Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
Ünye İtfaiyesi’nin 140. kuruluş yıl dönümü - 2
22 Mayıs 2009 Cuma 11:55
Ahmet Kabayel / Ahmet Derya Varilci

29 Nisan 1870 tarihi, Dahiliye nezaretine bildirilen bir istekle, tulumba ve diğer itfaiye gereçlerinin alınması için karar verilmesi günüdür. Bu karar üzerine Ünye’de itfaiye teşkilatı kurulmuştur.


İlk defa Osman Doğan tarafından, Başbakanlık Osmanlı arşivleri, 1825 /54 kaydıyla tespit edilen belge uyarınca, bu karar üzerine tahsis edilen tulumba ve diğer malzemeler, Ünye’de uzun yıllar itfaiye gereçleri olarak kullanılmıştır. Belediye emanetine verildiği anlaşılan bu gereçler, itfaiyenin bilinen ilk yerleşim alanının Jandarma yanında olması ve askeri bir disiplin içinde yangın söndürme aletlerinin kullanılması, itfaiyenin İstanbul’dakine benzeyen bir süreçten geçtiğini göstermektedir. Ünye İtfaiye Teşkilatı, Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte bağımsız bir birim olarak örgütlenmiş, belediye bünyesinde modern bir yapıya ulaşmıştır. 


Çoğunlukla ahşap ve birbirine yakın, hatta bitişik yapılar nedeniyle Ünye tarihinde oldukça büyük yangınlar yaşanmıştır. Hatta Cumhuriyetten önce ard arda yaşanan iki büyük bir yangın nedeniyle Ünye nüfusunda ani düşüş yaşanmış, kentin gelişmesi hayli sekteye uğramıştır.


 


ÜNYE’DE OSMANLI DÖNEMİ BÜYÜK YANGINLAR


Bilinen en ünlü Ünye yangını şüphesiz Canik Sancağı Süleyman Paşa’nın saray yangınıdır. 1808 Yılında bugün halen Cumhuriyet Meydanı ile Askerlik Şubesi arasında yer alan surların üzerine inşa edilen ihtişamlı saray, 1847’de Fransız ressam Laurens tarafından resmi çizilmiş, muhtemelen birkaç yıl sonra yanmış / yakılmıştır. Yakılma sebeplerinden biri, sarayın ihtişamıdır ve Padişahın emriyle yaktırıldığı Saray Caddesi’nin eski sakinleri tarafından anlatılmaktadır.


1800‘lü yılların başında Ünye’de üst üste iki büyük yangın çıkmıştır. Anadolu’nun her yerini dolaşan Fransız coğrafyacı Vital Cuinet, 1891 – 1894 yılları arasında dört cilt halinde yayınlanan“Türk Asya’sı” adlı yapıtının ilk cildinde [La Turquie d'Asie: I. Geographie, Administrative, Statistique, Descriptive et Raisonnee de Chaque Province de l'Asie – Mineure], büyük bir Ünye yangınından söz eder. 1800’lü yıllarda çıkan bu yangın sırasında, binalar çok kötü durumdadır. Çoğu inşaat halindeyken yanmıştır. Çünkü 10 yıl önce Ünye’de büyük bir yangın daha yaşanmış ve henüz yaraları sarılamamıştır.


Osmanlı Arşivleri’nde yer alan bir başka büyük yangın tarihi 1904’tür.


Aralık 1904’te çıkan yangında 80 ev ve işyerinin yanmış olduğunu gösteren iki belgede can kaybından söz edilmemektedir.


“Ünye çarşısında Takım oğlu Mustafa’nın mutasarrıf ve Eyyüb oğlu Mehmed’in müste’cir bulunduğu kahvehane altındaki dükkanda evvelisi gece saat 8:30’da ateş zuhûr etmiş ve o civar dükkanlarının ekseriyetle ahşab ve yekdiğerine mülâsık bulunmasından dolayı 80 kadar hane, dükkan,  fırın ve ahır muhterik olduğu halde bastırılmış olduğu ve lehü’l-hamd nüfusca zayiât yoksa da 4 saat kadar imtidâd eden işbu harîkın miktâr-ı hasârı 18-20 bin lira nisbetinde tahmin edilmiş idüğü ve harikzedegân haklarında muâvenât-ı kâmile icrâsı için mahalline icrâ-yı tebligât olunduğu Canik mutasarrıflığının iş’ârı üzerine berâ-yı malûmât maruzdur. Ferman Fî 2 Kanûn-ı evvel sene 320 [15 Aralık 1904] / Vali Reşad”


“Ünye kasabası çarşısında Kahvehane altındaki dükkan Kânûn-ı evvelin birinci gecesi ateş zuhuru ile etrâfa sirâyet ederek 80 kadar hane ve dükkan, fırın ve ahır muhterik olduğu halde itfâ edildiğine ve lehü’l-hamd nüfusca zayiât yoksa da hasârât miktarı da 18–20 bin lira raddesinde tahmin edilmekte bulunduğuna ve harikzedegâna muâvenât-ı kâmilede bulunulması için Trabzon vilâyet-i aliyyesinden alınan telgrafnâmenin sûreti manzûr-ı sâmi-i cenâb-ı fahîmâneleri buyurulmak üzere leffen takdîm kılındı. Olbâbda”


[Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nden tespit eden ve günümüz yazısına çeviren; Osman Doğan]


Osmanlı’nın son döneminde Ünye sadece yangınlarla değil, kolera salgınları (1840- 41 ve 1894- 1911), kuraklığın sebep olduğu kıtlık (1895) ve sel felaketi (1914) ile karşı karşıya kalmıştır.


Bu olumsuz etkenlere tüm ülke çapında yaşanan olumsuzluklar eklenince (1. Dünya savaşı, Seferberlik koşulları ve Kurtuluş savaşı yılları, mübadele gibi), Cumhuriyet sonrası Ünye, eski konumuna ve nüfusuna ulaşabilmesi için hayli zaman gerekecektir.


 


 


CUMHURİYET DÖNEMİ YANGINLARI


Cumhuriyet’in ilk dönemlerine ait kayıtlı bir yangına rastlamadık. Biraz daha yakın döneme ait Halkevi yangının tarihi 1946’dır. Ünye Halkevi bu yangında tamamen yanmış, içinden hiçbir eşya kurtarılamamıştır. El yazması kitapların olduğu büyük bir kütüphane ile, duvarda ünlü ressam İbrahim Çallı’ya ait olduğu ifade edilen tablo / tablolar yanmıştır.


1950 Yılının ortalarında Ünye’nin en önemli yangınlarından biri gerçekleşmiştir. Yalıkahvesi’nde ahşap, dört katlı Ünye Hastane’si 1954 – 55 yılında tamamen yanmıştır. Bu yangın, Ünye’de tulumba ile yangınlara müdahale edilemeyeceğini ortaya çıkarmıştır. İtfaiye donanımında yeni bir arayışa gidilmiştir.


1950’li yılların sonuna doğru ise, bilinen en önemli yangın Suluhan’a aittir. Ortaçarşı’da bulunanan Suluhan, Fındık Tarım Satış Kooperatifi ve fındık fabrikası iken, tamamen yanmıştır. Çevreden gelen itfaiyelere rağmen yangın söndürülememiştir.


1960’lı yılların yangınlarında adı en çok duyulan yangınlar, yine fındık fabrikaları ve Ünye’de o dönem ortaya yeni çıkan lastik ayakkabı fabrikalarıdır.


Nebati Kalaycıoğlu’nun, Necati Şimşek’in ve Yazıcılar’ın fındık fabrikaları yangını bellekte yer edenlerdendir. Özellikle Yazıcılar Fındık Fabrikası yangını, depoların yolun öbür tarafında ve fındıkla dolu olması nedeniyle söndürülmesi hayli zor ve hasarı oldukça büyük olmuştur. 1997’te çıkan yangına çevre illerden gelen itfaiyeler müdahale etmiş, ulusal TV’ler naklen ekranlarına taşımışlardır.


Bahar ve Çınar gibi büyük marketlere ait nispeten küçük yangınlar, Sanayi Bölgesi, Çimento Fabrikası ve Tersane’de çıkan bazı yangınları da anarsak, Ünye’de işyeri yangınlarını tamamlamış oluruz.


Konut yangınlarına çok sık rastlanmamaktadır. Bilinen son konut yangını Ada Bakkaliyesi karşısında, Odabaşı Sokak üzerindeki tarihi yarı ahşap evdir.


Süleyman Paşa sarayı ile başlayan Ünye Yangınlar Tarihi, bir ahşap yalı ile sona ermiştir.



Bu Haber 2977 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI