Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
YAŞARKARADUMAN/TARİH BOYUNCA ÜNYE’DE YAŞAMIŞ ULUSLAR VE KAVİMLER(16)1800lüyıllar,Ünye Vilayet Oluyor
6 Şubat 2017 Pazartesi 08:48
Tarih bize Ünye’nin kuruluşu olarak Milattan Önce 750 yıllarını gösterir. Akdeniz’den gelen Yunan asıllı Miletli denizciler ticari koloniler kurmuşlardı Ünye’nin insanların buraya gelip yerleştikleri yıllardan günümüze kadar yazılmış ve toplanmış bir tarihi yoktu.
Tarih ve arkeoloji okuyan öğrencilerimiz, bitirme tezleri, yüksek lisans tezi, doktora tezleri için daha kolay hazırlarız diye Ünye’yi ödev alıyorlardı, çünkü Ünye Karadeniz’de köklü tarihi olan önemli bir yerdi. Ünye’ye geldiklerinde ise hiçbir bilgi ve belge bulamıyorlardı, her seferinde alel acele bir şeyler yazıp ellerine veriyorduk, bu çalışma aynı zamanda onlara faydalı olmak amacı ile yapılmıştır, şimdi başvuracakları bir kaynak var.
Ünye’nin kuruluşu olarak tarih bize Milattan Önce 750 yıllarını gösterir. Bu tarihlerde Akdeniz’den gelen Yunan asıllı Miletli denizciler Sinop’tan başlayarak sırası ile Samsun Ünye, Giresun Trabzon da ticari koloniler kurmuşlardı, buralardan aldıkları, mısır kendir fasulye, şarap gibi ürünleri satıyorlardı.
1800 yıllarında Ünye’deki gelişmeler
1832 yılında tüm Osmanlı topraklarında olduğu gibi Ünye’de de nüfus
sayımı yapılmıştır. Bu nüfus sayımının sonuçları elimizdedir, İstanbul Ünyeliler Derneği tarafından yayınlanmıştır
1800 lü yılların başlarında Trabzon Valisi Haznedar Süleyman Paşa Ünye’de muhteşem bir saray yaptırmıştır. 1808 yılında yapılan saray 1850 yıllarında yanmıştır. Bugün yalnız duvarları, çeşmesi ve havuzu durmaktadır.
1838 yılında Ünye’de demir madenleri işletmeye açılmış ve 1856 yılında Ünye’de gümüş ve çinko madenleri bulunmuştur.
1845 yıllarında Ünyeli kaptanlara diğer ülkelerle ticaret yapma izni (Sened-i Bahri) verilmiştir. Bu kaptanların kullandığı bu gemiler Ünye’de inşa edilirdi.

Ünye Vilayet Oluyor
Ve Niksar Yolu Açılıyor
1864 yılında Ünye Fatsa Niksar, Erbaa, Bolaman (Fatsa) ve Karakuş (Akkuş) kazalarının bağlanması ile Sancak yani Vilayete karşılık gelen bir idari yapılanma olmuştur. Bu zaman içinde Ünye Niksar yolunun genişletilmesi ve düzenlemesine başlanmıştır. Ünye Sancak olunca şehirdeki yollar, mezarlıklar, binalar ve çarşıya pazara çeki düzen verilmiştir.
Ünye Niksar yolu, güzergahında bulunan kazaların yardımları ile düzenlenerek bir buçuk ayda 15 Eylül 1864 tarihinde açılmıştır. Yol üzerinde günde 16.500 kişi çalışmıştır..
1864 te Ünye taşının çıkarıldığı ocak işletmeye açılmıştır
1868 yılında Trabzon’dan Samsuna kadar uzanan telgraf hattı Ünye’ye ulaşmış ve Ünye’de ilk telgraf kurulmuştur. Aynı yıl Ünye Niksar hattı da faaliyete geçmiştir..
Ünye Belediyesi Kuruldu
Aynı tarihlerde Ünye Belediyesinin kurulduğu görülmektedir. Belediye Meclis üyeleri Ermeni, Rum ve Türklerden oluşmaktadır.
1864 yılında Ünye’nin Sancak (Vilayet) olması ile ilgili atılımlar devam etmektedir.
1867 yılında Ünye’de bugünkü ortaokula denk bir okul olan Rüşdiye açılmıştır.
1871 yılında Hacı Mehmet Ağa adında bir zat 1260 kitaplık bir kütüphane açmıştır.
İtfaiye Teşkilatı Kuruldu
1870 yılında yangınların önüne geçmek için ilk itfaiye teşkilatı kurulmuştur.
Yine 1870 yılında Karadeniz’de çalışan vapurlara yük ve yolcu taşımak için Ünye’de bir iskele yapılmıştır. Bu iskeleden yapılan işlemler için belgeler elimizdedir. Buna göre giden gelen yolcu için 20 para, at hayvanı 2 para Şeker fıçısı 10 para, pirinç çuvalı 5 para, gazyağı 5 para Elma sandığı 20 para alındığı yazılmaktadır. (Para kuruşun kırkta biridir. Yani bir kuruş 40 paradır.)
1864-74 yılları arasında Gürcistan’dan ve Çerkesiztan’dan göçmenler gelerek Ünye’ye yerleştirilmişlerdir.
1887 yılında Ünye’ye gelen gazeteci yazar Şemsettin Sami şu bilgileri bize verir:
Ünye Canik sancağında bir kaza merkezi olup Karadeniz sahilinde Samsun’dan 86 km şarki cenubunda (Güney doğusunda) olup bir koyun içindedir. Güzel bir kasaba olup 6700 ahalisi vardır. Limanı sefain imaline (gemi yapımına) mahsus tezgahları vardır.
Şarken (Doğusu) Fatsa Garben (Batısı) Terme kazaları bulunur. Köyleri ile birlikte 50.770 ahalisi köyleri ile birlikte ceman (toplam)75 cami ve mescidi 2 hanı 3 hamamı 403 dükkanı 85 mekatibi iptidaiyesi (ilkokulu) vardır. Bir Rüşdiye (Ortaokul) mektebi vardır. Mahsulat,( yetiştirilenler) hububat, kendi, kenevir ve sebzeden ibarettir. Kazada taş ve demir, simli kurşun ve mangenez madenleri vardır.

1891 yılındaki Ünye
Ünye’de 1 Gümrük, 1 Karantina, 1 muvakkithane, 1 telgrafhane, 30 çeşme 2 , 22 fırın, 11 han, 68 mağaza, 349 dükkan, 1 hükümet konağı 1605 hane, 3 kilise, 12 İslam kabristanı, 21 kuyu, 70 bahçe, 31 kahvehane, 2değirmen, 131 arsa, 5 ahır, 6 çömlekçi hane, 11meyhane, 73 kayıkhane 1 mezbahane, 3 boyahane, 4 mera, 323 tarla, 121 çayır, 116 otluk, 4 çalılık,4 koru, 75 orman, 1 taşocağı, 1 kızlar manastırı, 1 protestan mezarlığı vardır
Ünye’de Büyük Yangın
Ünye’den geçen Vital Ciunnet isimli bir seyyah 1800 yıllarının başlarında bir yangından bahsetmektedir. O yıllarda ahşap olan evlerin tamamı yanmıştır. Halkın yangından sonra binaları yeni yapmaya başladığını yazmaktadır.
1865 Yılında Ünye’de yokluk
1894-95 yıllarında kuraklıktan dolayı mahsul olmamış ve halk sıkıntıya düşmüştür. Ahaliye mısır yardımı yapılmıştır. Bu konu belgelere şu şekilde geçmiştir. “Bu sene kuraklıktan dolayı mısır mahsulü olmamış Ziraatle uğraşanlar hükümete ihtiyaçlarını söylediklerinde Ünye kazası için 17.500 kilo mısırın gelecek sene alınmak üzere dağıtılmıştır. Bu kıtlık Ordu Samsun Fatsa Çarşamba kazalarını da etkilemiştir.
Ünyede Kolera Salgını
1894 tarihinde Ünye’de kolera salgını olmuş ve Ünye 10 gün karantinaya alınmış giriş ve çıkışlar yasaklanmıştır. 1894 yılında Başabakanlığa yazılan bir yazı ilke doktor ve ilaç istenmiştir.
Devam Edecek:

Kaynaklar:
Ünye Şeriye Sicili, (Mahkeme Kayıtları)
Ünye Nüfus Defteri 1834
Osman Doğan, (Tarih Boyunca Ünye)
Trabzon Salnameleri (Yıllığı)


Bu Haber 651 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI