Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Yaşar Karaduman / Kültür Yolu(2) / Kadılar Yokuşu
22 Şubat 2016 Pazartesi 09:41
Bugün Ünye Kültür Yolu’ndaki durağımız Kadılar Yokuşu. Kadılar Yokuşu Cumhuriyet Meydanındaki Eski Hamam’ın arkasındaki dik sokaktır. Ünye’nin bu güne ulaşmış tarih varlıklarından biridir.

Sokak Ünye Belediyesinin hazırladığı ve yakında açışlını yapacağı, tarihi konak, yol, sokak, han hamam gibi günümüze ulaşmış tarihi varlıklarımızın bulunduğu Kültür Yolundaki önemli duraklardan biridir.
Bir müddet önce buradaki tarihi evler ve konaklar aslına uygun olarak restore edilmiş, sokağın tabanı granit taşlarla döşenmiş ve ışıklandırılmıştır.
Kadılar Yokuşu veya Kadılar Sokağı, biraz aşağıdaki Bakırcılar Sokağı ile birleştirilerek Kültür Yoluna bağlanmıştır.

Kadılar Sokağında Ne Olmuştu?
Sokağın başındaki tabelada “Kadılar Yokuşu Sokağı” yazıyor. Son Kadı, Hilmi Kadı’nın sokaktaki dede evinde oturmuş torunu Merhum Hilmi Bey, “Kadılar Yokuşu” denmesine kızardı ve “Buranın ismi “Kadılar Sokağı” derdi.
Sokak biraz yokuş olduğu için, anlaşılan halk “Kadılar Yokuşu” adını daha çok uygun görmüştü buraya.
Zaman içinde eskiyen Kadılar Sokağında tarihi evler bir iki evler çökmek üzereydi, eskimişti, yapılan bir restorasyan ile bütün konaklar kurtarıldı, sokak sağlıklaştıralması kapsamında yeniden düzenlendi taban taşları uyumlu hale getirildi ve ışıklandırıldı. Daha sonra burası düzenlemesi devam eden bağlantı sokakları ile kültür yoluna dahil edilecektir.

Sokakta Yerleşim
Sokakta yerleşim üç yüz yıl kadar önce başlamış. Üç yüzyıl kadar önce burada yerleşen bir kadıyı diğer kadılar takip ederek bu sokağı oluşturmuşlar. Sokağın daha çok yukarı çıkarken sol tarafına konaklarını yapmışlar.
Üç yüz yıl kadar önce yerleşen ilk kadı ve onu takip eden kadıların yaptırdıkları birinci dönem konaklardan hiçbiri günümüze ulaşamamıştır. Bugün ayakta olan konaklar ikinci ve üçüncü dönem konaklardır. Zaman içinde konaklar ve sokak hakkında bir sürü masal hikaye ve efsane oluşmuştur.

Birinci konaklardan günümüze sadece konakların giriş kapılarının taşları ve bahçe duvarları kalmıştır. Burada araştırma yapan sanat tarihçileri taşlara ve mimariye bakarak taşların ve cümle girişleri de , yıllar içersinde onarım görmüş, üç yüz yıl öncesinden çok az bir bölüm, direk ve sütun orijinal olarak günümüze ulaşmıştır.
Evlerin ikinci ve üçüncü versiyonları da zaman içinde onarım görmüştür.
Sokaktaki son oturan kadı Hilmi Kadı olmuştur. Hilmi Kadı, Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte değişen hukuk sistemi nedeni ile emekliye ayrılarak son yıllarını bu konakta geçirmiş ve hayata burada veda etmiştir.
Mezarı bugünkü Harmandüzü mezarlığındadır. Daha sonra Hilmi kadının 125 yıl önce yaptırdığı evinde aynı adı taşıyan torunu Hilmi Bey dedesinin hatıraları arasında yaşamını sürdürmüş o da geçen yıl hakkın rahmetine kavuşmuştur.

Ünye Kadıları ile Ünlü
Bir yerdi
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Ünye’den çok sayıda ünlü kadı yetişmiştir.
İmparatorluğun başka yerlerinde görev yapıp emekli olduktan sonra bu sokakta yaptırdıkları konaklara gelerek oturmuşlardır. Onları gören başka kadılarda Ünye’nin suyu, havası ve doğası nedeniyle son yıllarını burada geçirmek için onlar da konaklar yaptırmışlardır.
Kadılardan oluşan sakinlerinden dolayı bu sokağa “Kadılar Sokağı” denilmiştir. Cumhuriyet Meydanı’na çok yakın ve eski hamamın arkasındadır. Taş işçiliğinin en güzel örneklerinden biri olan giriş kapıları ile bir ‘müze sokak’ gibidir burası.
Sokakta en iyi korunmuş ev son kadı olan Hilmi Kadı’nın konağıdır. İçinde son oturan torunu, dedesinin adını taşıyan Rahmetli Hilmi Bey, konağa gözü gibi bakmıştır..
Gelenlere konağın kapılarını açmış onlara konak ve sokak hakkında bilgiler vermiştir.

Hilmi Bey misafiri çok severdi gelenlere sokak vce konak hakkında bili gerirdi, Hilmi Beyi vefatından önce son defa ziyaret ettik, bize konak hakkında bilgi vermesini istedik, bizi kabul ederek sorularımızı cevapladı.

“Bu evin yapım parasını dedem Hilmi Kadı Şam’da görevli iken göndermiş. Kardeşi, Sait Efendi de evi yaptırmış. Evin yapılmasındaki yardımlarına karşılık olarak Sait Efendiye: “Sen de arka tarafa oturabileceğin kadar bir yer yaptır.” demiş. O nedenle evin benzer yarısı arka taraftadır, arka taraf biraz ufaktır. Giriş kapıları ayrıdır, yukarıdaki taş kapı ön tarafa, aşağıdaki taş kapı arka tarafın girişidir. Böylelikle girenler çıkanlar birbirlerini görmezler. Bazı araştırmacılar yazılarında kapıları haremlik selamlık olarak yazarlar arkada da bir ev olduğunu çok kimse bilmez
Evi yaptıran Hilmi Kadı, Kadızade Ahmet İzzet Efendi’nin oğludur. 1859 tarihinde Ünye’de doğmuştur. İstanbul medreselerinde eğitim görmüş ve Mektebi Nüvvab’tan yani, kadı hâkim mektebinden 1855 yılında mezun olur ve 1918 yıllarında emekli olurak ve Ünye’ye yerleşir. 1924 yılında bu konakta hayata gözlerini yumar. (Kaynak: Sadık Albayrak, Son devir Osmanlı Üleması c.1-5 1980 İst.)

Ünye’de kaymakamlık yapan
Şair Ömer Bedrettin Uşaklı da
Burada oturmuştu
Bu konağın bir özelliği daha vardır. 1932–1933 yıllarında Ünye’de kaymakamlık yapan şair Ömer Bedrettin Uşaklı da burada arka taraftaki bölümde oturmuştur.. Mudanya kaymakam muavinliğinden Ünye’ye kaymakam olarak atanmış buradan da Şavşat’a tayin edilmiştir.
Konağın arka tarafında ailesini getirene kadar oturmuştur. O daire eşyaları ile birlikte günümüze kadar muhafaza edilmiştir.
Bize konağın önü ve arkasını gezdiren Hilmi Bey, “O yıllarda Ünye’ye tayin olunan kaymakamlar ailelerini getirene kadar geçici olarak hep burada kalmışlardır, babamın Ünye’nin idarecileri ile yakınlığı vardı.“
Sokaktaki günüme ulaşmış diğer konaklar en tepede Nuri Kadı’nın konağı ve en aşağıdaki Enver Kadı’nı konağıdır. Sokakta birkaç kadı konağı günümüze ulaşamamıştır.
Kadılar yokuşu ve konaklar hakkında ne yazık ki çok fazla bilgi yoktur., elimizde bulunan bilgiler bu kadardır.
Kaynak belirtilerek kullanılabilir..

Gelecek Hafta: Yalı Kilisesi


Bu Haber 1040 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI