisi, Tarihi Çınar, Müze Ev, Kadılar Yokuşu, Eski Hamam, Bakırcılar Sokak, Çifte Hamam, Kefeli Han, Ortaçarşı, Orta Cami.

Süleyman Paşa Sarayı
Ve Saray Duvarları
1800 yıllarının başında yapılan padişahı bile kıskandıran bu saray maalesef günümüze ulaşmadı, 1850 yılında yandı, ve gelecek kuşaklara çeşmesi, havuzu, hamamı ve hikayesi kaldı.
Sarayın yangından yarısı kurtarıldı ve kurtulan yarısında 1890 yılına kadar oturuldu. Onlarda yıkılarak yerlerine geniş odalı büyük konaklar yapıldı. Bu konaklarda 1939 yılındaki depremden zarar gördü yıkıldı ve günümüze duvarı ve üzerinde son dönem binalar geldi.
Sarayı Haznedarzade Süleyman Paşa Trabzon Valisi iken dinlenmek için yaptırmıştı. Ermeni taş ustaları tarafından 1808 yılında başlanılan saray altı yıl sonra bitti. Süleyman Paşa sarayda fazla oturamadı 1818 yılında rahatsızlandı ve Çarşambaya aile efradına götürüldü ve orada vefat etti, mezarı Çarşamba’dadır.

Üç Saray Üst Üste
Saray duvarları hakkında kaynağını bulamadığımız birkaç bilgi vardır.
Birinci bilgi, bu duvarların meydandan başlayıp İnönü İlkokulunun arkasından geçerek bugünkü Yüzüncü Yıl Kafe’ye kadar uzanan bir kalenin duvarları olduğu şeklindedir.
Süleyman Paşa Sarayı yapılmadan önce burada bir Bizans Sarayının duvarları vardı.
Süleyman Paşa Sarayı sonradan Bizans İmparatoru olacak olan Ünye’de Komenos Hanedanından Andranikos Kommenos’un yaptırdığı sarayın temelleri üzerine yaptırmıştır..
Bir karışık bilgi daha vardır. Komenos’ ta sarayını daha önce burada var olan Ünye’de hüküm sürmüş Pontus Krallığından kalma bir sarayın kalıntıları üzerine yapmıştır. Yani burada üst üste üç saray vardır.
Sarayın taşları ise Fener altındaki kayalıklar patlatılarak alınmıştır.
1900 yılları başlarında saraydan son kalan kısımlar yıkılarak yerine konaklar yapılmış olup konaklar da 1939 yılındaki bir depremde zarar görünce yıkılmıştır. Konaklara ait fotoğraflar elimizdedir.

Saray Yanıyor
Sarayın 1855 yılı bir Ekim ayında rüzgarlı bir gecede mutfakta çıkan bir yangında yarısı yanmıştır. Yangın ahırlara ve depolara sıçramış oldukça çok sayıda at, öküz, inek koyun, yanarak can vermiştir. Alt katlarda bulunan yaşlı hizmetkarlardan, hastalardan ve çocuklardan dumandan boğulanlar olduğu rivayet edilmektedir.
Sarayla beraber sağında ve solundaki Paşaya yakın erkan ve eşraf konakları da tutuşmuş onlar da kurtarılamamıştır.
Rüzgarın etkisi ile çok uzaklara savrulan kıvılcımlar köylerde başka yangınlara da sebep olmuş, harmanda ürünler, mısırlar ve buğdaylar ot yığınları ve bazı ahşap evler tutuşarak yanmış o gece ve ertesi gün Ünye ve civarında tam anlamıyla bir felaket yaşanmıştır.
Gelecek Hafta: Kadılar Yokuşu


Bu Haber 1598 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI