Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
YAŞAR KARADUMAN/TARİH BOYUNCA ÜNYE’DE YAŞAMIŞ ULUSLAR(20) Kurtuluş Savaşında Ünye
6 Mart 2017 Pazartesi 08:55
Birinci Dünya savaşı dört yıl sürmüş ve Osmanlı İmparatorluğu bu savaşta varını yoğunu kaybetmiş olarak Mondros Anlaşması ile savaştan çekilmiştir.
Galip devletlerin hazırladığı ağır Sevr Antlaşması Osmanlılara kabul ettirilmeye çalışılmış ver bu anlaşma hiç bir zaman yürürlüğe girmemiştir.
Mondros Ateşkes Anlaşması uyarınca Anadolu işgal edilmiştir. Ege ‘ye Yunanlılar, Akdeniz Bölgesine İtalyanlar, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’yu Fransızlar, boğazlar bölgesini ve İstanbul’u İngilizler işgal etmişlerdir.
Bütün ordular terhis edilmişti. İstanbul bir sürü ordusuz, askersiz general dolmuştu. Mustafa Kemal de bunlardan biriydi, orduları terhis edilmiş o da İstanbul’a dönmüştü arkadaşları ile vatanı kurtarma planları yapıyordu.

Samsun İşgal Ediliyor
İngilizler 9 Mart 1919 da 350 kişilik bir kuvvetle Samsun’u işgal ettiler. İşgalciler buradan Ünye Ordu ve Giresun’u da idare ediyorlardı. Ünye’de bir işgal gücü yoktu. Ünye’de Çerkezlerden oluşmuş bir milis gücü bulunuyordu.. Giresun’da Topal Osman Ağa Ünye’ye kadar kontrol altında tutuyordu

Ünye’de Siperler kazılıyor
Denizden yapılacak olası bir saldırıya karsı Topyanı mevkiinde ve şehir içinde Ünye Milis Kuvvetleri Komutanlığınca siperler kazılmış ve bu siperlere toplar yerleştirilmiştir.
Bütün bu karmaşa içinde Mustafa Kemal ve arkadaşları 19 Mayıs Sabahı Samsun’a ayakbastılar. Yolda gelirken İzmir’in İşgal edildiğini öğrendiler.
Ünyeliler 21 Mayıs 1919 da İzmir’in işgalini protesto eden telgraflar çektiler
Samsun’da çalışmalarını bitiren Mustafa Kemal sırası ile Havza, Amasya ve Sivas, Erzurum’da kongreler düzenledi İstanbul’daki padişah tarafından başına ödül konularak, asi diye ordudan atıldı bir sivil olarak Ankara’ya geldi.
İzmir’e çıkan Yunanlılar bütün kasaba ve köyleri yakarak Ankara’ya doğru ilerliyorlardı.
Sakarya’da yapılan Meydan savaşında ve daha sonra 30 Ağustosta Yunanlılar tamamen Anadolu’dan temizlendiler, başkomutanları esir edildi.
Lozan barışı ile ve Türkiye’nin bugünkü sınırları çizildi.
Büyük bir uğraşı ve 29 Ekim 1923 de, Samsuna çıktıktan dört sene s sonra Cumhuriyet kuruldu.

Kurtuluş Yılları
Atatürk’ün rütbeleri alınmış olarak Ankara’ya gelidi, 27 Aralık 1919. Büyük Millet Meclisinin açıldı, 23 Nisan 1920, dünyanın hayran kaldığı 22gün 22 gece süren Sakarya Meydan savaşı, 23 Ağustos -13 Eylül 1921 düşmanın İzmir’de denize döküldüğü Büyük Taarruz 30 Ağustos, nihayet, Cumhuriyet 29 Ekim 1923.
Eğer Sakarya Savaşı kaybedilseydi Anadolu’da Türk varlığı tamamen sona erecekti.


Cumhuriyetten Sonra Ünye
Mübadele
Türk-Yunan İnsan Değişimi
Ünye’de bu yıllarda yine hep göç, göçmen, yokluk, kıtlık hastalık görüyoruz. Tam her şey düzelecekti ki birden bir sorun daha çıktı. 1918 de Ermenileri göndermiştik Ünye’den altı yıl sonra Rumları gönderiyorduk.
1924 yılına gelindiğinde Lozan Anlaşması uyarında Türkiye’de yaşayan Rumlarla Yunanistan’daki Türkler karşılıklı olarak değiştirildiler buna Mübadele dendi. Ünye’den de bir sürü insan Yunanistan’a oradan da bir sürü insan Ünye’ye geldi. Yine bir karmaşa başlamıştı. Gelenler intibak sorunu yaşadılar, alışmaları ve üretime katılmaları yıllar sürdü.
Ünye bu karmaşa içinde idare yapıda yapılan bir değişiklikle Ünye Canik Sancağından (Samsun) alınıp Orduya bağlandı

Sakarya Savaşında
Şehit ve Gazi Ünyeliler
Sakarya’da 5000 şehit verdik. içinde Ünyelilerde vardı.
Savaşın ortalarına doğru Ünye’ye gelen yaralılar artmaya başlayınca mevcut hastane yetmedi bunları barındıracak yer arandı.
Yaralılar trenle Samsun’a oradan deniz yolu ile Ünye’ye getirildiler.. Ağır yaralılar için Kilise Tepesindeki Rum Ortodoks Kilisesinin binası olan ve boş duran iki katlı taş binayı hastane yaptılar. Yeterli yatak yoktu, yaralıların çoğu yerlerde yatıyorlar biri ölünce ölenin yatağı en ağır yaralıya veriliyordu, doktor ve ilaç azdı, ameliyat için narkoz yoktu, yaralıların çoğu kangrenden ölüyordu, sargı bezi ilaç yoktu, hergün onlarca ameliyat yapılıyor kangren olmuş kol bacaklar narkozsuz kesiliyordu sıcak, görüntü, koku dayanılacak gibi değildi, gereken temizlik sağlanamıyordu. Savaşın sonlarına doğru birden yaralı sayısı artmaya başlamış binaya sığmayan yaralılar bahçeye ve binanın önündeki su deposunun üzerine yatırılmaya başlanmıştı.


CUMHURİYET DÖNEMİNDE ÜNYE
Dr. Mürselin Güney
Bu kısımda Dr. Mürselin Güney’in notlarını aynen aktarıyoruz
Pontusçular bölgedeki Müslüman ahaliye hücum edip yıldırmaya çalışıyorlardı. Ünye’de Rumlar nüfusun % 7 kadarını oluşturuyordu.
Nüfusu çoğaltmak için Rusya’da ki Rumlar gemilerle getirilip Karadeniz sahillerine çıkarılıyordu. Türk ahali de silaha sarılıp direniş örgütleri kurdular.
Daha sonra, Giresunlu milis kumandanı Topal Osman Ağa’nın önderliğinde Büyük Millet Meclisi’ne bağlı düzenli bir güç haline gelen Türk kuvvetleri Pontus çetecilerinin faaliyetlerine son verdi.
23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) Canik mebusu olarak Ünyeli Hasan Fehmi Efendi de bulunmaktaydı.
TBMM’de Giresun’un vilayet olması yolunda karar alındı. Ordu kazası Giresun’a bağlanmayı reddedince, yeni bir karar ile Ordu da vilayet yapıldı. Canik vilayetinin Ünye ve Fatsa kazalarının da Ordu’ya bağlanmasına karar verildi.
Karar, Ünye ve Fatsa’da büyük tepki ile karşılandı. Ünye ve Fatsa halkı TBMM’ne çok sayıda telgraf çekerek, bu kararın değiştirilmesi, Ünye’nin vilayet yapılıp Fatsa, Terme ve Karakuş’un buraya bağlanması isteklerini bildirdiler.
Ünye’de 17 Aralık 1920 tarihinde bunun için bir de miting yapıldı. Ancak bu teşebbüsler sonuç vermedi ve Ünye o tarihten bu yana Ordu’ya bağlı bir kaza olarak kaldı.
Karakuş nahiyesi 1954 yılında Ünye’den ayrılarak Akkuş adı ile ilçe haline getirildi.
1990 yılında da, Çaybaşı ve İkizce Ünye’den ayılarak ilçe haline getirildi.
Ünye’nin nüfusu, Cumhuriyet kurulduğunda uzun savaş yıllarındaki kıtlık, göç ve salgın hastalıklar sebebiyle azalmıştı. 1927 yılında yapılan sayımda şehir nüfusu 5443 bulundu. 1950′ye gelindiğinde nüfus 8735 olmuş, 1960′ta 11.350′e ulaşmıştı.

Kaynaklar:
Tarihte Ünye Osman Doğan
Dr. Mürselin Güney
Nutuk



Bu Haber 413 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI