Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
YAŞAR KARADUMAN / TARİHİN SAKLADIĞI SIRLAR: *15 ACI YOLCULUK
27 Kasım 2017 Pazartesi 09:04
Kurtuluş Savaşından sonra Lozan Anlaşması uyarınca Yunanistan’daki Türkler ile Türkiye’deki Rumlar karşılıklı olarak yer değiştirdiler Ünye’den ilk Rum kafilesi 1924 yılında karlı bir Aralık sabahı motorlarla açıkta demirleyen Gülcemal vapuruna taşındı, çoluk çocuk 300 kişi kadardılar. Son akşam mezarlığa gidip ölüleri ile vedalaştılar, ağladılar, mezar taşlarını öperek gözyaşları içinde eve döndüler, o gece sabaha kadar hiç uyumadılar.
Bana sıkça sorulan sorulardan biri de Lozan Anlaşmasından önce Ünye’de yaşamış olan sonra Ünye’yi terk etmiş olan Rum ve Ermenilerin mezarlıklarına ne oldu, yoksa mezarlarını da mı berber götürdüler?
Hayır, Rum ve Ermeniler, tehcirde ve mübadelede ölülerini burada bırakıp gittiler, mezarlıkları burada kaldı.

Ermeni Tehciri-Göç Ettirme
Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı’nın bir güvenlik önlemi olarak Ermeni vatandaşlarını kritik bölgelerden alıp daha güvenli yerlere nakletmesidir. Bu nakil sırasında bugün bile başımızı ağrıtan olaylar meydana gelmiştir. Tehcirde komşuları ile huzur içinde yaşayan Ermeni vatandaşlarımız yaşadıkları yerlerden alınarak başka yerlere nakledilmişlerdir. Ancak yolculuğa dayanamayacak kadar küçük olan bebekler, Ünye’de bazı ailelere sonradan alınmak üzere emanet bırakılmışlardır. Bu bebeklerin aileleri bir daha geri dönememişlerdir. Çocuklar bırakılan ailelerin yanında tamamen Müslüman ve Türk kültürü ile yetiştirilmişler Müslüman olmuşlar, evlendirilmişler, çocukları ve torunları olmuş ve hatta hacca bile gitmişlerdir.
Bunlara Ünye’de dönme veya dönmeler denilmiş, yıllar içinde unutulmuşlardır.

Mezarlıkları
Ünye’den giden Rum ve Ermenilerin mezarlıkları zaman içinde, ziyaretçisiz ve bakımsız uzun yıllar durmuştur. Daha sonraları buralar mezarlık kisvesinden uzaklaşmış, taşlar kırılmış, mezarlar düzleşmiş yerleşim yerleri buraları istila etmiş mezarlık alanların üzerine binalar yapılmıştır.
Ünye’deki geçmişte var olmuş bir Ermeni Mezarlığı Kaledere Mahallesi’nde idi, yerini yazamayacağım, çünkü defineciler, şimdi evlerin arasında ve bahçelerinde kalmış bu yerleri kazıp talan ediyorlar, bu mezarlığın üzerine bir ilkokul yaptılar, ilkokul bahçesi ise bir Ermeni Mezarlıuğıdır. Bir Ermeni Mezarlığı da Çakırtepe'de idi definecilerin mezarlara zarar vermemesi için yine yerini yazmıyorum.

Rumlar ve Mübadele
Onlar da giderken
ölülerini ve mezarlarını götürmediler
Mübadele, 1924 yılında Yunanistan ile Türkiye arasında yapılan insan değişimidir. Kurtuluş Savaşından sonra Lozan anlaşması uyarınca Yunanistan'daki bir kısım Türkler Türkiye'ye gelmişler, Türkiye'deki Rumlar da Yunanistan'a gönderilmişlerdir. Bu insan değişimi sonucu Ünye’de bütün sanatları ellerinde bulunduran Rumlar’ın tamamı Ünye'yi terk edince Ünye tamamen çökmüş beş yıl yeni sanatkârlar bulunup getirilene veya yetişene kadar kriz yaşanmıştır. Borçka’dan çömlekçi ustası, Sivas’tan demirci ve sobacı, terzi ve fırıncı getirilmiştir.
Gelenler ise Yunanistan ovalarından çiftçi Türklerdi, ticaretten ve el sanatlarından anlamıyorlardı. Ünye’deki ticareti ve el sanatlarını elinde bulunduran Rumlar yanlarında yerli halktan Türk çalıştırarak sanatlarını öğretmemişlerdi.
Bu nedenle Ünye’de her şeyin yerli yerine oturması uzun yıllar aldı. Ünye’de yaşayan Rum ahali kısa zamanda taşınmaz mallarını satarak, satamayan emanet bırakarak, Ünye’den gemilerle Yunanistan’a gönderilmişler aynı gemiler oradan aldıkları Türkleri Samsun Ünye ve Ordu’ya getirmişlerdir. Bugün Ünye’de hiç Rum kalmamıştır. Ancak onlardan kalma evler, binalar, bir tane de okul bir de kilise vardır.

Gelince mezarlıklara…
"Bu insanlar, ölülerini de götürmediklerine göre, mezarlıkları nerededir?
Bu mezarlıklar bugün tamamen kaybolmuştur, bazılarının üzerine binalar yapılmıştır.
Bir tanesi Rum mezarlığı bugünkü Meçhulasker ortaokulunun bahçesinde idi. Burada bir Rum Ortadoks kilisesi vardı, kilisenin bahçesi mezarlıktı, kiliseyi ellili yılların ortalarında yıktılar yerine okul binası yaptılar. Bu binayı da yıkıp yerine bugünkü Ortaokul binasını yaptılar. Mezarlardaki kemikler ve mezar taşları çoğu parçalanmış olarak yeni yapılan binaların temelleri altında kalmıştır.

Bir Tek Mezar Taşı Kaldı
Bunlardan bir tane yekpare mermerden 14 yaşlarında bir genç kıza ait mezar taşı kurtarılmıştır. Bu taş şimdi Ünye Müze Ev’in bahçesindedir. Üzerinde Antik Gerkçe’nin Ünye ve çevresinde konuşulan Pontika lehçesinde yazılmış olan metin bu dili konuşan kalmadığı için Yunanistan’da tercime edildi
Ünye’de bir Yahudi mezarlığı hiç olmamıştır. Geçmişte Ünye’de çok fazla Yahudi yaşamamıştır. Tek yaşayan Yahudi aile ise 1919 yılında“Yahudi Düzlüğü” denilen yere sadece isimlerini bırakarak Ünye’yi terk etmişlerdir.
Bu mezarlar yıllar sonra Meçhulasker Ortokulu yapılırken gün yüzüne çıkmış ve araştırmamızın doğruluğunu ortaya koymuştur. Biz buranın mezarlık olduğunu çok önceden çocukluğumuzda bilirdik. Ben Kilise yıkıldığı yıl ortaokula başlamıştım, okulun basket sahasını o zamanki beden öğretmenimiz Ali Rıza Eren bize bu mezarlık üstüne yaptırmıştı. Eski ortaokul yetersiz kalınca kilise yıkılarak yerine bundan önceki ortaokul binası yapıldı. Bu bina da yeterli gelmeyince daha büyük bina yapıldı.
Şimdi Ünye’de Rumların tek bir mezarlığı kalmıştır, o da bir evin bahçesindedir ve unutulmuştur. Yerini definecilerin talanına uğramaması için yazmıyorum.

Acı Veda
Rumlar Ünye’den 1924 yılında gönderilmeye başlandılar. İlk kafile karlı bir Aralık günü motorlarla açıkta demirleyen Gülcemal vapuruna taşındı. İlk gidenler çoluk çocuk 300 kişi kadardı. Vapur gidenlerin yerine getirdiği yine 800 civarında insanı çıkardıktan sonra gidecekleri aldı ve Selanik’e götürdü.
Gidenler son akşam mezarlığa giderek ölüleri ile vedalaştılar, son dualarını ettiler, ağladılar, mezar taşlarını öperek gözyaşları içinde eve döndüler o son gece sabaha kadar hiç uyumadılar ve hep ağladılar.
Türk komşularını tek tek ziyaret edip kucaklaştılar, sarılıp ağladılar veda ettiler.
Ertesi sabah götürmelerine izin verilen çok az eşyaları ile birlikte kapılarını çekip iskelenin başında bekleyen motorlarla gemiye taşınıp bilmedikleri yerlere doğru yola çıktılar.
Bu olayın üzerinden bugün doksan yıl geçmiştir..
Gidenler Ünye’yi hiç unutmadılar. Gittikleri yerlerde Ünye isimli kasabalar köyler kurdular. Buralardan zaman zaman Ünye’yi ziyarete gelenler, babasının evini dedesinin evini arayanlar, yalıdaki kiliseyi, ziyaret ederek dua edenler oldu.
Bugün bile Yalıdaki kilisenin önünde Yunan Plakalı otobüsler durur otobüsten inan insanlar kiliseyi açıksa içerden kapalıysa dışardan ziyaret ve dua edip giderler.
Bir zamanlar birlikte yaşadığımız bu insanlardan Ünye’de kimse kalmamıştır.


Bu Haber 370 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Konuya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
ÖNCEKİ ARAŞTIRMA YAZILARI