Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
YAŞAR KARADUMAN /TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR: *14 OSMANLININ SONU Osmanlı Hanedanı sürgüne gönderildi
20 Kasım 2017 Pazartesi 09:22
Yeni Türkiye Cumhuriyeti altı yüz yıllık bir devleti tarihe taşıyor, muhteşem Osmanlı tarih sahnesinden çekiliyordı.
Bir rüyanın sonu ve Sürgün
Saltanat ve halifelik peş peşe kaldırılınca 3 Mart 1924 tarihli kanunla hanedana mensup şehzadeler, sultanlar ve sultan çocukları ile eşleri hayatta bulunan padişah ve şehzade eşleri ile damatlar olmak üzere 155 kişilik Osmanlı Hanedanı Türk vatandaşlığından çıkarıldılar.
Üç gün içinde sınır dışına sürgüne gönderildiler, çocukları ile sürgüne gitmek zorunda kalanlarla bu sayı 200’ü buldu.
Türkiye topraklarını terk için şehzadelere 24 saat, sultanlara 10 gün süre tanındı. Halife Aptülmecit Efendinin ise hemen o gece sınır dışı edildi.
Bunların daha sonra Türkiye’den transit olarak bile geçmesi bile yasaklandı.
Hepsi uzun yıllar gittikleri çeşitli ülkelerde vatansız, pasaportsuz olarak yaşadı, çoğu, sürgünde sıkıntılar çekti, açlıktan ölenler bile oldu. (Kaynak Murat Bardakçı)

Halifeliği kaldırılmasını Abdülmecit Efendiye tebliğ eden İstanbul Valisi Haydar Bey hatıralarında şöyle demektedir.
"Büyük Millet Meclisinin kararını Halife Abdülmecit Efendiye bildirmek üzere gece yarısı Dolmabahçe Sarayına gittim. Halife ve hanedan zaten o gece böyle bir bildiriyi bekliyorlarmış.

Dönüşü olmayan yolculuk
1 Mart 1924 TBMM’de kabul edilen 431 sayılı kanunla halifelik sona erdirilmiş ve 1 Kasım 1922 tarihinde de saltanat kaldıılrmış fakat halifeliğe dokunulmamıştı.
Sultan Vahdettin’in 17 Kasım 1922’de ülkeyi terk etmesi üzerine Türkiyr Büyük Millet Meclisi duruma el koymuş ve hemen 18 Kasım 1922’de yeni halife olarak Abdülmecit Efendi seçilmişti.
Fakat halifelik Milli Mücadele sonrası oluşturulacak yeni cumhuriyet için sürekli bir tehdit olarak algılanıyordu. Bu nedenle halifelik yaptığı sürece Abdülmecit Efendi sürekli takip edilerek, bütün davranışlarının ve ilişkilerinin değerlendirilmesi yapılıyordu.
Cumhuriyetin ilanı ile endişeler giderek rahatsızlığa dönüşüyordu.
İşte bu şüphelerden kurtulmanın tek çözümü vardı: Halifeliği kaldırmak.
431 sayılı kanun ile halifelik sona erdirildi ve Osmanlı Hanedanına mensup kişiler vatandaşlıktan çıkarıldı ve yurt dışına sürgün edilmesine karar verildi.

Vatandaşlıkları elinden alınan hanedan üyelerinin erkeklerine yurdu terk etmeleri için üç gün kadın ve çocuklarına ise on gün süre tanınmıştı.
Yol giderleri devlet tarafından karşılanacaktı. Padişah ailesine ait saray ve köşkler milletin malı sayılmış diğerlerinin ise sahip olduklarını satabilmeleri için kendilerine bir yıl süre tanınmıştı.

Karar Halife Abdülmecit’e İstanbul valisi ve Emniyet müdürü tarafından hemen tebliğ edildi ve hemen hazırlanmasını istendi. Abdülmecit böyle bir kararı beklemiyordu ya da bu kadar çabuk olacağını tahmin edememişti, sadece kendisine ait özel eşyalarını ve maddi varlıklarını almasına izin olduğu söylendi. Karar tebliğ edilmeden önce telefon hatları kesilmiş ve saray kuşatma altına alınmıştı. Abdülmecit ertesi gün erkenden ailesi ve yakınları ile saraydan alındı ve Çatalca’da İsviçre’ye giden Simplon Expres adlı trene bildirildi.
Bütün Osmanlı hanedanına bir yıllık dönüşü olmayan bir pasaport veriliyordu. Halife Abdülmecit ancak Bulgaristan sınırını geçince olayın şaşkınlığını üzerinden atmış ve durumu daha açık bir şekilde anlamıştı. Abdülmecit ile birlikte hanedan mensubu ve hizmetliler de dahil 234 kişi on gün içerisinde yurt dışına çıkarıldı.
Hanedan üyesi bayanların dönüşüne 1952’de, erkeklere ise 1974’te izin verildi. İslam dünyası halifeliğe veda ederken Osmanlı Hanedanı da Türkiye’ye veda etmişti.


Bir başka bilgi de şöyle:
Hanedan ve saray muhiti Şubat 1924’de Ankara’dan gelen haberlerle epey heyecanlıydı. Hilafetin kaldırılacağı hanedanın erkek mensuplarının Türkiye dışına sürgüne gönderileceği çeşitli yerlerde yazılır, konuşulur olmuştu.
Hanedan mensupları heyecanlanıyor ve ürkekleşiyordu. Meclisin hanedanla ilgili ne karar alacağı ve kimler için geçerli olacağı merak ediliyordu. Hiç kimse bütün Osmanlı ailesinin damatlarına varıncaya kadar Türkiye’den sürüleceğine ihtimal veremiyor, tasavvur dahi edemiyordu…
Türkiye Büyük Millet Meclisi 431 sayılı “ Hilafetin kaldırılmasına ve Hanedanın Türkiye Cumhuriyeti devleti haricine çıkarılmasına dair kanunu kabul etti. Hükümet Halife Abdülmecit Efendi’nin ise hemen o gece sınır dışı edilmesi talimatını verdi.
Kararı İstanbul valisi Haydar Bey ve Polis müdürü Sadedin Bey tebliğ ettiler. Bu sırada sarayın etrafı inzibatlarca sarılmış telefon ve telgraf ağı kesilmiş giriş çıkışlar tutulmuş dışarı ile her türlü bağlantı imkânı kesilmişti. Halife Abdülmecit’in kararı öğrenince ilk tepkisi “ Ben vatan haini değilim, buradan ölsem de gitmem” oldu.
Fakat vali Haydar Bey milli iradenin kararına itaat etmediği taktirde gerekirse zor kullanılarak çıkartılacağını söyledi

Hazırlıklar 1,5 saat sürdü Halife ve maiyeti hemen o gece Dolmabahçe’den alınıp Çatalca’ya götürüldü. İstasyonda bekleyen Simplon Ekspresine bildirilerek Türkiye topraklarından çıkarıldı. Halifenin sürülmesinden hemen sonra da Dolmabahçe sarayında Sultan Abdülaziz zamanından beridir yaşayan ve hizmet gören 50 kadar yaşlı kadın Darülaceze’ye sevk edildi…
İki hafta içinde 155 kişilik Osmanlı ailesinden Türkiye’de hiç kimse kalmadı.

Kanuna dahil olmadıkları halde ebeveyn ve çocuklarıyla sürgüne gitmek zorunda kalan toplam iki yüz kişiye verilen ikişer bin İngiliz lirası ve bir yıllık “dönüşü olmayan” pasaportlarla “Heimatlos” vatansız diye nitelenen statüde sınır dışı edildiler.
Böylece Cumhuriyet Türkiye’si, mirasını devir aldığı altı yüz yıllık bir devletin kurucu ailesini bu şekilde tarihe taşıyordu. Böylece Osmanoğulları tarih sahnesinden çekilmiş oldu.


Kaynaklar:
Ekrem Buğra Ekinci,” Sürgündeki Hanedan,”
Doç. Dr. Oğuz Aytepe, Halifeliğin Kaldırılması Ve Hanedanın Yurtdışına Çıkarılması
Kerime Şenyücel, Hanedan’ın Sürgün Öyküsü
Bazı kaynaklardan alıntı yapılmıştır.

Gelecek Hafta:
Lozan Anlaşması


Bu Haber 398 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI