Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
YAŞAR KARADUMAN / Müslüman Olmayan Türkler Gagauzlar “Gök Oğuzlar”
31 2016 Çarşamba 10:40
“Türkler nasıl Müslüman oldu?” adı altındaki yazıların altıncı bölümündeyiz . Bu bölümde Müslümanlığı kabul etmemiş, Türklerden Moldovya’da ki Gagauzlar–Gökoğuzlar dan bahsedeceğiz.

Gagauzlar, Romanya’ya komşu Moldovya’da “Gagauzya” adında özerk bir devlet kuran Hıristiyan Türklerdir. Oğuz boylarındandır, asıl adları Gökoğuzdur.
Türkçeleri en iyi anlaşılan ve Türkiye Türkçesine en yakın olan Türkçedir.
Rus aksanı ağır basar, dil yapısı daha devriktir. "ve" kelimesi bulunmaz,
ön isimleri Rusça, soyadları Türkçe’dir.
Yüzyıllar önce Karadeniz’in kuzeyine göç eden, Oğuz boyundan Gagauz (Gök Oğuz) Türkleri, kurdukları özerk yönetimle Moldova’da kendi bayrakları altında yaşıyorlar. Diğer Oğuz boylarından ayrılalı yüzlerce yıl geçmesine rağmen, kültürlerini ve Türklük bilincini korumuşlardır.
Onlar kendilerine Gagauz biz onlara Gökoğuz deriz. Oğuz Hanın oğullarından Gökhan’ın soyundan geldiklerine inanırlar. Dünya onları Gagavuz Türkleri olarak bilir. Bazı Tarihçiler soylarını Peçenek Türklerine bağlar.
Plevne Savaşına kadar Bulgaristan’da yaşamışlar savaşın kaybedilmesinden sonra Moldovya’ya sürülmüşlerdir. Savaşı kaybettiği için Gazi Osman Paşa’ya çok kızarlar ve hatta Plevne Marşını “Şanı büyük Osman paşa, attın bizi Moldovya’ya ” diye sitem ederek bizden değişik söylerler.
Gagauz Türklerinin Peçeneklerle yakın ilgisi olduğu sanılmaktadır. On birinci yüzyılda Tuna’yı geçerek Balkanlar’a doğru göç eden Gagauzlar, daha sonra Hıristiyan olmuşlar, bir müddet Osmanlı yönetimi altında kalmışlardır. Komrat diye adlandırılan topraklarda yaşayan Gagauzlar, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla kurulan Moldova Cumhuriyeti’ne bağlı “özerk” bir devlet olarak varlıklarını sürdürüyorlar. Kendi bayrakları, ulusal marşları, meclisleri ve milletvekilleri vardır.

Gaguzya-Gökoğuzya
Gagauzya (Gökoğuzya) adı verilen özerk devletin para birimi Moldova Lirası’dır. Hayvancılık ve şarap üreticiliği ekonomide önemli yer tutar.
Gagauzların en dikkat çekici özellikleri, Hıristiyan olmalarıdır. Bugün dünyadaki Türklerin büyük kısmı Müslüman’dır. Gagauzlar ise, Ortodoks Hıristiyanlığı benimsemiştir. Balkanlar’a Karadeniz’in kuzeyinden gelirken yolları üzerinde Müslüman toplumlarla karşılaşmadıkları için, gittikleri yerde Hıristiyan olmuşlardır.
11 ci yüzyılda Asya'dan, Balkanlara göçtükleri ve Uz (Oğuz) Türklerinden oldukları bilinmektedir. Hıristiyan inanışlı olan Gagauzlar, dış görünüm-çehre ve diyalekt olarak daha ziyade Anadolu'daki Yörüklere çok benzemektedir. Bir çok Gagavuz Hıristiyan olmalarına rağmen domuz eti yemezler ve ayrıca bir kısmı da erkek çocuklarını sünnet ettirmektedir..
Hıristiyanlıkta olmayan inanışları da bulunmaktadır. Gagauzlar, eski Türk inancı olan “Gök Tanrı Dini” ile Hıristiyanlığı birleştirip, bir inanç yapısı oluşturmuşlardır. Hıristiyanlıkta kurban kesme ibadeti yoktur, fakat Gagauzlar “Iduk” (Adak) denilen bir kurban keserler.

Gagauz Türkçesi
Gagauz dili, Türkiye Türkçesine en yakın dillerden biridir. Türkiye Türklerinin Müslümanlığı benimsemesi ile birlikte Arapça, Farsça sözcükler dilimize girmiş ve dilimiz Arapça etkisi altında kalmıştır. Bizde Arapça kökenli olan birçok sözcük, Gagauzca’da Öz Türkçe’dir. Bugün Gagauzya’da üç tane resmi dil vardır: Gagauzca, Romence ve Rusça. Fakat Gagauzlar öz dillerine çok önem verirler ve çocuklarına en başta Türkçe öğretirler. Hatta çocuklarına
“Ey, sen ne soy Gagauz’sun, açan bilmersin bizimce lafetmek” (Sen ne biçim Gagauzsun bizim gibi konuşamazsın) diye onları öz dillerine bağlı kalmaya özendirmektedirler.
1993 yılında Rusların “Kiril alfabesini” bırakıp, “Latin alfabesini” kabul etmişlerdir. İncili Türkçeye çevirmişlerdir, ibadetlerini Türkçe yaparlar. Gagauz Türklerinin ön isimleri, genellikle Türkçe değildir. (Mariya, Dimitri, İvan, Saveliy, Alinka gibi) fakat soyadlarının hepsi Türkçe kökenlidir. (Sarı, Kuru, Demirci, Kazancı, Taşoğlu…)


Kültür ve Eğitim
Gagauzya’da oldukça zengin bir kültür bulunmaktadır. Çok kaliteli üzümler yetiştiren Gagauzlarda, hemen hemen her evde şarap yapılır... Konuklara şarap ikram edilmeden bırakılmaz.. Ürettikleri şarapların çoğunu, yurt dışına satarlar. Üzümün dışında, ayçiçeği, tütün, soya tarımı da yapılır.. Eğitim oldukça gelişmiştir. Türkiye Cumhuriyeti’nin de katkılarıyla kurulan Komrat Üniversitesi, bunların dışında bir Atatürk Kültür Evi ve müzeler vardır.
Gagauzlar yüzlerce yıldır soydaşlarından ayrı yaşadıkları halde öz dilini kullanan, Türklüğüne bağlı bir Türk topluluğudur. On birici yüyılın başlarından, on sekizinci yüzyılın sonlarına kadar Balkanlar'da oturmuşlar ve 1880 li yıllarda Besarabya'dakı Bucak bölgesine göç etmişlerdir. Fakat halkın bir kısmı Bulgaristan'ın Varna ve Romanya'nın Dobruca bölgesinde oturmaya devam etmiş ve kimliklerini korumaya çalışmışlardır.

Kaynak:Yavuz Tanyeri
Türk Dünyası Araştırmaları

Bir Gagauz manisi:
Hay derelär, derelär,
Nelär bilirim nelär.
Gözäl kızın koyununda
Alma gibi memelär.

Bir Gagauz türküsü:
Marikız
http://www.youtube.com/watch?v=uXBa18RF19k


Bu Haber 773 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI